Kelime-i Tevhîd kitabına göre Kelime-i Tevhîd ne anlam taşır?

Kelime-i Tevhîd, tasavvufî anlayışta sadece bir söz olmanın ötesinde, varlığın ve hakikatin özünü barındıran kapsamlı bir ifadedir. Bu kelime, "Ahadiyyet"in, yani Allah'ın mutlak birliğinin ve tekliğinin, kendini bütün mertebeleriyle toplu olarak açıklamasıdır¹. Yüce Zât'ın, henüz âlemler yok iken "A'mâiyyetinden" (mutlak gayb mertebesi) "Ahadiyyetine" tenezzül ettiğinde ortaya çıkan iki vasfın ifadesidir². Bu bağlamda Kelime-i Tevhîd, Ahadiyyet ve abdiyyet (kulluk) mertebelerinin izahı olarak kabul edilir².

Kelime-i Tevhîd'in anlam katmanları oldukça geniştir. Zât, sıfat, esmâ (isimler) ve ef'al (fiiller) mertebelerinin açıklaması olduğu gibi², şeriat, tarikat, hakikat ve mârifet mertebelerinin de izahıdır². Bu, sâlikin (yolcu) manevi yolculuğunda katettiği her aşamanın bu kelimede bir karşılığı olduğunu gösterir. Terzi Baba'ya göre, Kelime-i Tevhîd, kuldan başlayıp Hakk'a doğru uzanan, Hakk'a dönüş yollarının tüm merhalelerini içinde bulunduran bir harfler zinciridir³. Nüzul (iniş) ve uruc (yükseliş) mertebelerini en kestirme, en sarih, en kolay, en anlamlı, en derin ve en geniş şekilde ifade eden câmi bir kelimedir³. Hatta insanlığa ilâhî kitaplar gönderilmeseydi bile, sadece Kelime-i Tevhîd ve içerdiği mana hazinesinin gerçekleri anlamak için kâfi geleceği belirtilmiştir³. Kişi, Kelime-i Tevhîd'i hangi maksat ve niyetle ifade ederse, karşılığını o düzeyden görür⁴.