Âl-i İmrân Sûresi 66. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Âl-i İmrân 66Cüz 3 · Sayfa 58

Âl-i İmrân Sûresi 66. Âyet

آل عمران

Hâ entum hâulâ-i hâcectum fîmâ lekum bihi ‘ilmun felime tuhâccûne fîmâ leyse lekum bihi ‘ilm(un)(c) va(A)llâhu ya'lemu veentum lâ ta'lemûn(e)

İşte siz böyle kimselersiniz! Diyelim ki biraz bilginiz olan şey hakkında tartıştınız. Ya hiç bilginiz olmayan şey hakkında niçin tartışıyorsunuz? Allah bilir, siz bilmezsiniz.

Âl-i İmrân 66. ayet, bilginin tartışmadaki rolünü vurgulayarak, Yahudi ve Hristiyanların Hz. İbrahim hakkındaki tartışmalarını eleştirmektedir. Ayet, bilinen ve bilinmeyen arasındaki ayrımı 'ilim' kavramı üzerinden yaparak, Allah'ın mutlak ilmine karşılık insanların sınırlı bilgisini ortaya koyar.

1حَاجَجْتُمْh-c-c

Kök:ح ج ج—Tartıştınız, delil getirdiniz, münakaşa ettiniz.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hacc kelimesi, bir şeyi kasdetmek ve ona yönelmek anlamına gelir. Hac, Kâbe'ye yönelmek demektir. 'Hâcce' fiili ise, birini delille yenmek veya delil getirerek tartışmak anlamındadır. Ayetteki 'hâcactüm' ifadesi, muhatapların bildikleri konularda dahi delil getirerek tartıştıklarını, ancak asıl eleştirinin bilmedikleri konularda tartışmaları olduğunu gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Hacc, bir şeyi delille ispat etmeye çalışmaktır. Ayetteki 'hâcactüm' ifadesi, 'delil getirdiniz, münakaşa ettiniz' anlamında kullanılmıştır. Burada, muhatapların kendi iddialarını desteklemek için deliller sunmaya çalıştıkları, ancak bu delillerin bilmedikleri konularda geçersiz olduğu ima edilmektedir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Hacc, bir delil ile diğerini mağlup etmeye çalışmaktır. 'Hâcactüm' fiili, karşılıklı delil sunma ve tartışma eylemini ifade eder. Ayette, bilinen konularda dahi bu tür bir tartışmanın yapıldığı, ancak asıl kınamanın bilinmeyen konularda aynı tavrın sergilenmesi olduğu belirtilir.

2عِلْمٌa-l-m

Kök:ع ل م—Bilgi, idrak, bir şeyi olduğu gibi kavramak.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İlim, bir şeyi olduğu gibi idrak etmektir. Cehaletin zıddıdır. Ayette 'fîmâ lekum bihî ilmün' (bilginiz olan şey hakkında) ve 'fîmâ leyse lekum bihî ilmün' (bilginiz olmayan şey hakkında) ifadeleriyle, tartışmanın temelini oluşturan bilginin varlığı veya yokluğu vurgulanır. Allah'ın ilmi mutlak iken, insanların ilmi sınırlıdır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'ilm' kavramı, sadece entelektüel bilgi değil, aynı zamanda derin bir idrak ve hakikati kavrama yeteneğini ifade eder. Bu ayette, insanların sahip olduğu 'ilm'in sınırlılığına ve Allah'ın 'ilm'inin mutlaklığına dikkat çekilerek, tartışmaların ancak sağlam bir bilgi temeline dayanması gerektiği vurgulanır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): İlim, bir şeyin hakikatini kavramaktır. Ayetteki 'ilim', insanların sahip olduğu sınırlı ve eksik bilgiyi ifade ederken, 'Allah bilir' ifadesiyle Allah'ın sonsuz ve kuşatıcı ilmi arasındaki fark ortaya konulur. Bu, insanların bilmedikleri konularda tartışmaktan kaçınmaları gerektiği mesajını verir.

3تُحَاجُّونَh-c-c

Kök:ح ج ج—Tartışıyorsunuz, delil getiriyorsunuz (karşılıklı olarak).

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Hacc, bir şeyi delille ispat etmeye çalışmaktır. 'Tuhâccûne' fiili, 'karşılıklı olarak delil getirerek tartışıyorsunuz' anlamına gelir. Ayette, bilginiz olmayan bir konuda neden bu kadar ısrarla tartıştığınız sorgulanmaktadır. Bu, anlamsız ve temelsiz bir tartışmayı ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Hacc, bir şeyi delille ispat etmeye çalışmaktır. 'Tuhâccûne' fiili, 'münakaşa ediyorsunuz' demektir. Ayette, bilginin olmadığı bir alanda yapılan tartışmanın boşuna olduğu ve kınandığı belirtilir. Bu, bilginin tartışmadaki merkezi rolünü vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Kur'an'da 'hacc' kökünden türeyen fiiller, genellikle bir iddiayı delillerle savunma veya çürütme çabasını ifade eder. 'Tuhâccûne' kelimesi, muhatapların bilmedikleri konularda dahi bir iddia ortaya koyup onu savunmaya çalıştıklarını gösterir. Bu, bilginin olmadığı yerde tartışmanın anlamsızlığını ortaya koyar.

4يَعْلَمُa-l-m

Kök:ع ل م—Bilir, tam ve eksiksiz bilgiye sahiptir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Allah'ın 'ilm'i, her şeyi kuşatan, eksiksiz ve mutlak bilgidir. Ayetteki 'vallâhu ya'lemu' ifadesi, Allah'ın her şeyi bildiğini, insanların ise bilmediklerini vurgulayarak, tartışmanın nihai hakeminin Allah olduğunu ve O'nun bilgisine teslim olunması gerektiğini belirtir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Allah'ın ilmi, gizli ve açık her şeyi kapsar. 'Ya'lemu' fiili, Allah'ın her şeyi en ince ayrıntısına kadar bildiğini ifade eder. Bu ayette, insanların bilmedikleri konularda tartışmalarının anlamsızlığı, Allah'ın mutlak ilmi karşısında daha da belirginleşir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da Allah'ın 'ilm'i, O'nun kudret ve hikmetinin bir tezahürüdür. 'Vallâhu ya'lemu' ifadesi, Allah'ın her şeyi kuşatan bilgisine vurgu yaparak, insanların sınırlı bilgileriyle yaptıkları tartışmaların boşluğunu ve Allah'ın nihai otoritesini ortaya koyar.

Âl-i İmrân Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(66) (Ha entüm haülai hacectüm fiyma leküm Bihi ılmün felime tühaccune fiyma leyse leküm Bihi 'ılm* vAllahu ya'lemu ve entüm la ta'lemun;)

“İşte siz böylesiniz. Haydi biraz bilginiz olan şey hakkında tartıştınız, ya hiç bilginiz olmayan şey hakkında niçin tartışıyorsunuz? Allah bilir, siz bilmezsiniz.”

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)