Yûsuf Sûresi 109. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Yûsuf 109Cüz 13 · Sayfa 248

Yûsuf Sûresi 109. Âyet

يوسف

Vemâ erselnâ min kablike illâ ricâlen nûhî ileyhim min ehli-lkurâ(k) efelem yesîrû fî-l-ardi feyenzurû keyfe kâne ‘âkibetu-lleżîne min kablihim(k) veledâru-l-âḣirati ḣayrun lilleżîne-ttekav(k) efelâ ta'kilûn(e)

Biz senden önce de, memleketler halkından ancak kendilerine vahyettiğimiz birtakım erkekleri peygamber olarak gönderdik. Yeryüzünde dolaşıp da, kendilerinden önce gelenlerin akıbetlerinin nasıl olduğuna bakmadılar mı? Elbette ahiret yurdu Allah'a karşı gelmekten sakınanlar için daha iyidir. Hala aklınızı kullanmıyor musunuz?

Yûsuf Suresi 109. ayet, peygamberlerin insanlardan seçilmesi, geçmiş kavimlerin akıbetinden ibret alınması ve ahiret yurdunun takva sahipleri için daha hayırlı olduğu gibi temel inanç ve ahlak prensiplerini vurgulamaktadır. Ayet, özellikle 'irsâl' (gönderme), 'vahy' (vahyetme), 'seyir' (dolaşma), 'akıbet' (sonuç) ve 'takva' (sakınma) gibi kavramlar üzerinden derin anlamlar taşımaktadır.

1أَرْسَلْنَاr-s-l

Kök:ر س ل—Allah'ın peygamberleri insanlara elçi olarak göndermesi.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'irsâl' kelimesini bir şeyi serbest bırakmak, göndermek olarak açıklar. Ayetteki 'erselnâ' fiili, Allah'ın insanlara doğru yolu göstermek üzere peygamberleri seçip göndermesi anlamındadır. Bu, peygamberlerin ilahi bir görevle donatıldığını ve insanlara rehberlik için gönderildiğini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'irsâl' kelimesini 'göndermek' olarak tefsir eder ve Kur'an'da bu fiilin genellikle peygamberlerin gönderilmesi bağlamında kullanıldığına dikkat çeker. Ayetteki kullanımı, Allah'ın peygamberleri, tıpkı bir elçinin bir mesajı iletmesi gibi, ilahi mesajı insanlara ulaştırmak üzere görevlendirmesini mecazi olarak anlatır.

2نُوحِىٓv-h-y

Kök:و ح ي—Allah'ın peygamberlerine gizli ve hızlı bir şekilde ilahi mesajı bildirmesi.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'vahy' kelimesini 'gizli ve hızlı bir şekilde bildirmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'nûhî' fiili, Allah'ın peygamberlere, insanların algılayamayacağı bir yolla, doğrudan ve özel olarak mesajlarını ilettiğini belirtir. Bu, peygamberlerin ilahi bilgiye erişiminin özel bir niteliğini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'vahy' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. Ona göre vahy, Allah'ın insanlara kendi iradesini ve emirlerini bildirme şeklidir. Bu ayetteki 'nûhî' kullanımı, peygamberlerin sadece insanlardan seçilmiş olsalar da, ilahi bir kaynaktan beslendiklerini ve bu sayede insanlara rehberlik edebildiklerini gösterir.

3يَسِيرُوا۟s-y-r

Kök:س ي ر—Yeryüzünde dolaşarak geçmiş kavimlerin akıbetlerinden ibret almak.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'seyir' kelimesini 'yürümek, dolaşmak' olarak açıklar. Ayetteki 'yesîrû' fiili, sadece fiziksel bir yolculuğu değil, aynı zamanda geçmiş milletlerin kalıntılarını ve akıbetlerini gözlemleyerek ders çıkarma amacını da içerir. Bu, tefekkür ve ibret alma eylemini vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'seyir'in Kur'an'da genellikle ibret almak amacıyla yapılan yolculukları ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'yeryüzünde dolaşmıyorlar mı?' sorusu, insanları geçmişin izlerini takip etmeye ve bu izlerden dersler çıkarmaya teşvik eden retorik bir ifadedir.

4عَـٰقِبَةُa-k-b

Kök:ع ق ب—Bir şeyin veya bir eylemin sonucu, sonu.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'akıbet' kelimesini 'bir şeyin sonu, neticesi' olarak tanımlar. Ayetteki 'akıbetü'l-lezîne min kablihim' ifadesi, geçmiş kavimlerin Allah'ın emirlerine karşı gelmeleri veya peygamberlerini yalanlamaları sonucunda başlarına gelen felaketleri ve helak oluşlarını ifade eder. Bu, bir uyarı ve ibret dersidir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'akıbet'in genellikle olumsuz sonuçlar için kullanıldığını belirtir, ancak bazen olumlu sonuçlar için de gelebilir. Bu ayetteki bağlamda, geçmiş kavimlerin kötü sonlarını ifade ederek, şimdiki nesilleri benzer hatalardan kaçınmaya teşvik eder.

5ٱتَّقَوْا۟v-k-y

Kök:و ق ي—Allah'a karşı gelmekten sakınmak, O'nun emirlerine uyup yasaklarından kaçınmak.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'takva' kelimesini 'bir şeyi korumak, sakınmak' olarak açıklar. Ayetteki 'ittekav' fiili, Allah'ın azabından sakınmak, O'nun emirlerine riayet ederek kendini güvenceye almak anlamındadır. Bu, ahiret yurdunun hayırlı olmasının temel şartı olarak sunulur.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'takva'nın Kur'an'daki en önemli ahlaki kavramlardan biri olduğunu belirtir. Ona göre takva, sadece korku değil, aynı zamanda Allah'a karşı duyulan saygı ve O'nun rızasını kazanma çabasıdır. Ayetteki 'ittekav' kelimesi, ahiret saadetine ulaşmanın yolunun bu bilinçli sakınma ve sorumluluk duygusundan geçtiğini vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'takva'nın kök anlamının 'korunmak, sakınmak' olduğunu ve Kur'an'da bu kelimenin Allah'ın emirlerine uyarak ve yasaklarından kaçınarak kendini kötülüklerden koruma anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'lillezîne'ttekav' ifadesi, ahiretin hayrının ancak bu bilinçli ve sorumlu yaşam tarzını benimseyenlere ait olduğunu gösterir.

6تَعْقِلُونَa-k-l

Kök:ع ق ل—Akıl yürütmek, düşünmek, idrak etmek ve sonuç çıkarmak.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'akl' kelimesini 'bir şeyi bağlamak, tutmak' kökünden türeterek, aklın insanı kötü şeylerden alıkoyan ve doğruya yönlendiren bir güç olduğunu belirtir. Ayetteki 'e-felâ ta'kılûn' sorusu, insanları geçmişten ibret almaya, ahireti düşünmeye ve bu gerçekler üzerinde akıl yürütmeye davet eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'akl'ın idrak etme, anlama ve doğruyu yanlıştan ayırma yeteneği olduğunu ifade eder. Ayetteki bu soru, muhatapların bu yeteneklerini kullanarak sunulan delillerden sonuç çıkarmaları ve doğru yolu bulmaları gerektiğini vurgular. Bu, sadece bilgi edinme değil, aynı zamanda bu bilgiyi işleme ve ondan ders çıkarma sürecidir.

Yûsuf Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

12/109. “Ve senden evvel göndermedik, ancak şehirler ahalisinden kendilerine vahyettiğimiz bir takım erkekler gönderdik.-İnkârcılar-yer yüzünde gezip dolaşmadılar mı?. Baksalar ya kendilerinden evvelkilerin âkibetleri nasıl olmuştur. Ve elbetde âhiret yurdu sakınmış olanlar için hayırlıdır. Artık akıl erdiremeyecek misiniz?.”

حَتَّى إِذَا اسْتَيْتَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ

كُذِبُوا جَاءَهُمْ نَصْرُنَا فَنُجِّيَ مَنْ نَشَاءُ وَلَا يُرَدُّ

بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ

(Hattâ izestey’eserrusülü ve zannü ennehüm kad

küzibû câehüm nasrunâ fenüccîye men neşâü velâ yüreddu be’sünâ anil kavmil mücrimîne.)

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Vahiy ve Cebrâîl