Yûsuf Sûresi 65. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Yûsuf 65Cüz 13 · Sayfa 243

Yûsuf Sûresi 65. Âyet

يوسف

Velemmâ fetehû metâ'ahum vecedû bidâ'atehum ruddet ileyhim(s) kâlû yâ ebânâ mâ nebġî(s) hâżihi bidâ'atunâ ruddet ileynâ(s) venemîru ehlenâ venahfezu eḣânâ venezdâdu keyle ba'îr(in)(s) żâlike keylun yesîr(un)

Yüklerini açıp zahire bedellerinin kendilerine geri verildiğini gördüler. "Ey babamız! Daha ne isteriz? İşte ödediğimiz bedeller de bize geri verilmiş. Onunla yine ailemize yiyecek getirir, kardeşimizi korur ve bir deve yükü zahire de fazladan alırız. Çünkü bu getirdiğimiz az bir zahiredir" dediler.

Yûsuf Suresi 65. ayet, Yusuf'un kardeşlerinin Mısır'dan dönüşlerinde yüklerini açtıklarında mallarının kendilerine iade edildiğini görmeleri üzerine babalarına söylediklerini aktarır. Ayet, 'meta'' (mal), 'bida'a' (ticaret malı), 'ruddet' (iade edildi), 'nemîru' (yiyecek getiririz) ve 'keyl' (ölçü/yük) gibi kavramlar üzerinden olayın şaşkınlığını ve sonraki taleplerini dilbilimsel olarak derinlemesine ele alır.

1مَتَـٰعَهُمْm-t-'-

Kök:م ت ع—Yolculukta veya geçici olarak faydalanılan eşya, mal veya erzak anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'metâ'' kelimesini 'faydalanılan şey' olarak tanımlar ve genellikle geçici fayda sağlayan dünya malı için kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise yolculukta yanlarında taşıdıkları ve kendilerine iade edilen eşya ve erzakı ifade eder, bu da onların geçici ihtiyaçlarını karşılayan şeylerdir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'metâ'' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, yolculukta taşınan ve ticari amaç gütmeyen, kişisel eşya ve erzakı kapsayan genel bir mal anlamındadır. Kardeşlerin yüklerinde bulunan ve kendilerine geri verilen eşyaları ifade eder.

2بِضَـٰعَتَهُمْb-d-'-

Kök:ب ض ع—Ticaret yapmak amacıyla götürülen sermaye veya mal anlamına gelir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'bida'a' kelimesini 'ticaret için ayrılan mal' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Yusuf'un kardeşlerinin Mısır'a erzak almak için giderken yanlarında götürdükleri ve karşılığında erzak almayı umdukları sermaye veya malı ifade eder. Bu malın kendilerine iade edilmesi, onların şaşkınlığını ve sevinçlerini artırmıştır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'bida'a' kelimesinin 'ticaret için ayrılan malın bir parçası' olduğunu belirtir. Bu ayette, kardeşlerin Mısır'a götürdükleri ve karşılığında erzak almayı bekledikleri ticaret malı veya sermayeyi ifade eder. Bu malın geri verilmesi, onların hem şaşkınlıklarını hem de babalarına karşı argümanlarını güçlendirmiştir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'bida'a' gibi ekonomik terimlerin Kur'an'daki kullanımının, dönemin Arap toplumunun ticari yaşamıyla yakından ilişkili olduğunu belirtir. Bu ayette 'bida'a', somut bir ticari sermayeyi ifade eder ve kardeşlerin Mısır'a gidiş amaçlarını ve orada gerçekleştirdikleri alışverişi vurgular. Geri iade edilmesi, ilahi bir lütuf olarak algılanır.

3رُدَّتْr-d-d

Kök:ر د د—Geri çevrilmek, iade edilmek veya geri verilmek anlamındadır.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'redde' fiilinin 'bir şeyi ait olduğu yere geri çevirmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayette 'ruddet' (edilgen çatı), malların kendilerine iade edildiğini, geri verildiğini ifade eder. Bu durum, kardeşler için beklenmedik bir lütuf ve şaşkınlık kaynağı olmuştur.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'redde' fiilinin farklı bağlamlarda 'geri çevirmek, iade etmek, reddetmek' gibi anlamlara geldiğini açıklar. Bu ayetteki 'ruddet' ifadesi, malların kendilerine geri verildiğini, iade edildiğini gösterir. Bu, onların Mısır'dan eli boş dönmediklerini, aksine fazlasıyla döndüklerini vurgular.

4نَبْغِىb-ğ-y

Kök:ب غ ى—İstemek, aramak, talep etmek veya daha fazlasını dilemek anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'bağa' fiilinin 'bir şeyi aramak, istemek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'mâ nebğî' ifadesi, 'daha ne isteriz ki?' veya 'başka ne arayalım?' anlamında kullanılmıştır. Bu, kardeşlerin kendilerine iade edilen mallar karşısında duydukları memnuniyeti ve başka bir şeye ihtiyaç duymadıklarını dile getirmelerini ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'bağa' fiilinin 'talep etmek, arzu etmek' anlamında kullanıldığını açıklar. 'Mâ nebğî' ifadesi, bir soru edatıyla birlikte kullanıldığında, 'daha ne isteyebiliriz ki, her şeyimiz tamamlandı' gibi bir anlam taşır. Bu, kardeşlerin durumdan duydukları memnuniyeti ve babalarına karşı argümanlarını güçlendirme çabalarını gösterir.

5وَنَمِيرُm-y-r

Kök:م ي ر—Ailesine erzak getirmek, yiyecek temin etmek anlamındadır.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'mâra' fiilinin 'aileye erzak getirmek, yiyecek temin etmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'nemîru ehlenâ' ifadesi, kardeşlerin geri dönen mallarla ailelerine yiyecek getireceklerini, onların geçimini sağlayacaklarını ifade eder. Bu, onların Mısır'a gitme amaçlarının temelini oluşturur.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'mâra' fiilinin Kur'an'da genellikle 'erzak temini' bağlamında kullanıldığını vurgular. Bu ayette, kardeşlerin babalarına sundukları gerekçelerden biri olarak, geri dönen mallar sayesinde ailelerinin erzak ihtiyacını karşılayabileceklerini belirtmeleri, bu kelimenin önemini ortaya koyar.

6كَيْلَk-y-l

Kök:ك ي ل—Ölçü, ölçülen şey veya bir deve yükü gibi belirli bir hacim birimi anlamına gelir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'keyl' kelimesinin 'ölçü birimi' veya 'ölçülen şey' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'keyle ba'îr' ifadesi, 'bir deve yükü ölçüsü' veya 'bir deve yükü kadar' anlamında kullanılmıştır. Kardeşler, Bünyamin'i de yanlarına alırlarsa fazladan bir deve yükü erzak alabileceklerini belirtirler.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'keyl' kelimesinin 'hacim ölçüsü' olduğunu ve genellikle tahıl gibi şeyleri ölçmek için kullanıldığını belirtir. Bu ayette, 'keyle ba'îr' ifadesi, bir deve yükü kadar erzakı ifade eder ve kardeşlerin Mısır'dan daha fazla erzak getirme arzusunu ve bunun için Bünyamin'in yanlarında olmasının önemini vurgular.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'keyl' kelimesinin Kur'an'da hem ölçü birimi hem de ölçülen şeyin kendisi için kullanıldığını belirtir. Bu ayette, 'keyle ba'îr' ifadesi, somut bir miktar olan 'bir deve yükü'nü ifade eder ve kardeşlerin babalarına sundukları maddi bir avantajı temsil eder.

Yûsuf Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

12/65. “Ne zaman ki yüklerini açtılar, sermayelerinin kendilerine geri verildiğini gördüler. Dediler ki: Ey babamız!. Daha ne isteriz?. Bu bizim sermayemizdir, bize geri verilmiş. Âilemize yine yiyecek getiririz ve kardeşimizi koruruz ve bir deve yükü de arttırırız. Busefer ki, ise az bir miktardır.” Vakta ki mallarını açtılar. Verdikleri paranın kendilerine döndürdüklerini buldular. Yani yüklerini açınca ücretlerinin iade edildiğini gördüler. “Ey babamız daha ne isteriz?”

dediler. Yani mallarımız bize iade olunmuş. Ailemize yine onunla yiyecek getiririz. Kardeşimizi koruruz. Bir deve yükü de artırmış oluruz. Yûsuf (a.s.)ında istediği buydu. Tekrar o parayla gelsinler, kardeşlerini de getirsinler.

Eserin tamamını oku