Le'anehu(A)llâhu vekâle leetteḣiżenne min ‘ibâdike nasîben mefrûdâ(n)
Allah, o şeytana lanet etti ve o da, "Andolsun ki senin kullarından elbette belirli bir pay alacağım" dedi.
Allah o şeytana lanet etti. Ve o da: "Elbette senin kullarından belirli bir pay alacağım, onları mutlaka saptıracağım, onları boş kuruntulara sokacağım, ve onlara emredeceğim de hayvanların kulaklarını yaracaklar, onlara emredeceğim de Allah'ın yaratışını değiştirecekler" dedi. Kim Allah'ı bırakıp da şeytanı dost edinirse, şüphesiz o, apaçık bir ziyana uğramış olur.
Nisâ Suresi'nin 118. ayeti, şeytanın insanları saptırma vaadini ve Allah'ın ona lanetini konu edinir. Ayet, şeytanın kullar üzerinde hak iddia etmesini ve Allah'ın yaratışını değiştirme arzusunu dilbilimsel olarak derinlemesine incelerken, 'lanet', 'kul', 'nasip' ve 'farz kılınmış' gibi temel kavramlar üzerinden şeytanın insan üzerindeki etkisini ve bu etkinin ilahi gazapla karşılık bulduğunu vurgular.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Lanet (لعن), uzaklaştırmak ve kovmak demektir. Allah'tan geldiğinde rahmetten uzaklaştırmak ve azap etmek anlamına gelir. İnsanlardan geldiğinde ise beddua ve kınama anlamındadır. Ayetteki 'لَّعَنَهُ ٱللَّهُ' ifadesi, Allah'ın şeytanı rahmetinden uzaklaştırdığını ve ona gazap ettiğini açıkça belirtir.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Lanet, Allah'tan geldiğinde dünyada cezalandırma, ahirette ise azap ve rahmetinden uzaklaştırma demektir. Ayetteki kullanımı, şeytanın ilahi rahmetten tamamen mahrum bırakıldığını ve ebedi azaba müstahak olduğunu gösterir.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Abd (عبد) kelimesi, boyun eğen, itaat eden anlamına gelir. 'İbadik' (kulların) ifadesi, Allah'ın yaratmış olduğu ve O'na ibadet etmesi gereken tüm insanları kapsar. Şeytanın bu kullar arasından bir nasip alacağını söylemesi, onların bir kısmını saptırma arzusunu gösterir.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): 'Abd' kavramı Kur'an'da hem 'köle' hem de 'Allah'ın kulu' anlamında kullanılır. Buradaki 'ibadik' ifadesi, Allah'ın yaratıcılığına ve egemenliğine tabi olan, O'na kulluk etmesi gereken varlıklar olarak insanları ifade eder. Şeytanın bu kullar arasından 'nasip' istemesi, onların özgür iradelerini saptırarak kendi hizmetine çekme çabasıdır.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Nasip (نصيب), bir şeyden ayrılan pay veya hisse demektir. Şeytanın 'kullarından bir nasip' alacağını söylemesi, insanlardan belirli bir kısmını kendi tarafına çekerek onları saptıracağını mecazi bir ifadeyle anlatır.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Nasip, bir şeye ayrılan pay veya kısmettir. Ayetteki 'nasiben' kelimesi, şeytanın insanlardan belirli bir grubu, kendi saptırma planları için ayıracağını ve onları Allah'ın yolundan uzaklaştıracağını ifade eder.
Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Farz (فرض), bir şeyi kesin olarak belirlemek, takdir etmek ve vacip kılmak demektir. 'Mefrûd' (مفروض) ise belirlenmiş, kesinleştirilmiş anlamına gelir. Şeytanın 'nasiben mefrûdâ' demesi, kendi zannınca bu payı kesinleştirdiğini, yani insanları saptırma hedefini kararlılıkla sürdüreceğini ifade eder.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Farz kökünden türeyen 'mefrûd', bir şeyin kesin olarak belirlendiğini, hükme bağlandığını veya zorunlu kılındığını ifade eder. Ayetteki bağlamda şeytanın bu ifadeyi kullanması, insanlardan alacağı payı kendi nefsinde kesinleştirmiş, adeta kendine bir hak olarak görmüş olmasını vurgular. Bu, şeytanın küstahlığını ve Allah'ın iradesine karşı gelme cüretini gösterir.
Nisâ Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
(118) (Leanehullah* ve kâle leettehızenne min ıbâdike nesîben mefruda;)
“Allah o şeytana lânet etti. Ve o da: "Elbette senin kullarından belirli bir pay alacağım,”