Zilzâl Sûresi 4. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'yevm' kelimesinin genellikle güneşin doğuşundan batışına kadar olan zaman dilimini ifade ettiğini belirtir. Ancak Kur'an'da bazen mutlak zamanı, bazen de belirli bir olayın vuku bulduğu zamanı ifade etmek için kullanılır. Bu ayetteki 'yevmeizin' ise, Zilzâl Suresi'nin genel bağlamında kıyamet gününü, yani yeryüzünün şiddetle sarsılacağı ve haberlerini anlatacağı o özel zamanı işaret eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'yevm' kelimesinin hem bilinen gün anlamında hem de bir dönemi veya bir olayın vuku bulduğu zamanı ifade etmek için kullanılabileceğini açıklar. 'Yevmeizin' ifadesi, 'o zaman' veya 'o gün' anlamına gelir ve burada yeryüzünün haberlerini anlatacağı, yani kıyametle ilgili olayların gerçekleşeceği belirli bir zaman dilimini vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'hades' kökünden türeyen 'tuhaddisu' fiilinin 'haber vermek, anlatmak' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette yeryüzünün 'konuşması', mecazi bir anlatım olup, üzerinde işlenen her türlü amelin, iyiliğin ve kötülüğün Allah'ın emriyle ortaya çıkacağını ifade eder. Yeryüzü, üzerinde yapılanları şahitlik ederek 'anlatacaktır'.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'tuhaddisu' fiilinin burada mecazi bir kullanım olduğunu vurgular. Yeryüzünün 'konuşması', aslında üzerinde cereyan eden olayların ve sırların açığa çıkması, ifşa olması demektir. Bu, yeryüzünün bir şahit gibi davranarak, üzerinde yapılan her şeyi 'haber vereceği' anlamına gelir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'hades' kökünün Kur'an'daki kullanımlarını incelerken, 'haber vermek, konuşmak' anlamının ötesinde, bir olayın vuku bulduğunu veya bir bilginin aktarıldığını ifade ettiğini belirtir. Bu ayette yeryüzünün 'tuhaddisu' etmesi, onun üzerinde gerçekleşen her şeyin, ilahi bir iradeyle 'açığa çıkması' ve 'şahitlik etmesi' olarak anlaşılmalıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'haber' kelimesinin 'bir şey hakkında bilgi vermek' anlamına geldiğini ifade eder. Bu ayetteki 'ahbârahâ' (onun haberleri), yeryüzünün üzerinde işlenen tüm amelleri, iyilikleri ve kötülükleri, yani kendi 'sırlarını' ve 'tanıklıklarını' kapsar. Yeryüzü, üzerinde yaşanan her olayın bir kaydı gibi, bu 'haberleri' açığa çıkaracaktır.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'haber' kelimesinin 'bir şeyin hakikatini bildirmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Yeryüzünün 'ahbârahâ'sı, üzerinde cereyan eden her şeyin gerçekliğini, gizli kalmış tüm sırları ve işlenen amelleri kapsar. Bu, yeryüzünün bir şahit olarak, üzerinde yaşanan her şeyi eksiksiz ve doğru bir şekilde 'bildireceği' anlamına gelir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'haber' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'bilgi, malumat, duyuru' anlamlarında kullanıldığını ifade eder. Zilzâl Suresi'ndeki 'ahbârahâ' ise, yeryüzünün üzerinde gerçekleşen tüm olayları, insanların amellerini ve sırlarını kapsayan 'bilgileri' ifade eder. Bu bilgiler, kıyamet günü ilahi bir emirle açığa çıkacak ve şahitlik edecektir.