Ahzâb Sûresi 50. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Ahzâb 50Cüz 22 · Sayfa 424

Ahzâb Sûresi 50. Âyet

الأحزاب

Yâ eyyuhâ-nnebiyyu innâ ahlelnâ leke ezvâceke-llâtî âteyte ucûrahunne vemâ meleket yemînuke mimmâ efâa(A)llâhu ‘aleyke vebenâti ‘ammike vebenâti ‘ammâtike vebenâti ḣâlike vebenâti ḣâlâtike-llâtî hâcerne me'ake vemraeten mu/mineten in vehebet nefsehâ linnebiyyi in erâde-nnebiyyu en yestenkihahâ ḣâlisaten leke min dûni-lmu/minîn(e)(k) kad ‘alimnâ mâ feradnâ ‘aleyhim fî ezvâcihim vemâ meleket eymânuhum likeylâ yekûne ‘aleyke harac(un)(k) vekâna(A)llâhu ġafûran rahîmâ(n)

Ey Peygamber! Biz sana mehirlerini verdiğin eşlerini, Allah'ın sana ganimet olarak verdiklerinden elinin altında bulunan kadınları; seninle beraber hicret eden, amcanın kızlarını, halalarının kızlarını, dayının kızlarını ve teyzelerinin kızlarını sana helal kıldık. Ayrıca, diğer mü'minlere değil de, sana has olmak üzere, mehirsiz olarak kendini Peygamber'e bağışlayan, Peygamber'in de kendisini nikahlamak istediği herhangi bir mü'min kadını da (sana helal kıldık.) Mü'minlere eşleri ve sahip oldukları cariyeleri hakkında farz kıldığımız şeyleri elbette bilmekteyiz. Bütün bunlar, sana herhangi bir zorluk olmaması içindir. Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhamet edicidir.

Bu ayet, Hz. Peygamber'e özel olarak helal kılınan evlilik türlerini ve kadınları ele almaktadır. Dilbilimsel olarak, 'helal kılma', 'hicret', 'hibe' ve 'nikahlanma' gibi kavramlar üzerinden özel hükümlerin ve istisnaların anlam derinliği incelenmektedir.

1أَحْلَلْنَاh-l-l

Kök:ح ل ل—Allah'ın bir şeyi meşru, caiz ve serbest kılması, haram olmaktan çıkarmasıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): H-l-l kökü, 'düğümü çözmek, serbest bırakmak' anlamlarına gelir. 'İhlâl' (أحلّ) ise bir şeyi helal kılmak, yani şer'an caiz ve mubah hale getirmektir. Ayetteki 'أَحْلَلْنَا' ifadesi, Allah'ın Hz. Peygamber'e özel olarak belirli kadınlarla evlenmeyi mubah kıldığını, bu konuda diğer müminler için geçerli olan bazı kısıtlamaları kaldırdığını belirtir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Helal kılmak, 'haram'ın zıddıdır. Burada Allah, Peygamber'e daha önce haram olmayan veya başkalarına haram olan bazı şeyleri özel olarak helal kılmıştır. Bu, şer'î bir hükmün kaldırılması veya özel bir izin verilmesi anlamındadır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutsu, 'helal' kavramının Kur'an'da 'Allah tarafından izin verilen, meşru kılınan' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, ilahi bir yetkinin belirli bir kişiye (Peygamber'e) özel bir ayrıcalık tanıması ve bu ayrıcalığın meşruiyetini vurgulaması açısından önemlidir.

2هَاجَرْنَh-c-r

Kök:ه ج ر—Bir yerden başka bir yere göç etmek, özellikle Allah rızası için vatanını terk etmektir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): H-c-r kökü, 'terk etmek, ayrılmak' anlamındadır. 'Hicret', özellikle İslam tarihinde Mekke'den Medine'ye yapılan göçü ifade eder ve bu, Allah yolunda vatanı terk etme eylemidir. Ayetteki 'هَاجَرْنَ' ifadesi, bu kadınların imanları uğruna Peygamber ile birlikte hicret etmiş olmalarının, onların evlilik statülerinde özel bir yer tuttuğunu gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hicret, bir yerden diğerine intikal etmek, özellikle de Allah'ın rızasını kazanmak amacıyla vatanı terk etmektir. Bu ayette, hicret eden kadınların Peygamber'e helal kılınması, hicretin İslam'daki yüksek değerini ve bu eylemin getirdiği manevi mertebeyi vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, hicretin sadece fiziki bir göç olmadığını, aynı zamanda bir inanç ve bağlılık göstergesi olduğunu belirtir. Ayetteki 'هَاجَرْنَ' kelimesi, bu kadınların Peygamber'e olan iman ve sadakatlerinin bir nişanesi olarak özel bir statü kazandıklarını ifade eder.

3وَهَبَتْv-h-b

Kök:و ه ب—Karşılıksız olarak bir şeyi vermek, bağışlamak, hibe etmektir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): V-h-b kökü, 'karşılıksız vermek, bağışlamak' anlamına gelir. 'Hibe' (هبة), bir şeyi karşılıksız olarak temlik etmektir. Ayetteki 'وَهَبَتْ نَفْسَهَا' ifadesi, mümin bir kadının mehrini talep etmeksizin kendini Peygamber'e nikahlamayı teklif etmesi durumunu anlatır. Bu, kadının kendi iradesiyle ve karşılıksız olarak kendini Peygamber'e sunmasıdır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Hibe, bir malı veya menfaati karşılıksız olarak başkasına vermektir. Ayetteki bağlamda, kadının 'nefsini hibe etmesi', mehrini istemeden evlenmeye razı olması ve bu evliliğin Peygamber'e özel bir ayrıcalık olarak sunulmasıdır.

4يَسْتَنكِحَهَاn-k-h

Kök:ن ك ح—Evlenmek, nikah akdi yapmak, cinsel ilişkiye girmek anlamlarına gelir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): N-k-h kökü, 'evlenmek' ve 'cinsel ilişkiye girmek' anlamlarında kullanılır. Kur'an'da genellikle 'evlilik akdi' anlamında geçer. Ayetteki 'يَسْتَنكِحَهَا' ifadesi, Peygamber'in o kadınla evlenmeyi arzu etmesi, yani nikah akdiyle onu eş olarak almayı dilemesi demektir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Nikah, 'akd-i zevac' (evlilik akdi) ve 'vaty' (cinsel ilişki) anlamlarına gelir. Kur'an'da daha çok evlilik akdi anlamında kullanılır. Burada Peygamber'in 'istinkah' etmesi, o kadınla evlilik bağı kurmayı istemesi anlamına gelir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): İstinkah, 'nikahlanmayı talep etmek' veya 'nikah akdi yapmak' demektir. Ayetteki kullanımı, Peygamber'in bir kadının kendini hibe etmesi durumunda, o kadınla evlenmeyi tercih etmesi ve bu evliliğin diğer müminlerden farklı bir hükme tabi olmasıdır.

5خَالِصَةًh-l-s

Kök:خ ل ص—Sadece bir şeye veya bir kişiye özel, saf, katışıksız ve başkalarına ait olmayan.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): H-l-s kökü, 'bir şeyin saflaşması, arınması, sadece bir şeye ait olması' anlamlarına gelir. 'Halisa' (خالصة) ise 'sadece birine mahsus, özel' demektir. Ayetteki 'خَالِصَةً لَّكَ مِن دُونِ ٱلْمُؤْمِنِينَ' ifadesi, bu hükmün sadece Peygamber'e özel olduğunu, diğer müminler için geçerli olmadığını vurgular. Yani, bir kadının mehrini almadan kendini bir erkeğe hibe etmesi, Peygamber dışındaki müminler için geçerli bir evlilik şekli değildir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Halisa, bir şeyin başka şeylerden ayrılıp tek başına kalmasıdır. Burada, Peygamber'e özel kılınan bu evlilik hükmünün, müminlerin genel hükümlerinden ayrıldığını ve sadece ona tahsis edildiğini ifade eder.

6حَرَجٌh-r-c

Kök:ح ر ج—Darlık, sıkıntı, zorluk, günah veya bir şeyin yapılmasında hissedilen güçlük.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): H-r-c kökü, 'daralmak, sıkışmak' anlamlarına gelir. 'Harac' (حرج), göğüs darlığı, sıkıntı, günah ve zorluk demektir. Ayetteki 'لِكَيْلَا يَكُونَ عَلَيْكَ حَرَجٌ' ifadesi, Allah'ın bu özel hükümleri Peygamber'e, onun üzerine bir zorluk, sıkıntı veya günah yüklememek için koyduğunu belirtir. Bu, Peygamber'in misyonunun ve sorumluluklarının ağırlığına karşılık bir kolaylık sağlamak amacını taşır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Harac, 'günah' ve 'sıkıntı' anlamlarına gelir. Burada, Peygamber'e getirilen bu özel hükümlerin, onun üzerinde herhangi bir günah veya zorluk oluşturmaması için olduğu ifade edilir.

Ahzâb Sûresi

(33/50) “Yâ eyyuhâ-nnebiyyu innâ ahlelnâ leke ezvâceke-llâtî âteyte ucûrahunne vemâ meleket yemînuke mimmâ efâa(A)llâhu aleyke vebenâti ammike vebenâti ammâtike vebenâti hâlike vebenâti hâlâtike-llâtî hâcerne me’ake vemraeten mu/mineten in vehebet nefsehâ linnebiyyi in erâde-nnebiyyu en yestenkihahâ hâlisaten leke min dûni-lmu/minîn(e) kad alimnâ mâ feradnâ aleyhim fî ezvâcihim vemâ meleket eymânuhum likeylâ yekûne aleyke harac(un) vekâna(A)llâhu gafûran rahîmâ(n)”

(33/50) Ey Peygamber! Biz sana mehirlerini verdiğin eşlerini, Allah’ın sana ganimet olarak verdiklerinden elinin altında bulunan kadınları; seninle beraber hicret eden, amcanın kızlarını, halalarının kızlarını, dayının kızlarını ve teyzelerinin kızlarını sana helâl kıldık. Ayrıca, diğer mü’minlere değil de, sana has olmak üzere, mehirsiz olarak kendini Peygamber’e bağışlayan, Peygamber’in de kendisini nikâhlamak istediği herhangi bir mü’min kadını da (sana helâl kıldık.) Mü’minlere eşleri ve sahip oldukları cariyeleri hakkında farz kıldığımız şeyleri elbette bilmekteyiz. Bütün bunlar, sana herhangi bir zorluk olmaması içindir. Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhamet edicidir.

Eserin tamamını oku