Yûnus Sûresi 59. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Yûnus 59Cüz 11 · Sayfa 215

Yûnus Sûresi 59. Âyet

يونس

Kul eraeytum mâ enzela(A)llâhu lekum min rizkin fece'altum minhu harâmen vehalâlen kul (Â)llâhu eżine lekum(s) em ‘ala(A)llâhi tefterûn(e)

De ki: "Allah'ın size indirdiği; sizin de, bir kısmını helal, bir kısmını haram kıldığınız rızıklar hakkında ne dersiniz?" De ki: "Bunun için Allah mı size izin verdi, yoksa Allah'a iftira mı ediyorsunuz?"

Yunus Suresi 59. ayet, Allah'ın rızık olarak indirdiği şeylerde helal ve haram kılma yetkisinin yalnızca O'na ait olduğunu vurgulamaktadır. Ayet, insanların bu yetkiyi kendilerine mal etmelerini sorgulayarak, Allah'a iftira atma tehlikesine dikkat çekmektedir. Temel kavramlar, rızık, haram, helal ve iftira etme eylemleri etrafında şekillenmektedir.

1رِزْقٍr-z-q

Kök:ر ز ق—Allah tarafından canlılara verilen, yaşamlarını sürdürmeleri için gerekli olan her türlü nimet ve geçim kaynağıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Rızık, Allah'ın canlılara verdiği, yaşamlarını sürdürmeleri için gerekli olan her şeydir. Bu ayette, Allah'ın insanlara bahşettiği maddi ve manevi tüm nimetleri kapsar ve insanların bu nimetler üzerindeki tasarruf yetkisinin sınırlarını belirler.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Rızık, Allah'ın kullarına ihsan ettiği, onların beden ve ruhlarının bekası için gerekli olan her şeydir. Ayetteki kullanımı, insanların kendi iradeleriyle helal veya haram kılamayacakları, Allah'ın belirlediği sınırlar içinde kalması gereken bir nimeti ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu'ya göre 'rızk', Kur'an'da Allah'ın cömertliğinin ve lütfunun bir göstergesi olarak merkezi bir kavramdır. Bu ayette, rızkın kaynağının Allah olduğu ve O'nun izni olmadan rızık üzerinde keyfi hükümler koymanın kabul edilemez olduğu vurgulanır.

2حَرَامًاh-r-m

Kök:ح ر م—Dinen yasaklanmış, yapılması veya kullanılması caiz olmayan şeydir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Haram, Allah'ın yasakladığı, yapılmasına izin vermediği şeydir. Ayetteki bağlamda, insanların kendi heva ve heveslerine göre Allah'ın rızkından bazı şeyleri haram ilan etmelerinin yanlışlığına işaret eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Haram, şeriatın yasakladığı, dokunulmaz kıldığı şeydir. Bu ayette, Allah'ın indirdiği rızıklar üzerinde insanların kendi yetkileriyle haram hükmü koymalarının, Allah'ın yetki alanına tecavüz olduğu belirtilir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, haram kelimesinin Kur'an'daki kullanımının, ilahi bir yasaklama ve sınırlandırma anlamı taşıdığını belirtir. Ayette, bu ilahi yetkinin insanlar tarafından gasp edilmesinin eleştirildiği görülür.

3حَلَـٰلًاh-l-l

Kök:ح ل ل—Dinen serbest bırakılmış, yapılması veya kullanılması caiz olan şeydir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Helal, Allah'ın serbest bıraktığı, yasaklamadığı şeydir. Ayetteki kullanımı, insanların kendi iradeleriyle Allah'ın rızkından bazı şeyleri helal ilan etmelerinin, haram kılmaları gibi, yetki aşımı olduğunu gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Helal, şeriatın izin verdiği, bağlayıcılığı kaldırılmış şeydir. Bu ayette, helal kılma yetkisinin de tıpkı haram kılma yetkisi gibi yalnızca Allah'a ait olduğu ve insanların bu konuda hüküm koyamayacağı vurgulanır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'helal' kavramının 'haram' kavramıyla birlikte, Kur'an'da ilahi yasanın temelini oluşturduğunu ifade eder. Ayet, bu yasanın kaynağının Allah olduğunu ve insanların bu alanda müdahale etme yetkisinin olmadığını açıkça ortaya koyar.

4تَفْتَرُونَf-r-y

Kök:ف ر ي—Yalan uydurmak, iftira atmak, asılsız iddialarda bulunmaktır.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): İftira, bir şeye asılsız bir iddia ile yaklaşmaktır. Ayetteki 'Allah'a iftira atmak', Allah'ın söylemediği bir şeyi O'na isnat etmek, O'nun adına hüküm koymak anlamına gelir ki bu, büyük bir günahtır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): İftira, bir şeyi asılsız olarak birine nispet etmektir. Bu ayette, insanların Allah'ın rızkı hakkında kendi heva ve heveslerine göre hükümler koymalarının, doğrudan Allah'a karşı bir iftira olduğu, O'nun yetkisini gasp etme girişimi olduğu belirtilir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'iftira' kelimesinin Kur'an'da genellikle Allah'a karşı yalan uydurma, O'nun ayetlerini tahrif etme veya O'na ortak koşma gibi ciddi günahlar için kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlam, rızık konusunda helal-haram belirleme yetkisini kendinde görmenin, Allah'a karşı işlenmiş bir iftira olduğunu vurgular.

Yûnus Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

“Kul eraeytum mâ enzela(A)llâhu lekum min rizkin fece’altum minhu harâmen vehalâlen kul (Â)llâhu ezine lekum em ala(A)llâhi tefterûn(e)” De ki: “Allah’ın size indirdiği; sizin de, bir kısmını helâl, bir kısmını haram kıldığınız rızıklar hakkında ne dersiniz?” De ki: “Bunun için Allah mı size izin verdi, yoksa Allah’a iftira mı ediyorsunuz?” (10/59)

Taberî’ye göre (XI, 127) burada putperest Araplar’ın, En‘âm sûresinde (6/136) bir örneği zikredilen temelsiz anlayış ve uygulamalarına işaret edilmektedir. Meselâ onlar, ziraat ürünleriyle hayvanlarından bir bölümünü, şefaatini umdukları putları için ayırarak bunu kendileri veya başka insanlar için harcamanın haram olduğunu ileri sürer, sadece âyin ve putların bakımı gibi hizmetlerde kullanırlardı. Buna göre âyetin asıl maksadı, putperestlerin bazı rızıkları keyfî olarak haram saymalarıdır.^[51]

Bu bir bakıma gönül âlemi için olan irfaniyet bilgilerinden kişilerin men edilmesidir.

Eserin tamamını oku