Mesnevî-i Şerîf'te el-Hasîb

Hasîb (hesaba çeken, kullarına kâfî gelen) ismi, Mesnevî şerhinde müstakil bir bahis olarak işlenmez; esmâ-i hüsnâ topluca anılırken yer alır.

Füsûsu'l-Hikem'de el-Hasîb

Füsûs derslerinde de Hasîb müstakil bir fass konusu değildir. İsmin "hesap" boyutu, kıyâmet ve mîzân bahislerinde el-Adl ve el-Hakem isimleriyle birlikte dolaylı olarak geçer.

Terzibaba Külliyatında el-Hasîb

Terzibaba külliyatında Hasîb ismi, çoğunlukla "her kula yeten, hesabını gören" anlamıyla hasbünallâhü ve ni'me'l-vekîl (Allah bize yeter, O ne güzel vekîldir) âyeti çevresinde, el-Vekîl ismiyle yan yana anılır. Kul, hesabını yalnız Hakk'a havâle ettiğinde, O hem hesabını gören hem de kendisine yeten olur.

Değerlendirme

Hasîb, müstakil bir tasavvufî bahisten çok, kâfîlik ve hesap ekseninde diğer celâlî-adlî isimlerle birlikte okunan bir isimdir. Anlamının asıl şerhi için yukarıdaki metin esastır. Bu ismi adl, hakem ve vekil ile birlikte düşünmek gerekir.