Vekâle lifityânihi-c'alû bidâ'atehum fî rihâlihim le'allehum ya'rifûnehâ iżâ-nkalebû ilâ ehlihim le'allehum yerci'ûn(e)
Yusuf, adamlarına dedi ki: "Onların ödedikleri zahire bedellerini yüklerinin içine koyun. Umulur ki ailelerine varınca onu anlarlar da belki yine dönüp gelirler."
Yusuf bir taraftan da adamlarına tenbih etti: "Sermayelerini yüklerinin içine koyuverin, belki ailelerinin yanına dönünce farkına varırlar ve belki yine gelirler" dedi.
Yusuf Suresi 62. ayet, Hz. Yusuf'un kardeşlerine karşı sergilediği stratejik bir eylemi ve bunun ardındaki beklentiyi dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır. Ayet, 'bida'a' (ticaret malı), 'rihal' (yükler) ve 'yarci'un' (dönmek) gibi kavramlar üzerinden, hem maddi bir geri dönüşü hem de manevi bir farkındalığı hedefleyen bir planı ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'bida'a' kelimesini, kişinin ticaret için ayırdığı mal, sermaye olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, Yusuf'un kardeşlerinin Mısır'a getirdiği ve karşılığında erzak aldığı malı ifade eder. Bu, onların ticaret amacıyla yanlarında getirdikleri ve geri dönüşlerinde fark edecekleri şeyi belirtir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'bida'a'yı, kişinin ticaret için hazırladığı ve sermaye olarak kullandığı şey olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Yusuf'un kardeşlerinin erzak almak için getirdikleri ve Yusuf'un onlara geri verdiği malı ifade eder, bu da onların geri dönmeleri için bir sebep teşkil edecektir.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'daki ekonomik terimlerin genellikle somut ve pratik anlamlar taşıdığını belirtir. 'Bida'a' burada, ticari bir alışverişin nesnesi olan, maddi değeri olan bir malı ifade eder ve Yusuf'un stratejisinin maddi bir unsuru olarak öne çıkar.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'rihal' kelimesini, yolcuların eşyalarını taşıdıkları yükler veya kaplar olarak açıklar. Ayette, Yusuf'un kardeşlerinin erzaklarını ve diğer eşyalarını taşıdıkları yüklerin içine, fark etmeden geri verilen ticaret mallarının konulmasını ifade eder.
Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'rihal'in, yolculukta kullanılan ve eşyaların konulduğu kaplar veya develerin üzerine yüklenen eşyalar olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Yusuf'un kardeşlerinin yolculukları sırasında yanlarında taşıdıkları ve içinde sürprizle karşılaşacakları yükleri ifade eder.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'rihal'in hem somut yükleri hem de yolculukla ilgili genel bir kavramı ifade ettiğini belirtir. Ayette, kardeşlerin yolculuk dönüşünde, yüklerini boşaltırken karşılaşacakları sürprizi ve bu durumun yaratacağı etkiyi vurgular.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ma'rife' (bilmek) kelimesini, bir şeyi düşünerek ve delillerle idrak etmek olarak tanımlar. Ayetteki 'ya'rifunaha' ifadesi, kardeşlerin evlerine döndüklerinde, yüklerinin içindeki malları görüp, bu durumun farkına varmalarını ve bunun nedenini düşünmelerini ifade eder.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'ma'rife'nin, bir şeyi daha önce bilinen bir şeyle ilişkilendirerek idrak etmek olduğunu belirtir. Ayette, kardeşlerin kendilerine geri verilen malları görünce, bu durumun olağan olmadığını ve ardında bir hikmet olduğunu anlamalarını ifade eder.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'bilmek' fiilinin sadece bilgi edinmek değil, aynı zamanda bir durumu idrak etmek ve ona göre hareket etmek anlamı taşıdığını vurgular. 'Ya'rifunaha' burada, kardeşlerin hem maddi gerçeği fark etmeleri hem de bu durumun Yusuf'tan kaynaklandığını sezmeleri anlamına gelir.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'rücu'' kelimesini, bir yerden ayrıldıktan sonra oraya tekrar gelmek olarak açıklar. Ayetteki 'yarci'un' ifadesi, kardeşlerin evlerine döndükten sonra, kendilerine geri verilen malları fark etmeleri üzerine, tekrar Mısır'a, Yusuf'un yanına dönmelerini ifade eder.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'rücu''nun, bir halden başka bir hale dönmek veya bir yere geri gelmek olduğunu belirtir. Ayette, kardeşlerin hem fiziksel olarak Mısır'a geri dönmelerini hem de belki de Yusuf'a karşı olan tutumlarında bir değişime uğramalarını ima eder.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'rücu'' fiilinin Kur'an'da genellikle bir başlangıç noktasına geri dönüşü ifade ettiğini belirtir. Burada, kardeşlerin Yusuf'un yanına tekrar gelmeleri, hem maddi bir ihtiyaçtan hem de Yusuf'un stratejisinin bir sonucu olarak gerçekleşecek bir geri dönüşü ifade eder.
Yûsuf Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
12/62. “ Ve -Hz. Yûsuf- hizmetkârlarına dedi ki: Onların sermayelerini yükleri içine koyuveriniz. Belki âileleri yanına dönüp gidince onun farkına varırlar ve umulur ki: Geri dönerler.”