Âl-i İmrân Sûresi 21. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'küfr' kelimesinin aslının bir şeyi örtmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'yekfurûne' ifadesi, Allah'ın varlığına ve birliğine dair delilleri, yani ayetlerini bile bile örtbas etmek, gizlemek ve dolayısıyla inkâr etmek anlamında kullanılmıştır. Bu, sadece inanmamak değil, aynı zamanda gerçeği örtme eylemini de içerir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'daki 'küfr' kavramının, 'şükr'ün zıttı olarak, Allah'ın nimetlerine karşı nankörlük ve O'nun mesajını reddetme anlamını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'yekfurûne bi-âyâtillâh' ifadesi, Allah'ın açık delillerine karşı gösterilen bu nankör ve inkârcı tutumu vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'katl' kelimesinin bir canlının ruhunu bedeninden ayırmak olduğunu belirtir. Ayette 'peygamberleri' ve 'adaleti emredenleri' öldürme eylemi, bu fiilin en ağır ve cürümkâr biçimini ifade eder; zira bu, sadece bir cana kıymak değil, aynı zamanda ilahi mesajı ve adaleti ortadan kaldırmaya yönelik bir girişimdir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'katl'in genel anlamda cana kıymak olduğunu, ancak Kur'an'da bağlama göre farklı şiddet derecelerini ifade edebileceğini belirtir. Bu ayetteki 'yakulûne' fiili, 'bi-ğayri hakkın' (haksız yere) kaydıyla, bu eylemin meşruiyetten tamamen uzak, zalimane ve büyük bir günah olduğunu vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'nebî' kelimesinin 'nebe'' kökünden geldiğini ve 'haber veren' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'en-nebiyyîn' ifadesi, Allah'tan vahiy alıp insanlara tebliğ eden, ilahi mesajın taşıyıcıları olan peygamberleri kasteder. Onları öldürmek, ilahi mesaja karşı gelmenin en uç noktasıdır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'nebî' kelimesinin 'yüksek yer' anlamına gelen 'nebve'den türediğini ve peygamberlerin insanlar arasında yüksek bir makama sahip olduğunu belirtir. Ayetteki 'en-nebiyyîn' ifadesi, bu mübarek şahsiyetlere karşı işlenen cinayetin vahametini, onların ilahi katındaki yüce konumları üzerinden vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kıst' kelimesinin 'adaletle hükmetmek, hakkı yerine getirmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayette 'yâ'murûne bi'l-kıst' ifadesi, insanlara adaleti emreden, hak ve hukukun tesisini savunan kişileri ifade eder. Onları öldürmek, sadece bir cana kıymak değil, aynı zamanda toplumsal düzenin ve adaletin temelini sarsmaktır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'kıst'ın Kur'an'da genellikle 'adalet' ve 'hakkaniyet' anlamında kullanıldığını, 'kıst' ile emretmenin ise insanları doğruya, hakka ve dengeye çağırmak olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, adaleti savunanların öldürülmesi, ilahi düzenin ve ahlaki değerlerin çiğnenmesi olarak sunulur.

Ebû'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'azâb'ın, bir şeyi engellemek, alıkoymak ve acı vermek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'azâbin elîm' ifadesi, inkârcıların ve katillerin ahirette karşılaşacakları şiddetli ve elem verici cezayı ifade eder. Bu, işledikleri büyük günahların doğal bir sonucudur.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'azâb'ın, bir şeyi tatlılıktan uzaklaştırmak ve acı vermek olduğunu ifade eder. Ayetteki 'azâbin elîm' (elem verici azap) ifadesi, bu cezanın sadece fiziksel değil, aynı zamanda ruhsal bir acı ve ızdırap içereceğini, tatlılıktan tamamen uzak olduğunu vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'elem' kelimesinin 'acı' anlamına geldiğini ve 'elîm'in ise 'çok acı veren' sıfatı olduğunu belirtir. Ayette 'azâbin elîm' terkibi, verilecek olan azabın sıradan bir acı değil, şiddetli, dayanılmaz ve sürekli bir elem olduğunu vurgular. Bu, işlenen suçların büyüklüğüne işaret eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'elîm' sıfatının Kur'an'da genellikle 'azâb' kelimesiyle birlikte kullanılarak cezanın şiddetini ve acı vericiliğini pekiştirdiğini ifade eder. Bu ayette de 'elîm' kelimesi, Allah'ın ayetlerini inkâr edenlere ve masum canlara kıyanlara verilecek cezanın niteliğini belirginleştirir.