Yûsuf Sûresi 70. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Yûsuf 70Cüz 13 · Sayfa 244

Yûsuf Sûresi 70. Âyet

يوسف

Felemmâ cehhezehum bicehâzihim ce'ale-ssikâyete fî rahli eḣîhi śümme eżżene mu-eżżinun eyyetuhâ-l'îru innekum lesârikûn(e)

Yusuf, onların yüklerini hazırlatırken su kabını kardeşinin yüküne koydurdu. Sonra da bir çağırıcı şöyle seslendi: "Ey kervancılar! Siz hırsızsınız."

Bu ayet, Hz. Yusuf'un kardeşlerini sınamak amacıyla kullandığı bir yöntemi ve bu yöntemin ortaya çıkardığı suçlamayı dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayetteki anahtar kavramlar, olayın seyrini ve tarafların durumunu net bir şekilde ortaya koymaktadır.

1جَهَّزَهُمc-h-z

Kök:ج-ه-ز—Yusuf'un kardeşlerinin yüklerini hazırlaması ve yola çıkmaya hazır hale getirmesi eylemini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): C-h-z kökü, bir şeyi hazırlamak, donatmak ve teçhiz etmek anlamına gelir. Ayetteki 'cehhezehum' ifadesi, Yusuf'un kardeşlerinin yolculuk için gerekli olan eşyalarını ve erzaklarını hazırlamasını, yüklerini yüklemesini ifade eder. Bu, onların sefere hazır hale getirilmesi eylemidir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Cihâz, yolculuk için hazırlanan eşya ve azık demektir. 'Cehhezehum' fiili ise bu hazırlık eylemini gerçekleştirmek, yani onların yolculuk için gerekli olan her şeyini temin etmek ve yüklerini yüklemek anlamındadır. Ayette, Yusuf'un kardeşlerinin dönüş yolculuğu için gerekli olan tüm hazırlıkları yaptırdığına işaret eder.

2ٱلسِّقَايَةَs-k-y

Kök:س-ق-ي—İçine su konulan kap, su kabı veya su verme aracı anlamına gelir ve ayette Yusuf'un kardeşinin yüküne konulan özel kabı ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Sikâye, su içmek için kullanılan kap veya su dağıtma aracıdır. Ayette geçen 'es-sikâye', Yusuf'un kardeşinin yüküne gizlice konulan, kralın su içtiği özel kabı ifade eder. Bu, bir tür ölçü kabı veya değerli bir kadeh olabilir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Sikâye, su verme işi veya su verilen kap demektir. Ayetteki kullanımıyla, Yusuf'un kardeşinin yüküne yerleştirilen, su içmek için kullanılan ve aynı zamanda bir ölçü birimi olarak da işlev görebilen bir kabı ifade eder. Bu, olayın kurgusunda önemli bir nesnedir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Sikâye, su içilen kap veya su dağıtma kabıdır. Ayetteki 'es-sikâye', Yusuf'un kardeşinin eşyaları arasına konulan, değerli ve özel bir su kabını belirtir. Bu, hırsızlık suçlamasına zemin hazırlayan ana nesnedir.

3رَحْلِr-h-l

Kök:ر-ح-ل—Deve veya benzeri binek hayvanlarının üzerine konulan yük veya yolculuk eşyası anlamına gelir ve ayette kardeşinin taşıdığı yükü ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Rahil, deveye yüklenen eşya, yük veya yolculuk için hazırlanan azık ve eşya demektir. Ayetteki 'rahli ahîhi' ifadesi, Yusuf'un kardeşinin binek hayvanının üzerine konulmuş olan yükünü, eşyalarını ve azığını belirtir. Sikâyenin bu yükün içine gizlendiği yerdir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Rahil, yolculukta kullanılan eşya, yük ve binek hayvanının üzerine konulan semer veya palan anlamına gelir. Ayetteki bağlamda, Yusuf'un kardeşinin yolculuk için hazırladığı ve binek hayvanına yüklediği eşyalar bütünüdür. Sikâyenin içine konulduğu yer olarak kilit bir rol oynar.

4أَذَّنَe-z-n

Kök:أ-ذ-ن—Yüksek sesle duyurmak, ilan etmek veya çağırmak anlamına gelir ve ayette münadinin hırsızlık suçlamasını duyurma eylemini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Ezene fiili, bir şeyi yüksek sesle duyurmak, ilan etmek veya çağrıda bulunmak anlamına gelir. Ayetteki 'ezzene müezzinun' ifadesi, bir münadinin, yani duyuru yapan bir kişinin, kervancılara yönelik hırsızlık suçlamasını yüksek sesle ve açıkça ilan ettiğini gösterir. Bu, olayın dramatik bir dönüm noktasıdır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Ezene, bir haberi veya çağrıyı geniş kitlelere ulaştırmak amacıyla yüksek sesle duyurmak demektir. Ayette, münadinin kervanı durdurarak ve yüksek sesle 'siz hırsızsınız' diyerek yaptığı bu duyuru, olayın ciddiyetini ve kamuya açık bir suçlamayı ifade eder. Bu eylem, Yusuf'un planının bir parçasıdır.

5ٱلْعِيرُa-y-r

Kök:ع-ي-ر—Yük taşıyan hayvanlardan oluşan kervan veya yolculuk eden topluluk anlamına gelir ve ayette Yusuf'un kardeşlerinin içinde bulunduğu kervanı ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Ir, yük taşıyan hayvanlardan oluşan kervan demektir. Ayetteki 'eyyetühe'l-îr' hitabı, Yusuf'un kardeşlerinin de içinde bulunduğu, yükleriyle birlikte yolculuk eden kervana yöneliktir. Bu, suçlamanın belirli bir kişiye değil, tüm kervana yapıldığını gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ir, yük taşıyan develerden oluşan kervan anlamına gelir. Ayetteki 'el-îr' kelimesi, Yusuf'un kardeşlerinin de dahil olduğu, Mısır'dan dönmekte olan ve içinde değerli eşyaların bulunduğu kervanı ifade eder. Münadinin çağrısı bu kervana yöneliktir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Ir, genellikle ticari amaçla yük taşıyan hayvanlardan oluşan bir topluluğu, yani kervanı ifade eder. Ayetteki kullanımıyla, Yusuf'un kardeşlerinin içinde bulunduğu, Mısır'dan erzak alıp dönen ve şimdi hırsızlıkla suçlanan grubu belirtir. Bu, toplumsal bir ithamın hedefidir.

6لَسَـٰرِقُونَs-r-k

Kök:س-ر-ق—Hırsızlık yapanlar, çalanlar anlamına gelir ve ayette kervancılara yöneltilen hırsızlık suçlamasını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Seraka fiili, gizlice almak, çalmak anlamına gelir. 'Lesârikûn' ifadesi, 'muhakkak ki siz hırsızlarsınız' anlamında, kervancılara yöneltilen kesin ve iddialı bir hırsızlık suçlamasıdır. Bu, Yusuf'un planının doruk noktasıdır ve kardeşlerini zor durumda bırakmayı amaçlar.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Sârik, hırsızlık yapan kişidir. 'Lesârikûn' ise çoğul olarak hırsızlar demektir ve 'lam' harfiyle pekiştirilerek suçlamanın kesinliğini vurgular. Ayette, münadinin kervancılara yönelttiği bu ifade, onların değerli bir eşyayı çaldıkları iddiasını ortaya koyar ve olayın gerilimini artırır.

Yûsuf Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

12/70. “Sonra onları bütün hazırlıkları ile techiz ettiği vakıt su kabını kardeşinin yükü içine koydu, sonra da bir münâdi bağırdı: ey kârvan siz her halde hırsızlık etmişsiniz.” Vakta ki, bunların müddetleri doldu. Cihazlarını tamamladılar. Yani alacakları malzemeleri yüklediler. Bu kardeşlerinin yüküne bir su kabı koydular. Yani buğdayların içersine bir su kabı koydular. Kardeşleri bunu bilmeden yani Bünyaminin devesinin yüküne koydular.

Bunlar yola çıktıktan, bir hayli yol aldıktan sonra arkalarından görevliler geldi. Onlara arkalarından seslendiler, çağırdılar. Ey kervancı sizin içinizde bir hırsız var. Bunun üzerine diğer kardeşleri “ne var” diye onları karşıladılar. Kendilerine güvenerek, hiç bir şey olmadıklarını bildiklerinden, temiz olduklarına inandıklarından “ne kaybettiniz?” diye gelenlere sordular. Dediler ki ; “Melikin tası kayboldu.” Dediler. Bu tas için çok rivayetler var. Yahut su verdiği kabı diye.

قَالُوا وَأَقْبَلُوا عَلَيْهِمْ مَاذَا تَفْقِدُونَ

(Kâlû ve ekbelû aleyhim mâzâ tefkıdûne)

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Tevbe Sûresi