Mesnevî-i Şerîf'te el-Kaviyy

Bu isim Mesnevî şerhinde müstakil bir başlıkla işlenmez.

Füsûsu'l-Hikem'de el-Kaviyy

Bu esmâ Füsûs derslerinde müstakil işlenmez.

Terzibaba Külliyatında el-Kaviyy

Terzibaba, Kaviyy ismini daha çok yolun silsilesi ve esmâ tertibi içinde anar; ismin sözlük anlamı "pek güçlü, kuvvetli olan"dır. İki yönü öne çıkar: ismin yola bağlanışı ve kudret isimleriyle birlikte zuhûru.

Kaviyy, Nûr-u Muhammedî'nin aydınlığı olarak yola bağlanır. Ahzâb Sûresi şerhi, ismi yolun manevî silsilesine yerleştirir:

"Sıra (قَويّ) Kaviyy Esmâsının Nûr-u Muhammedî aydınlığı olduğu ve bu aydınlığın Efendi Babamın gönlüne doğduğu..." (Ahzâb Sûresi)

Burada Kaviyy yalnız soyut bir "kuvvet" değil; bir mürşidin gönlüne doğan, yolu ayakta tutan manevî bir aydınlıktır. Kuvvet, bu okuyuşta Nûr-u Muhammedî'nin gönülde tutuşması olarak görünür — sâliki taşıyan, yolda yürüten dayanç.

Kaviyy, kudret isimleriyle birlikte zuhûr eder. Her Şey Merkezinde mi? hikâyesi, ismi "Kaf" harfinin etrafında toplanan kudret isimleriyle yan yana koyar: "Kadir, Kayyum, Kabız, Kaviyy, Kahhar Esmalarının Uluhiyyet mertebesinden kudreti ile... zuhûru." Demek Kaviyy tek başına durmaz; Kadîr'in, Kayyûm'un, Kahhâr'ın yanında bir kudret ailesinin ferdidir. Hepsi birlikte, Ulûhiyyet mertebesinden gelen kuvvetin türlü yüzlerini gösterir — varlığı tutan, kavrayan, kahreden ve güçlü kılan tek kudretin açılımı.

Değerlendirme

Kaviyy, "pek güçlü, kuvvetli" olan; kudretinde zaaf bulunmayan isimdir. Terzibaba külliyatında iki yönüyle görünür: bir yandan Nûr-u Muhammedî'nin gönle doğan aydınlığı olarak yola bağlanır, bir yandan Kadîr, Kayyûm, Kahhâr gibi kudret isimleriyle birlikte Ulûhiyyet mertebesinden zuhûr eder. İsim, sâlik için hem yolu taşıyan manevî dayanç, hem de varlığı ayakta tutan kudretin bir yüzüdür. Bu ismi eşi metin ile çift, kudret yönünü kadir ve kahhar ile birlikte okumak gerekir.