Nisâ Sûresi 90. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Mîsâk (ميثاق), 'veseka' (وثق) kökünden türemiş olup, bir şeyi sağlamlaştırmak, güvenilir kılmak anlamına gelir. Ayetteki bağlamda, taraflar arasında karşılıklı güvene dayalı, bozulması caiz olmayan bir ahdi ifade eder. Bu, savaş durumunda dahi dokunulmazlığı gerektiren bir sözleşmedir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Mîsâk (ميثاق), 'ahd' (عهد) ile eş anlamlıdır ve Allah'ın kullarından aldığı veya kulların birbirleriyle yaptığı sağlam sözleşmeleri ifade eder. Bu ayette, müminler ile kendileri arasında bir anlaşma bulunan kavimler arasındaki hukuki bağı belirtir ki, bu bağ savaşın dışında tutulmayı gerektirir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutsu, 'mîsâk' kavramını Kur'an'ın temel ahlaki ve hukuki terimlerinden biri olarak ele alır. Ona göre mîsâk, sadece bir sözleşme değil, aynı zamanda taraflar arasında karşılıklı yükümlülükler doğuran, kutsal bir bağdır. Ayetteki kullanımı, bu bağın savaş durumunda dahi korunması gereken bir dokunulmazlık sağladığını gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Katl (قتل), cana kıymak, öldürmek anlamına gelirken, 'mukâtele' (مقاتلة) fiili karşılıklı savaşmayı, mücadele etmeyi ifade eder. Ayetteki 'yükâtilûkum' (يقاتلوكم) ifadesi, düşmanlık amacıyla fiilen savaşa girişmeyi ve karşı tarafı öldürme niyetini taşır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Katl (قتل) kökü, bir canlının hayatına son vermek anlamındadır. 'Mufâale' (مفاعلة) babından 'mukâtele' (مقاتلة) ise, iki taraf arasında karşılıklı olarak öldürme eylemini gerçekleştirmeyi, yani savaşmayı ifade eder. Ayette, bu fiil, müminlere karşı düşmanca bir eylem olarak savaşma durumunu anlatır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'katl' kökünün Kur'an'daki kullanımlarını incelerken, 'mukâtele'nin (مقاتلة) genellikle iki taraf arasında cereyan eden silahlı çatışmayı ve düşmanlığı ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, 'yükâtilûkum' (يقاتلوكم) ifadesi, müminlere karşı düşmanca bir tutumla savaşa girişmeyi ve onlara zarar vermeyi amaçlayan eylemi vurgular.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Hasırat sudûruhum (حصرت صدورهم) ifadesi, 'göğüsleri daraldı, sıkıldı' anlamına gelir. Bu, savaşma isteğinin kalmaması, savaştan bıkkınlık duyulması veya savaşma gücünün olmaması nedeniyle bir tür acizlik ve isteksizlik halini ifade eder. Ayette, bu durum, savaşmaktan kaçınma gerekçesi olarak sunulur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Husr (حصر) kökü, bir şeyi kuşatmak, engellemek veya bir yerden alıkoymak anlamlarına gelir. 'Hasırat sudûruhum' (حصرت صدورهم) ise, kalplerinin savaşma arzusundan alıkonulması, savaşma konusunda isteksizlik duyması veya savaşmaktan aciz kalması durumunu anlatır. Bu, psikolojik bir yorgunluk ve isteksizliği ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'hasr' (حصر) kelimesinin daralma, sıkışma ve engellenme anlamlarını vurgular. Ayetteki 'hasırat sudûruhum' (حصرت صدورهم) ifadesi, onların savaşma azimlerinin kırıldığını, içlerinde savaşma isteğinin kalmadığını ve bu nedenle savaştan uzak durduklarını belirtir. Bu, bir tür pasif direniş veya savaştan vazgeçme halidir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Selâm (سلام) kelimesi, 'silm' (سلم) kökünden türemiş olup, barış, esenlik ve güvenlik anlamına gelir. Ayetteki 'elkaytumu's-selâm' (ألقيتم السلم) ifadesi, barış teklifinde bulunmak, savaşı bırakıp barışa yönelmek demektir. Bu, düşmanlığın sona erdirilmesi ve karşılıklı güven ortamının tesis edilmesi arzusunu gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Selâm (سلام) kelimesi, her türlü afetten ve eksiklikten uzak olmak, esenlik ve barış içinde bulunmak anlamlarını taşır. Ayetteki 'elkaytumu's-selâm' (ألقيتم السلم) ifadesi, savaş durumunu sona erdirip barışa yönelme, teslim olma ve güvenlik arayışında bulunma eylemini ifade eder. Bu, düşmanlığın bırakılması ve barışçıl bir ilişki kurulması çağrısıdır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutsu, 'selâm' (سلام) kavramının Kur'an'da sadece bir 'barış' hali değil, aynı zamanda 'teslimiyet' ve 'güvenlik' anlamlarını da içerdiğini belirtir. Ayetteki 'elkaytumu's-selâm' (ألقيتم السلم) ifadesi, düşmanlığın sona erdirilmesi ve müminlere karşı barışçıl bir tutum sergilenmesi anlamına gelir. Bu, İslam'ın barışa verdiği önemi gösteren bir ifadedir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sebîl (سبيل), gidilen yol, yöntem ve imkan anlamına gelir. Ayetteki 'fema ce'alallahu lekum aleyhim sebîlen' (فما جعل الله لكم عليهم سبيلا) ifadesi, Allah'ın onlara karşı size bir yol, bir imkan veya bir bahane vermediği, yani onlara dokunmanız için bir hak tanımadığı anlamına gelir. Bu, barışa yönelenlere karşı savaşma yasağını vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Sebîl (سبيل) kelimesi, genellikle bir hedefe ulaşmak için izlenen yol veya yöntem anlamında kullanılır. Ayetteki bağlamda, 'aleyhim sebîlen' (عليهم سبيلا) ifadesi, onlara karşı bir üstünlük, bir güç kullanma veya onlara zarar verme imkanı anlamına gelir. Allah, barışa yönelenlere karşı böyle bir imkan tanımamıştır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'sebîl' (سبيل) kelimesinin hem maddi hem de manevi yolları ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'fema ce'alallahu lekum aleyhim sebîlen' (فما جعل الله لكم عليهم سبيلا) ifadesi, Allah'ın müminlere, barış teklif edenlere karşı herhangi bir hukuki veya ahlaki gerekçe ile savaşma veya onlara zarar verme hakkı vermediğini açıkça ortaya koyar. Bu, barışın korunması ilkesini pekiştirir.