Elem yec'al keydehum fî tadlîl(in)
Onların tuzaklarını boşa çıkarmadı mı?
Onların tuzaklarını boşa çıkarmadı mı?
Fîl Suresi'nin bu ayeti, Allah'ın düşmanların planlarını nasıl boşa çıkardığını vurgular. Anahtar kavramlar, 'yapmak/kılmak', 'tuzak/düzen' ve 'saptırma/boşa çıkarma' fiilleri etrafında şekillenerek, ilahi kudretin düşman entrikalarını etkisiz hale getirişini dilbilimsel olarak ortaya koyar.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'جعل' kelimesinin bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek, bir şeyi yaratmak veya bir şeyi bir konumda tayin etmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ألم يجعل' ifadesi, Allah'ın fil ordusunun düzenini boşa çıkarma eylemini, yani onların planlarını etkisiz hale getirme kudretini vurgular.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'جعل' fiilinin Kur'an'da 'kılmak, yapmak' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette ise Allah'ın, Ebrehe'nin Kâbe'yi yıkma niyetini ve düzenini 'tadlîl' yani boşa çıkarma, saptırma haline getirmesi eylemini mecazi olarak anlatır.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'كَيْد' kelimesinin, birine zarar vermek amacıyla gizlice yapılan hile ve düzen olduğunu açıklar. Ayetteki 'كَيْدَهُمْ' ifadesi, Ebrehe ve ordusunun Kâbe'yi yıkma ve insanları oradan uzaklaştırma yönündeki kötü niyetli planlarını ve tuzaklarını ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'كَيْد' kelimesini, bir şeyi gizlice ve ustaca yapma, hile ve düzen kurma olarak tanımlar. Bu bağlamda, Ebrehe'nin ordusunun Kâbe'ye yönelik yıkıcı planlarının, Allah tarafından nasıl boşa çıkarıldığını anlatır.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'keyd' kavramının Kur'an'da genellikle düşmanların veya kötü niyetli kişilerin Allah'a veya müminlere karşı kurdukları hileli planları ifade ettiğini belirtir. Fîl Suresi'nde ise bu, Ebrehe'nin Kâbe'yi yıkma yönündeki kötü niyetli ve hileli düzenini temsil eder.
Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Es-Sicistânî, 'تَضْلِيل' kelimesinin 'dalâlete düşürme, saptırma' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın Ebrehe'nin düzenini, yani Kâbe'yi yıkma hedefini, amacına ulaşmaktan saptırarak boşa çıkarması ve etkisiz hale getirmesi anlamını taşır.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ضلال' kökünden türeyen 'تَضْلِيل' kelimesinin, bir şeyi doğru yoldan saptırmak, kaybolmaya terk etmek veya bir amaca ulaşmasını engellemek anlamına geldiğini ifade eder. Bu ayette, Allah'ın Ebrehe'nin Kâbe'yi yıkma planını tamamen başarısız kılıp, hedefine ulaşmasını engellediğini vurgular.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'dalâl' ve türevlerinin Kur'an'da genellikle doğru yoldan sapma, kaybolma veya bir şeyin amacına ulaşamaması anlamlarında kullanıldığını belirtir. 'Tadlîl' ise bu sapmayı veya boşa çıkarmayı ifade eden bir fiil masdarıdır. Ayette, Ebrehe'nin 'keyd'inin (düzeninin) Allah tarafından 'tadlîl'e (boşa çıkarılmaya) uğratılması, onların planlarının tamamen başarısız kılındığını gösterir.
Namaz Sûreleri (Cilt 2)
Terzibaba - Necdet Ardıç
Bu şekilde Efendimiz (s.a.v)’in dedesi Abdülmuttalib’in söylemiş olduğu sözün doğruluğu da ortaya çıkmış oldu.
Bâtıni olarak ise nefsimizin bize yaptığı hilelere karşılık Rabbimiz bu hileleri boşa çıkartmaktadır.
وَاَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْرًا اَبَابٖيلَ
(3) Ve ersele aleyhim tayren ebâbîl.
Ve onların üzerine ebâbîl kuşlarını gönderdi.
Sitenin çalışması için zorunlu çerezleri kullanıyoruz. İsteğe bağlı analitik çerezler yalnızca onayınızla çalışır. Ayrıntılar için Çerez Politikası.