el-Kaviyy
el-Kaviyy (Pek kuvvetli). Kaviyy, "pek güçlü, kuvvetli" olan; kudretinde zaaf bulunmayan isimdir. Terzibaba külliyatında iki yönüyle görünür: bir yandan Nûr-u Muhammedî'nin gönle doğan aydınlığı olarak yola bağlanır, bir yandan Kadîr, Kayyûm, Kahhâr gibi kudret isimleriyle birlikte Ulûhiyyet mertebe
el-Kaviyy — Tam ve Yetkin Güç Sahibi
Mânâ. el-Kaviyy, Allah'ın esmâ-i hüsnâsından olup "güçlü, kuvvetli, kudretli; kendisine hiçbir âcizlik ve zafiyet ârız olmayan tam ve yetkin güç sahibi" demektir. Allah'a nispet edildiğinde bu isim, O'nun güç ve kudretinin mükemmel olduğunu, kâinattaki her şeye hükmedip gücünün yettiğini ifade eder. Allah'ın gücü zâtî, mutlak ve sürekli iken, yaratılmışların gücü sonradan verilmiş, sınırlı ve geçicidir.
Etimoloji. İsim, Arapça ق-و-ي (k-v-y) kökünden gelen ve "güç, kudret" anlamına gelen kuvvet mastarından türemiş bir sıfattır. Kök fiil olarak "güçlü ve dayanıklı olmak, bir şeye güç yetirmek" anlamlarına gelir.
Kur'an-ı Kerîm'de el-Kaviyy. "Kaviyy" ismi Kur'an-ı Kerîm'de dokuz yerde Allah'a nispet edilmiştir. Bu ayetlerin yedisinde "Azîz" (üstün, galip), birinde "Metîn" (sağlam, sarsılmaz) ismiyle birlikte zikredilir.
| # | Sure / Ayet | Bağlam |
|---|---|---|
| 1 | Hûd 11/66 | el-Azîz ismiyle |
| 2 | Hac 22/40 | el-Azîz ismiyle |
| 3 | Hac 22/74 | el-Azîz ismiyle |
| 4 | Ahzâb 33/25 | el-Azîz ismiyle |
| 5 | Şûrâ 42/19 | el-Azîz ismiyle |
| 6 | Hadîd 57/25 | el-Azîz ismiyle |
| 7 | Mücâdile 58/21 | el-Azîz ismiyle |
| 8 | Zâriyât 51/58 | er-Rezzâk ve el-Metîn isimleriyle |
| 9 | Kasas 28/26 | Hz. Mûsâ'nın vasfı olarak (dolaylı) |
Kasas sûresindeki kullanımda Hz. Mûsâ'nın nitelikleri olarak zikredilen "kavî" ve "emîn" vasıfları, ideal insani özellikleri yansıtması bakımından dolaylı biçimde Allah'ın yetkin sıfatlarına işaret eder.
Anlamca yakın isimler. Azîz, Cebbâr, Hâkim, Kahhâr, Kādir, Kayyûm, Metîn, Mukteder.
İtikadî çerçeve ve kula yansıması. Allah'ın gücü, hiçbir şekilde yorulma, zayıflık veya acziyet barındırmayan mutlak bir kuvvettir. O, "kendisini ne bir uyuklama ne de bir uyku tutan" (Bakara 2/255) varlıktır. Bu ismi idrak eden mümin, asıl güç ve kudretin Allah’a ait olduğunu bilir; O’na dayanıp güvenir ve yalnızca O’ndan yardım diler. Kendi gücünün veya başka varlıkların gücünün sınırlı ve geçici olduğunu anlar. Bu şuur, kişiyi Allah'a itaate yöneltir; zira kulun manevî gücü Allah'a itaati nispetinde artar, isyanı ölçüsünde ise zayıflar. Gerçek kuvvet, Allah'ın iradesine teslimiyette ve O'nun yolunda olmaktadır.
Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi — "Kaviyy" maddesi