Mülk Sûresi 15. âyetin işârî (bâtınî) tefsiri nedir?

### ✦ Âyetin Zâhirî Tefsiri هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِي مَنَاكِبِهَا وَكُلُوا مِنْ رِزْقِهِ وَإِلَيْهِ النُّشُورُ — O ki, yeryüzünü size boyun eğdirmiştir. Omuzlarında yürüyün ve O'nun rızkından yiyin. Dönüş O'nadır. Bu âyet, teoloji ile pratik hayatı bir araya getiren mükemmel bir sentezdir. Üç emir: yürü, ye, ama bil ki dönüş O'nadır. ذَلُول (zelûl) — boyun eğmiş, itaatkâr. İbn Kuteybe Hazretleri, zelûl'ün 'uysal deve' anlamına geldiğini belirtir. Yeryüzü, insana tıpkı uysal bir binek gibi boyun eğdirilmiştir — insanı taşır, besler, barındırır. Bu, teshîr (insanın hizmetine sunma) kavramının somut ifadesidir. مَنَاكِب (menâkib) — omuzlar, kenarlar, uçlar. Ebû Ubeyde Hazretleri, menâkib'in 'yeryüzünün uçları, yolları, dağları' anlamında olduğunu belirtir. 'Yeryüzünün omuzlarında yürüyün' — yani her tarafını keşfedin, gezin, araştırın. رِزْق (rızk) — Allah

Mülk 15Cüz 29 · Sayfa 563

Mülk Sûresi 15. Âyet

الملك

Önceki Ayet Sonraki Ayet

Sohbete sor

Huve-lleżî ce'ale lekumu-l-arda żelûlen femşû fî menâkibihâ ve kulû min rizkih(i)(s) ve-ileyhi-nnuşûr(u)

O, yeryüzünü sizin ayaklarınızın altına serendir. Haydi onun üzerinde yürüyün ve Allah'ın rızkından yiyin. Dönüş ancak O'nadır.

Yeryüzünü sizin için boyun eğdiren O'dur; yollarında yürüyün ve O'nun rızkından yiyin. Dönüş O'nadır. Arz'ın insana musahhar kılınması ve rızık kavramı işlenir.

1ذَلُولًاZ-L-L

Kök:ذ ل ل—Boyun eğmiş, uysal, itaatkar; yeryüzünün insana hizmet edecek şekilde kolaylaştırılmış olması.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât): Zelûl, zillet kökünden olup kolay ve uysal olan demektir. Binicisine itaat eden uysal deve gibi yeryüzü de insanın yaşamasına, yürümesine ve faydalanmasına elverişli kılınmıştır. Bu, büyük bir ilahi nimettir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Zelûl, binilip yürünmeye hazır, sahibine boyun eğmiş hayvan gibidir. Yeryüzünün zelûl olması, dağlarına, ovalarına ve denizlerine rağmen insanın ondan faydalanabilmesini ifade eder.

2مَنَاكِبِهَاN-K-B

Kök:ن ك ب—Yolları, kenarları, omuzları; yeryüzünün dört bir köşesi ve geçit yerleri.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Menâkib, menkib'in çoğuludur; omuz anlamındadır. Yeryüzünün menâkibi, onun yolları, dağları ve taraflarıdır. İnsana yeryüzünün her köşesinde yürüyüp rızık araması emredilir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Menâkib, yeryüzünün kenarları ve yüksek yerleridir. 'Fî menâkibihâ' (onun omuzlarında yürüyün) ifadesi, arzın en zor yerlerinde bile yürünebilir kılındığını gösterir — düz yerleri haydi haydi.

3رِزْقِهِR-Z-Q

Kök:ر ز ق—O'nun rızkı; Allah'ın kullarına takdir ettiği her türlü maddi ve manevi nasip.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât): Rızk, Allah'ın kullarına ihsan ettiği payedir; yiyecek, içecek, giyecek gibi maddi nimetleri olduğu gibi ilim, hikmet ve iman gibi manevi nimetleri de kapsar. Rızkın Allah'a izafe edilmesi, asıl rızık verenin O olduğunu bildirir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Rızk kelimesi Kur'an'da 120'den fazla yerde geçer. Hem helal hem haram rızk kapsamına girer; ancak Allah'ın emrettiği rızk helal olandır. 'Külû min rızkıhî' emri, helal rızık aramayı teşvik eder.

4النُّشُورُN-Ş-R

Kök:ن ش ر—Diriliş, yeniden kalkış; ölümden sonra Allah'a dönüş ve hesap için toplanma.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât): Nüşûr, ölümden sonra dirilmek ve yeniden hayata dönmektir. Neşr (yaymak, açmak) kökünden gelir; tıpkı rüzgarın bulutları yayması gibi, Allah ölüleri kabirlerinden yayıp diriltecektir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): N-Ş-R kökü açmak, yaymak ve diriltmek anlamlarını taşır. Nüşûr, ba's (diriltme) ile eş anlamlıdır. Ayetin sonunda nüşûr'un zikredilmesi, dünya nimetlerinden faydalanırken ahireti unutmamayı hatırlatır.

Mülk Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(Huvellezî ceale lekumul arda zelûlen femşû fî menâkibihâ ve kulû min rızkıh, ve ileyhin nuşûr.) Mülk (67/15) “Arzı size zelil kılan (boyun eğdiren) O'dur. Artık onun omuzlarında dönüp dolaşın ve O'nun rızkından yeyin. Ve dönüş ve toplanış O'nadır.”

Dünyâ canlı bir varlıktır. Özellikle günümüzde artık bizler dünyâyı çok zorlamakta ve onun canını yakmaktayız. İnsanlar o kadar bilinçsizce ve o kadar çok kirletiyorlar ki dünyâyı o bize hayât verdikçe bizler onun hayâtını elinden almaya çalışıyoruz.

Ayrıca beden arzını da size zelil kılan-boyun eğdiren Odur ki, o beden arzından, o nu kullanarak size her türlü nimet gelir.

Dünyâda kontrol ile yaşayın çünkü neticede bu dün yaya da hayât veren, âleme de hayât veren, size de hayât

verene döndürüleceksiniz.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6