Şûrâ Sûresi 12. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Şûrâ 12Cüz 25 · Sayfa 484

Şûrâ Sûresi 12. Âyet

الشورى

Lehu mekâlîdu-ssemâvâti vel-ard(i)(s) yebsutu-rrizka limen yeşâu veyakdir(u)(c) innehu bikulli şey-in ‘alîm(un)

Göklerin ve yerin anahtarları O'nundur. Dilediğine rızkı bol verir ve (dilediğine) kısar. Şüphesiz O, her şeyi hakkıyla bilendir.

Bu ayet, Allah'ın evren üzerindeki mutlak egemenliğini, rızık üzerindeki tasarrufunu ve her şeyi kuşatan ilmini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, O'nun yaratma, yönetme ve bilme sıfatlarını dilbilimsel derinlikle ortaya koyar.

1مَقَالِيدُk-l-d

Kök:ق ل د—Göklerin ve yerin anahtarları, kilitleri; Allah'ın mülkiyetini ve tasarruf yetkisini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'makâlîd' kelimesinin 'kilitler' veya 'anahtarlar' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın göklerin ve yerin hazinelerine sahip olduğunu, onları açıp kapama gücüne sahip olduğunu, yani mutlak egemenliğini ve tasarruf yetkisini ifade eder. Bu, O'nun yaratma ve yönetme kudretinin bir sembolüdür.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'makâlîd' kelimesini 'hazinelerin anahtarları' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın göklerdeki ve yerdeki tüm hazinelerin, rızıkların ve işlerin anahtarlarına sahip olduğunu, yani her şeyin O'nun kontrolünde olduğunu ve O'nun izni olmadan hiçbir şeyin gerçekleşemeyeceğini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'makâlîd' gibi sembolik ifadelerin Kur'an'da Allah'ın mutlak gücünü ve evren üzerindeki tam kontrolünü anlatmak için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'göklerin ve yerin makâlîd'i' ifadesi, Allah'ın yaratma, idare etme ve rızık verme gibi tüm kozmik süreçlerin yegane sahibi ve yöneticisi olduğunu sembolize eder.

2يَبْسُطُb-s-t

Kök:ب س ط—Rızkı genişletmek, yaymak, bollaştırmak anlamına gelir; Allah'ın dilediğine rızkı bolca verdiğini ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'yebsutu' fiilinin 'genişletmek, yaymak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yebsutu'r-rızka' ifadesi, Allah'ın dilediği kuluna rızkı bolca verdiğini, onun geçimini kolaylaştırdığını ve nimetlerini artırdığını gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'bast' kelimesinin 'bir şeyi yaymak, genişletmek' olduğunu ifade eder. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın rızkı dilediği kimseler için genişlettiğini, yani maddi ve manevi imkanları artırdığını, bu durumun O'nun mutlak iradesine bağlı olduğunu vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'bast' kökünün Kur'an'da genellikle Allah'ın rızık ve rahmetini genişletmesi bağlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette de 'yebsutu' fiili, Allah'ın rızık üzerindeki sınırsız tasarrufunu, dilediğine bolca ihsan etme kudretini açıkça ortaya koyar.

3يَقْدِرُk-d-r

Kök:ق د ر—Rızkı daraltmak, kısmak veya bir ölçüye göre vermek anlamına gelir; Allah'ın dilediğine rızkı ölçülü verdiğini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'yakdiru' fiilinin 'daraltmak, kısmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın rızkı dilediği kimseler için daralttığını, yani geçimlerini zorlaştırdığını veya belirli bir ölçüde verdiğini ifade eder, bu da O'nun mutlak iradesinin bir göstergesidir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'kadr' kökünün hem 'güç yetirmek' hem de 'ölçü koymak, daraltmak' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki 'yakdiru' fiili, Allah'ın rızkı dilediği kimselere belirli bir ölçüde, yani daraltarak verdiğini, bu durumun O'nun hikmetine ve iradesine bağlı olduğunu vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'kadr' kelimesinin 'bir şeyi ölçmek, takdir etmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yakdiru' fiili, Allah'ın rızkı dilediği kimselere hikmetine uygun olarak, belirli bir ölçü ve takdirle verdiğini, yani rızık dağıtımında tam bir kontrol ve dengeye sahip olduğunu ifade eder.

4عَلِيمٌa-l-m

Kök:ع ل م—Her şeyi bilen, ilmi her şeyi kuşatan anlamına gelir; Allah'ın mutlak ve sınırsız ilmini ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'alîm' isminin, Allah'ın her şeyi, geçmişi, geleceği, gizliyi ve açığı, küllî ve cüz'î olanı bilmesini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'İnnehû bi-külli şey'in alîm' ifadesi, Allah'ın rızık dağıtımı, göklerin ve yerin idaresi gibi tüm işlerde tam bir bilgiye sahip olduğunu, hiçbir şeyin O'nun ilminden gizli kalmadığını vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ilm' kelimesinin 'bir şeyin hakikatini idrak etmek' olduğunu belirtir. 'Alîm' sıfatı ise, Allah'ın her şeyi en ince ayrıntısına kadar bildiğini, bu bilginin mutlak ve eksiksiz olduğunu ifade eder. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın rızık verme ve kısma hikmetinin, O'nun her şeyi kuşatan ilmine dayandığını gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biri olduğunu ve O'nun kudret ve iradesiyle yakından ilişkili olduğunu belirtir. 'Alîm' sıfatı, Allah'ın evrendeki her olayı, her varlığı ve her eylemi tam olarak bildiğini, bu bilginin O'nun adaletli ve hikmetli tasarruflarının temelini oluşturduğunu ifade eder.

Şûrâ Sûresi

“Mekâlîd” kelimesi kilit ve anahtarı içinde bulundurmaktadır. Bir kilit varsa o’nun anahtarı ve şifresi mevcuttur.

Gönül göğü ve beden arzının şifreleri “Lehu” O’nun içindir. Bu şifrelere binaen esmâ-i ilâhiyyeden Hakk sahiblerine maddi ve ma’nâ rızıkları “Hu” nun ilmi ilahi programından dağıtılır.

Kur’ân-ı Kerim lafzen okunduğu zaman kişinin programında bulunan bu kilit hangi sûre veya ayeti okuyorsa o kanalı açar. İşte Ramazanda yapılan mukabele ile tüm kililtler zâhiren açılır. Eğer bâtınen bir seyri süluk yapılmış ve seyr eden kişi kendi varlığında Ramazana ve kadir gecesine ulaşmış ise beden arzı ve gönül kapısının kilitleri O’na açılmış ve Arifliğine ulaşmış olur. Oradan da Kurb’an bayramı hakikati ile “Allah Arifliğine” ulaşır. Kendisinin kesmiş olduğu varlık kurb’anı ile çevresindekileri istidatı ölçüsünde bu ma’nâ rızkından faydalandırır. (Murat Derûni)

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(2)

TB. Kelime-i Mûseviyye Zümer Sûresi