el-Mukît

el-Mukît — Bedenlerin ve Ruhların Gıdasını Yaratan, Her Şeye Gücü Yeten

Mânâ. el-Mukît, Allah'ın esmâ-i hüsnâsından olup "bedenlerin ve ruhların gıdasını veren, her şeye gücü yetip koruyan" demektir. Bu ismin iki temel anlam katmanı vardır: Birincisi, her canlının hayatiyetini sürdürmesi için gerekli olan maddi ve manevi rızkı yaratmasıdır. İkincisi ise her şey üzerinde tam bir kudrete sahip olması, onları koruyup gözetmesidir. Râgıb el-İsfahânî gibi âlimler, ismin asıl anlamının "koruyup himaye etmek" olduğunu, hayatiyeti sürdürecek gıdayı vermenin ise bu korumanın bir gereği ve sonucu olduğunu belirtir. Kuşeyrî, Allah'ın yarattığı gıdaların farklı düzeylerde olduğunu söyler: İnsanlar ve diğer canlılar için yiyecek ve içecekler, melekler için itaat ve tesbih, ruhlar için ise varlığın hakikatini idrak etmek.

Etimoloji. İsim, Arapça ق-و-ت (k-v-t) kökünden gelen ve sözlükte "korumak, birine hayatiyetini sürdürecek kadar gıda vermek, gücü yetmek" anlamlarına gelen kavt mastarının "if'âl" kalıbından türemiştir.

Kur'an-ı Kerîm'de el-Mukît. "Mukît" ismi Kur'an'da Allah'a nispet edilerek bir defa geçer:

#	Sure / Ayet	Bağlam
1	Nisâ 4/85	Ayetin sonunda, "Allah her şeye güç yetiren ve gözetleyip koruyandır" şeklinde geçer.

Müfessir Taberî, bu ayetteki "mukît" kelimesine "muktedir" (güç yetiren) anlamını vermiştir. Ayrıca, Allah'ın yeryüzündeki besinleri yaratmasını anlatan Fussılet suresi 10. ayette, rızıklar anlamında kūt kelimesinin çoğulu olan akvât lafzı kullanılır.

Anlamca yakın isimler. el-Mukît, "gıda veren" yönüyle Bâsıt, Kābız, Latîf, Rezzâk, Muğnî, Muhyî; "güç yetiren" yönüyle Kādir, Kavî, Metîn, Muktedir; "koruyup gözeten" yönüyle ise Hafîz isimleriyle anlam yakınlığı taşır.

İtikadî çerçeve ve kula yansıması. el-Mukît ismi, Allah'ın hem her şeye gücü yeten (zâtî sıfat) hem de yarattıklarının rızkını veren (fiilî sıfat) olduğunu gösterir. Bu ismi idrak eden mü'min, tüm rızıkların kaynağının Allah olduğunu bilir. O'nun sadece bedenleri değil, aynı zamanda ruhları ve kalpleri de iman, hikmet ve marifetle beslediğini anlar. Hz. Peygamber'in, "Rabbim beni yedirir ve içirir" sözü, bu ismin tecellisine tam bir teslimiyeti ifade eder. Yine onun, "Allah'ım, Muhammed ailesinin rızkını sadece yetecek derecede lutfet!" duası, mü'minin dünyaya karşı alması gereken tavrı öğretir: Rızkı verenin Allah olduğu bilinciyle O'na güvenmek ve ihtiyaç fazlası için hırs göstermek yerine kanaat sahibi olmak.

Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi — "Mukît" maddesi · Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât.