En'âm Sûresi 101. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'bedî'' kelimesini 'bir şeyi daha önce bir örneği olmaksızın icat etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'Bedî'u's-semâvâti ve'l-ard' ifadesi, Allah'ın gökleri ve yeri, ne bir modelden ne de bir maddeden, tamamen kendi iradesiyle ve eşsiz bir şekilde yarattığını vurgular. Bu, O'nun yaratıcılığının benzersizliğini gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'bedî'' kelimesini 'muhdis' (yoktan var eden) ve 'mübdî'' (icat eden) anlamında kullanır. Ayetteki bağlamda, Allah'ın gökleri ve yeri, daha önce benzeri görülmemiş bir biçimde, kendi kudretiyle ve benzersiz bir sanatla yarattığını ifade eder. Bu, O'nun yaratıcılığının taklit edilemezliğini belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'bedî'' kavramının Kur'an'daki kullanımının, Allah'ın yaratma eyleminin 'ex nihilo' (yoktan var etme) niteliğini vurguladığını belirtir. Bu, yaratılan şeylerin Allah'ın iradesi dışında bir başlangıcı veya kaynağı olmadığını, O'nun mutlak ve eşsiz yaratıcı olduğunu gösterir. Ayette, bu kavram Allah'ın evreni yaratmadaki benzersizliğini pekiştirir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'veled' kelimesini 'doğurulan şey' olarak açıklar. Ayetteki 'ennâ yekûnu lehu veledun' ifadesi, Allah'ın doğurma veya doğurulma gibi beşerî özelliklerden münezzeh olduğunu, dolayısıyla O'na çocuk isnat etmenin imkansızlığını vurgular. Bu, Allah'ın mutlak tekliğini ve eşsizliğini pekiştirir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'veled' kelimesinin hem erkek hem de dişi çocuk için kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın bir eşi (sâhibe) olmadığı için bir çocuğunun da olamayacağı mantıksal çıkarımını destekler. Bu, Allah'ın yaratılmışlara benzemediği ve onlardan münezzeh olduğu inancını güçlendirir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'veled' kavramının genellikle birleşme ve üreme yoluyla meydana gelen nesli ifade ettiğini belirtir. Ayette, Allah'ın bu tür beşerî süreçlerden uzak olduğu vurgulanarak, O'na çocuk isnat etmenin O'nun yüce zatına yakışmadığı ve O'nun mutlak aşkınlığına aykırı olduğu ifade edilir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'sâhibe' kelimesini 'eş, zevce' olarak açıklar. Ayetteki 've lem tekun lehu sâhibetun' ifadesi, Allah'ın bir eşe sahip olmasının imkansızlığını vurgular. Bu, O'nun yaratılmışlara özgü cinsiyet ve üreme özelliklerinden münezzeh olduğunu, dolayısıyla bir çocuğunun da olamayacağını mantıksal olarak ortaya koyar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'sâhibe' kelimesinin 'bir şeye sahip olan, eşlik eden' anlamlarına geldiğini belirtir. Kur'an bağlamında, Allah için 'sâhibe'nin reddi, O'nun hiçbir şeye muhtaç olmadığını, tek ve eşsiz olduğunu, dolayısıyla bir eşe veya partnere ihtiyacı olmadığını ifade eder. Bu, O'nun mutlak bağımsızlığını ve birliğini pekiştirir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'sâhibe' kelimesinin Kur'an'da Allah'a eş isnat etme bağlamında kullanıldığını ve bu isnadın kesinlikle reddedildiğini belirtir. Ayetteki bu reddiye, Allah'ın yaratılmışların özelliklerinden arınmış olduğunu ve O'nun zatının hiçbir şeye benzemediğini vurgular. Bu, tevhid inancının temelini oluşturur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'halk' kelimesini 'bir şeyi takdir etmek, ölçü ve düzen içinde var etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 've halaka kulle şey'in' ifadesi, Allah'ın evrendeki her şeyi, en ince ayrıntısına kadar bir ölçü ve düzen içinde yarattığını, hiçbir şeyin O'nun yaratma kudretinin dışında kalmadığını vurgular. Bu, O'nun mutlak yaratıcılığını gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'halk' fiilinin, bir şeyi yoktan var etme ve ona belirli bir şekil verme anlamlarını içerdiğini belirtir. Ayette, Allah'ın her şeyi yaratması, O'nun kudretinin sınırsızlığını ve evrendeki her varlığın O'nun iradesiyle var olduğunu ifade eder. Bu, O'nun yaratıcılığının kapsamlılığını vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biri olduğunu ve O'nun evren üzerindeki mutlak egemenliğini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'her şeyi yaratma' ifadesi, Allah'ın yaratma eyleminin evrensel ve kapsamlı olduğunu, dolayısıyla O'nun hiçbir şeye muhtaç olmadığını ve her şeyin O'na muhtaç olduğunu gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'alîm' kelimesini 'ilmi her şeyi kuşatan, her şeyi bilen' olarak açıklar. Ayetteki 've huve bi-kulli şey'in alîm' ifadesi, Allah'ın yarattığı her şeyi, en gizli ayrıntısına kadar bildiğini, hiçbir şeyin O'nun ilminden gizli kalmadığını vurgular. Bu, O'nun mutlak ve sınırsız ilmini gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'alîm' sıfatının, Allah'ın geçmişi, şimdiyi ve geleceği, görüneni ve görünmeyeni, bilineni ve bilinmeyeni kapsayan mutlak ilmini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bu sıfat, Allah'ın yaratma eyleminin bilinçli ve hikmetli olduğunu, O'nun her şeyi en iyi şekilde bildiğini ve yönettiğini gösterir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'alîm' kelimesinin Kur'an'da Allah'ın zatına mahsus bir sıfat olarak kullanıldığını ve O'nun ilminin hiçbir sınır tanımadığını ifade ettiğini belirtir. Ayette, Allah'ın her şeyi yaratmasının yanı sıra her şeyi bilmesi, O'nun mutlak kudretinin ve hikmetinin bir tamamlayıcısı olarak sunulur. Bu, O'nun evren üzerindeki tam kontrolünü pekiştirir.