Ra'd Sûresi 8. Âyet

13.8- Allâhu yağlemu mâ tahmilu kullu unsâ ve mâ teğîdul erhâmu ve mâ tezdâd, ve kullu şey'in ındehû bimıgdâr.

Diyanet Meali:

13.8- Allah, her dişinin neye gebe olduğunu, rahimlerin artırdığı şeyi ve eksilttiği şeyi bilir. Her şey O'nun yanında (katında) bir miktar (ölçü) iledir.

Bu ayet, Allah’ın kudretini ve her şeyin O'nun mutlak ilmi ve ölçüsüne göre gerçekleştiğini vurgulayan derin bir anlam taşır.

"Allah, her dişinin neye gebe olduğunu bilir" Kelâmî açıdan bu ayet, Allah’ın ezelî ve muhît ilminin mutlaklığını ortaya koyar. Burada “dişi” kavramı, sadece biyolojik anlamda bir cinsiyet tanımı değil; her varlığın, kendi türüne özgü şekilde içinde taşıdığı potansiyel, mahiyet ve kader programının temsilidir.

Kelam ilmine göre Allah’ın ilmi, zaman üstüdür; geçmiş, şimdi ve gelecek O’nun ilminde birdir. Dolayısıyla her varlık, varoluşunun başlangıcından sonuna kadar, taşıdığı her özellik, geçireceği her hâl ve ulaşacağı her sonuç itibariyle Allah’ın ilmindedir.

Bu ayet, Allah’ın bilgisinin yalnızca zahirî olguları değil, aynı zamanda batınî hakikatleri de kuşattığını gösterir. “Gebe olmak” ifadesi, bir oluş sürecine, gizli bir taşıma ve zamanı geldiğinde açığa çıkacak bir hakikate işaret eder. Allah’ın ilmi, bu sürecin başlangıcından neticesine kadar her aşamayı kuşatır.

Dolayısıyla, hiçbir şey O’nun ilminden gizlenemez; çünkü O’nun ilmi hem varlığın özünü hem de olayların hikmetini kapsar. Bu, evrende işleyen düzenin ve istikrarın kaynağının Allah’ın mutlak ilmi olduğunu teyit eder.

İlahi Tecellinin Yansımaları Kudret Tecellisi

• Varoluşun mükemmelliği
• Sistemin kusursuz işleyişi
• Düzenin devamlılığı

İlim Tecellisi

• Her detayın bilinmesi
• Tüm süreçlerin kontrolü
• Değişimlerin idaresi

İrade Tecellisi

• Her şeyin bir hikmetle olması
• Süreçlerin bir amaca yönelmesi
• Her detayın bir gayeye hizmet etmesi

Allah'ın her dişinin neye gebe olduğunu bilmesi, varlığın en derin sırlarına, en ince detaylarına ve en gizli potansiyellerine dair mutlak ve sabit bir bilgiyi ifade eder. Bu bilgi sadece fiziksel boyutla sınırlı olmayıp, manevi ve ahlaki boyutları da kapsayan külli bir bilgidir. Her varlık, kendi özünde taşıdığı potansiyeli, Allah'ın bilgisi ve hikmeti doğrultusunda gerçekleştirir.

İlahi Bilgi, Şu Özellikleri Taşır:

Mutlak: Kesintisiz, sınırsız ve koşulsuz bir varlık ya da özellik. Herhangi bir dış etkenden veya sınırlamadan bağımsız olan, tüm koşullara ve zamanlara üstün olan bir hakikati ifade eder. Allah'ın bilgisi, kudreti ve iradesi mutlak olup, hiçbir şekilde kısıtlanamaz.

Sabit: Değişmeyen, sürekli ve sabit olan. Herhangi bir durumda veya koşulda değişmeyen, kalıcı bir özelliği ifade eder. Sabit olan bir şey, zamanla değişim geçirmez ve varlığını sürekli kılar.

Orijinal: Bir örneği olmayan, kendine özgü ve ilk hâliyle var olan. Orijinal, herhangi bir kopyası, taklidi veya benzeri bulunmayan, özgün olan şeydir. Kendisi bir ilk örnektir.

Otantik: Gerçek ve sahih, orijinal haliyle var olan. Otantik, sahte ya da taklit olmayan, aslında var olan ve doğrudan kaynağından gelen bir gerçekliği ifade eder.

Ezelî: Başlangıcı olmayan, varlığın hiçbir zaman bir başlangıç noktasına sahip olmaması. Ezelî, zamanın başlangıcından önce mevcut olan ve hiçbir zaman yokluğu olmayan bir varlık durumunu ifade eder. Allah'ın varlığı, ezelidir, yani zamanın başlangıcından önce mevcuttu.

Ebedî: Sonu olmayan, sonsuza kadar süren. Ebedî, bir şeyin sonunun olmadığı, sürekli devam eden, sonsuz bir sürekliliği ifade eder. Allah'ın varlığı ve sıfatları ebedîdir, yani sonsuza kadar devam eder.

Küllî: Her şeyi kapsayan, genel. Küllî, belirli bir alanla sınırlı olmayan, evrensel bir kapsamı ifade eder. Her şeyin içine girdiği, her şeyi kapsayan bir özellik taşır.

Cüz’î: Özel, belirli bir şeyle sınırlı, küçük detayları kapsayan. Cüz’î, büyük bir bütünün küçük bir parçası veya detayını ifade eder. Cüz’î, Allah’ın bilgisinin detaylı ve ince yönlerini ifade eder, her şeyin en küçük parçası dahi Allah’ın bilgisi altındadır.

İlmî (Sebep–Sonuç) açıdan bu ayet, varlığın hem maddi hem manevi boyutlarını kapsayan bütüncül bir meydana geliş sürecini ortaya koyar. İlahi ilmin kuşatıcılığı; zaman, mekân ve nitelik bakımından sınırsız olup, varlık âlemindeki her oluşumun sebep–sonuç zincirini eksiksiz şekilde içerir. Burada “her dişinin neye gebe olduğu” ifadesi, sadece biyolojik bir gebelikten ziyade, her varlığın özünde taşıdığı potansiyelin, kader programının ve gelişim sürecinin tamamını ifade eder. Bu bakış hem gözlemlenebilir fiziksel süreçleri hem de gözle görülemeyen metafizik boyutları bir arada değerlendirerek, Allah’ın ilmindeki mutlak bütünlüğü ortaya koyar.

1. Varlık Bilimi

• Her varlığın özünde taşıdığı potansiyel ve mahiyet
• Varlığın gelişim aşamaları
• A‘yân-ı sâbiteden başlayarak varlık sahasına çıkana kadar içerilen tüm kodlar (örneğin: astral ve genetik kodlar)
• Karakterin oluşum süreci
• Nefsin tekâmül yolculuğu
• Her canlının yaşam serüveni
• Fiziksel ve manevi tüm özelliklerin ilahi ilim dâhilinde olması

2. İlahi İlmin Kapsam a) Zamansal Boyut

• Geçmiş, şimdi ve gelecekteki tüm durumlar
• Her anın en ince ayrıntısı
• Gelişimin tüm evreleri

b) Mekânsal Boyut

• Rahimdeki oluşum konumu
• Fiziksel gelişim alanı
• Manevi tekâmül sahası
• Varlığın bulunduğu her nokta

c) Niteliksel Boyut

• Fiziksel özellikler
• Nefsi kabiliyetler
• Manevi istidatlar
• Ahlaki eğilimler
• Karakteristik özellikler

3. Varlığın İçsel Dinamikleri a) Maddi Yapı

• Hücresel gelişim
• Organik oluşum
• Biyolojik süreçler
• Fizyolojik değişimler

b) Manevi Yapı

• Ruhun ilahi kaynağı
• Nefsin mertebeleri ve tekâmülü
• İstidatların açığa çıkma süreci
• Manevi olgunlaşma basamakları

İrfânî açıdan bu ayet, zahirde “her dişinin neye gebe olduğunu bilmek” şeklinde ifade edilsede, bâtında insanın kalbinde, nefsinde ve hakikatinde taşıdığı sırların ilahi ilimle tamamen kuşatıldığını bildirir. Buradaki “dişi” kavramı, sadece biyolojik bir vasıf değil; varlığın özünde saklı olan, henüz açığa çıkmamış ama zamanı gelince tecelli edecek olan bütün potansiyellerin sembolüdür. Bu potansiyeller, kişinin nefsinde saklı duran istidatlar, kaderinde gizli bulunan yönelişlerledir.

İrfan ehline göre, Allah’ın bu mutlak bilgisi, kulun iç âlemindeki en ince titreşimleri, henüz farkına varmadığı niyetleri ve ileride açığa çıkacak olan halleri kapsar. Her nefis, kendi özünde ilahi bir emanet taşır; bu emanet, tıpkı rahimdeki bir cenin gibi, ilahi takdirin belirlediği vakitte olgunlaşır ve açığa çıkar. Bu süreçte, zaman ve mekân kayıtları, Allah’ın ilmindedir; abd için ise tedricî olarak zuhur eder.

Bu ayet, aynı zamanda kulun Rabbi ile olan bağını sürekli diri tutması gerektiğini de hatırlatır. Çünkü her şeyin özünde, gizlisinde ve geleceğinde olan ilahi bilgi, abdın hem dış dünyadaki fiillerini hem de iç âlemdeki niyetlerini kuşatmaktadır. Bu idrak her şeyin ilahi bir hikmetle meydana geldiğini fark etmesine vesile olur.

"Rahimlerin artırdığı şeyi ve eksilttiği şeyi bilir" Kelâmî açıdan bu ayet, Allah’ın kudreti ve rahmeti arasında sıkı bir ilişki olduğunu ortaya koyar. Rahim, Allah’ın müminlere yönelik özel rahmetinin bir göstergesi olarak ele alınır.

Ayetin bu kısmında söz edilen Rahim kelimesi, “رحم, rhm” kökünden türetilmiştir. Arapçadaki “رحم” kelimesi, genellikle “merhamet” veya “şefkat” anlamına gelir. Aynı kökten türeyen diğer önemli kelimeler şunlardır:

• Rahman (الرحمن): Bu kelime, yalnızca Allah’a mahsus bir sıfattır. Allah’ın her şeyi kuşatan, genel ve evrensel merhametini ifade eder. Rahman sıfatı, Allah’ın var ettiği her varlık için geçerli olan rahmeti simgeler. Bu rahmet, tüm canlılara ilimleri yani donanımları doğrultusunda, gerekli mertebelerden tüm gereksinimlerini tedarik eden ilahi merhamettir.
• Rahim (الرحيم): Allah’tan başka biri için de kullanılabilen bu sıfat, Allah’ın müminlere olan özel merhametini ifade eder. Rahim sıfatı, zamanla sınırlı olmayan ve müminlere yönelen ebedî bir şefkati temsil eder. Allah, hem günahların affı, hem de insanların manevi ihtiyaçlarını karşılama konusunda Rahim sıfatı ile onlara yönelir.

Rahman, evrenselken, Rahim daha özeldir ve özellikle müminlere yönelik olan bir rahmeti ifade eder. Yani Rahman sıfatı, tüm varlıkları kapsarken, Rahim sıfatı, daha çok müminler için geçerlidir. Rahim kelimesinin diğer anlamları aşağıdaki gibidir.

Rahim, Allah’ın mutlak iradesi ile şekillenir ve müminlere yardımcı olur, onlara doğru yolu gösterir ve onların manevi gelişimlerine katkı sağlar.

• Rahim ve İrade: Eşari kelamında, her şey Allah’ın iradesi ile olur. Rahim sıfatı, Allah’ın iradesinin ve kudretinin bir yansımasıdır. Allah’ın kudretiyle sürdürdüğü düzenin hikmeti, insanlara doğru istikameti göstermesidir.
• Rahim ve İnsan: İnsan, özgür iradesiyle Allah’a yöneldiğinde, Allah’ın rahmetiyle desteklenir ve O’nun rehberliğine tabi olur. Bu yöneliş, rahmetin kalpte tecelli etmesine vesile olur.

İlmî (Sebep–Sonuç) açıdan bu ayet, incelendiğinde “rahim” kelimesi, aynı zamanda kadın üreme organının bir parçasının adıdır ve dişi üreme sisteminin temel yapı taşlarından biridir. Anatomik olarak rahim, yumurtalıkların ürettiği yumurtanın döllenmesinden sonra embriyonun gelişmesine ortam sağlayan, kaslardan oluşmuş bir iç organdır.

• İşlevi: Döllenmiş yumurtayı kabul eder; embriyonun büyüyüp gelişmesini sağlar; plasenta aracılığıyla besin ve oksijen aktarır. Doğum sırasında kasılmalarla fetüsü dışarı atar. Adet döngüsünde ise, döllenme olmazsa kalınlaşan rahim dokusu dışarı atılır.
• Önemi: Rahim, biyolojik açıdan neslin devamı için vazgeçilmez, yaşamın sürekliliğini sağlayan temel bir organdır. Aynı zamanda, ilahi düzenin biyolojik boyuttaki tecellilerinden biridir.

Rahim ve İslam’da Kadın: Yeni Abdullah’lar Getirme Yüceliği İslam’da kadın, rahmiyle yalnızca biyolojik bir varlık taşımaz; aynı zamanda ilahî rahmetin yeryüzündeki en özel misafiri olan insanın dünyaya gelişine vesile olur. Bu görev, onun hem bireysel hem de toplumsal yüceliğini artırır.

Kadının rahmi, yeni yaşamların doğumuna olduğu kadar, Allah’a yönelişin ilk tohumlarının atıldığı bir mekândır. Bu yönüyle rahim, Allah’ın rahmetini taşıyan ve insanın ilahî yolculuğuna açılan kutsal bir kapı niteliğindedir.

Her yeni doğan, Allah’a abd olma potansiyeliyle dünyaya gelir; anne ise bu potansiyelin ilk öğreticisi, sabır, merhamet ve sevgi ile yoğurucusudur. Bu sorumluluk, kadına yalnızca biyolojik değil, manevi bir onur da kazandırır.

Sonuç olarak, her insan annesinin rahminden ve Allah’ın Rahîm isminin tecellisinden doğar.

İrfânî açıdan bu ayet, Rahim, Allah’ın en yüksek sıfatlarından biri olarak kabul edilir ve insanın manevi yolculuğunda ona rehberlik eder. İlahi aşkın ve şefkatin en derin tezahürüdür. Bu sıfat, insanın Allah’a yaklaşması, O’nun rahmetini içsel olarak hissetmesi ve hakikate yönelmesi anlamına gelir.

Manevi Boyut: Rahim, kalpte Allah’ın rahmetinin doğmasına vesile kılınır. Bu tecelli, nefsi arındırır, olgunlaştırır ve abdın Allah’a olan sevgisini derinleştirir.

İlahi Merhametin Yansıması: Rahim, insanın iç dünyasında ilahi merhametin en yüksek haliyle doğmasıdır. Bu, sadece bedensel bir süreç değil, aynı zamanda nefsin dönüşümünü ifade eder. İnsan, kalbindeki bu nur ile kendi iç yolculuğunu yapar ve hakikati keşfeder.

Artma ve Eksilme: Ayette geçen “rahimlerin artırdığı ve eksilttiği” ifadesi, yalnızca biyolojik değişimleri değil, aynı zamanda insanın manevi gelişim süreçlerini de işaret eder. Varlık, hem maddi hem de manevi boyutlarda sürekli bir yolculuk içindedir. Bir noktada artış ya da eksiliş yaşansa da her şey ilahi ölçüye bağlıdır. Bu, Allah’ın adalet ve hikmetinin bir tecellisidir.

İçsel Yolculuk: İnsan, rahimde başlayan gelişimini sadece bedensel değil, aynı zamanda manevi bir tekamül yolculuğu olarak algılar. Bu süreç, kalpte perdelerin açılması ve ilahi nurun idrak edilmesiyle kemale erer.

"Her şey O'nun katında/yanında bir miktar (ölçü) iledir" Kelâmî açıdan bu ayet, Allah’ın mutlak ilminin, iradesinin ve kudretinin evrendeki tüm oluşları kuşattığını bildirir. Ayet, hiçbir şeyin rastgele olmadığını, her şeyin Allah’ın takdirine ve ölçüsüne bağlı olduğunu ortaya koyar. Buradaki vurgu, Allah’ın her şey üzerinde mutlak hâkimiyet sahibi olduğudur: hem zahirde görülen maddi düzen hem de bâtında işleyen manevi hakikatler, ilahi ölçü ve hikmet çerçevesinde cereyan eder.

Ayetin bu kısmında söz edilen Arapça “عند” kelimesi yakınlık ifade eder. Yer (mekân) için kullanılabileceği gibi iman, değer ve derecelerle ilgili anlamlarda da geçer. Burada “katında/yanında” ifadesi, Allah’ın ilminin kuşatıcılığını ve kudretinin mutlaklığını temsil eder. İnsan için uzak–yakın kavramları zaman ve mekânla sınırlıdır; Allah içinse “katında/yanında” ifadesi, mutlak hâkimiyetin ve doğrudan ilahi bilginin tasviri için kullanılır. Her şey, Allah’ın huzurunda ve O’nun mutlak bilgisi dâhilindedir; hiçbir varlık ve olay O’ndan gizli değildir.

Arapça'da "مقدار" "miqdâr/miktar"kelimesiyle ifade edilir. Bu kelime, bir şeyin miktarını, sınırını, ölçüsünü ve belirli bir düzene göre şekillenmesini ifade eder. Miktar kök olarak "q-d-r" (قدر) fiilinden türetilmiştir, ki bu fiil "kudret" (قُدْرَة) yani güç, kudret anlamına gelir. Yani, "miqdâr" kelimesi ve "kudret" kelimesi aynı kökten türemektedir bundan dolayı kudret ve miktar arasındaki ilişki oldukça derindir. Her ikisi de Allah’ın ilmi, iradesi ve kudretinin tecelli ettiği kavramlar olup, miktar, kudretin evrendeki somutlaşmış hali olarak düşünülebilir.

• Kudret (قدرة) kelimesi, Allah’ın her şeye gücünün yetmesi, her şeyi varetme, şekillendirme ve düzenleme yeteneğini ifade eder. Bu, Allah’ın mutlak gücünün ve iradesinin bir tezahürüdür.
• Miktar (مقدار) ise, bu kudretin ölçü ve düzene yansımasıdır. Miktar, her şeyin belirli bir ölçüye, düzene ve takdire göre var olduğu gerçeğini ifade eder. Yani, Allah’ın kudreti, belirli bir ölçü ile açığa çıkar. Her varlık ve her olay, kudretin miktarı ile belirlenen bir düzende gerçekleşir.

Kudret her şeyi varetme gücüne sahipken, miktar ise bu gücün her varlıkta ve her durumda belirli bir ölçüye göre açığa çıkmasını sağlar. Örneğin, Allah bir varlığı meydana getirirken onun şekli, oluşumu, zamanı, yeri ve özellikleri kudretle belirlenir ve miktar ile açığa çıkar. Bu bağlamda, kudret, miktarın arkasındaki güç ve irade olarak düşünülebilir.

Kudret ilahi gücü ifade ederken, miktar bu ilahi gücün açığa çıkışını ölçü ile olduğunu belirtir. Kısacası, kudretin somutlaşması ve evrende görünür hale gelmesi, miktar/ölçü ile olur. Allah’ın kudreti, miktar ile şekillenir ve her şey, miktar ile belirli bir düzende var olur.

İlmî (Sebep–Sonuç) açıdan bu ayet incelendiğinde, evrende işleyen sebep–sonuç düzeninin Allah’ın kudreti ve ilmiyle belirlenmiş ölçüler çerçevesinde var olduğunu bildirir.

1. Evrensel Fiziksel Ölçüler

• Fizikte her şey belirli sabitlerle tanımlanır: Planck sabiti, ışık hızı, kütleçekim sabiti gibi. Bunlar, kainatta var olan düzenin temel miktarlarını oluşturur. Eğer bu sabitlerden biri çok küçük bir oranda farklı olsaydı, evren bugünkü haliyle var olamazdı.
• Bu durum ayetin ilmî boyutunu destekler: her
• şey ölçüyle, yani matematiksel bir düzen ile var kılınmıştır. Ölçüsüz hiçbir varlık, hiçbir süreç yoktur.

2. Biyolojik Düzen ve Ölçü

• Canlıların hücre yapısı, DNA dizilimi, enzim faaliyetleri belirli oranlarla işler. Mesela kan pH’sının 7.35–7.45 aralığında olması yaşam için zorunlu bir miktardır.
• Birkaç derecelik sapma, biyolojik düzeni bozar. Bu da gösterir ki miktar sadece kozmik ölçekte değil, insanın en küçük hücresinde de tecelli eder.

3. Ahlaki–Toplumsal Ölçü

• İnsanın davranışlarında da ölçü vardır. Adaletin ölçüsü, sözün ölçüsü, rızkın ölçüsü… Sosyal düzenin de Allah tarafından takdir edilen ölçülerle ayakta durduğu anlaşılır.
• Ayetin “her şey” ifadesi, yalnızca fiziksel varlıkları değil, toplumsal ve bireysel süreçleri de içine alır.

4. Beş Duyunun Sınırları

İnsan, beş duyu aracılığıyla dünyayı algılar. Göz, belirli bir ışık aralığını görür; kulak belli frekansta işitir. İnsanın beş duyusu, evrendeki her şeyin ölçüsünü anlamak için sınırlı araçlardır. Eğer insan, sadece duyusal algılarına dayanarak her şeyin ölçüsünü anlamaya çalışırsa, bu, onu yanılgıya düşürebilir. İman, duyuların ötesine geçmeyi gerektirir. İman, insanın kalbini ve aklını kullanarak Allah’ın kudreti ve miktarını kavrayabilmesidir. Miktar, evrende her şeyin bir ölçü ile var olduğunu ve bu ölçünün Allah tarafından belirlenen kudretle şekillendiğini anlamayı gerektirir. Eğer insan sadece duyusal algılarla bu ölçüyü anlamaya çalışırsa, o zaman gerçeği kavramada eksiklik yaşayabilir.

5. Sebep–Sonuç Zincirinde İlahi Ölçü

• Bilimsel bakış, evrende sebep–sonuç ilişkilerini
• inceler. Ancak bu zincirin arkasındaki düzenleyici kudret Allah’tır.
• Ayet, sebeplerin de sonuçların da belirli bir miktar ile kayıtlı olduğunu vurgular. Bu ölçü, insanın deney ve gözlemle keşfettiği kanunların Allah’ın kudretinden bağımsız olmadığını gösterir.

İlmî açıdan bakıldığında, bu ayet evrendeki düzeni açıklayan “ölçü” kavramının, sadece fiziksel sabitlerde değil, biyolojik yaşamda, sosyal düzende ve insan idrakinde sürekli var olduğunu ortaya koyar. Beş duyunun sınırlarını aşabilen kişi, miktarın sadece bir bilimsel parametre değil, aynı zamanda ilahi kudretin tecellisi olduğunu fark edebilir.

İrfânî açıdan bu ayet, incelendiğinde

1. Manevî Algı ve Miktar

“Miktar” kavramı, yalnızca sayısal ya da fiziksel ölçü değil, aynı zamanda ilahi denge ve hikmetin batınî yansımasıdır. Evrenin her köşesinde Allah’ın takdir ettiği bir ölçü vardır; bu ölçü bazen görünür düzenlerde (güneşin doğuşu, suyun akışı, kalbin atışı), bazen de görünmez boyutlarda (niyetlerin saflığı, kalbin berraklığı, ruhun yönelişi) kendini gösterir.

Manevî algı, bu görünmez ölçüyü fark edebilme yetisidir. İnsan kalp gözüyle baktığında, olayların ardında ilahi bir denge bulunduğunu sezebilir. Bu bakış açısı, her varlığa ve her olaya “tesadüf değil, takdir, şakınlık ve teslimiyet” gözüyle bakmayı sağlar.

2. Kalbin Ölçüsü Tasavvufta kalp, Allah’ın nazargâhı olarak kabul edilir. Bu nedenle, kalbin ölçüsü, hakikati idrak etmenin anahtarıdır. Dış dünyada var olan ölçü, kalbin iç dünyasında da vardır. Kalpteki samimiyet, ihlâs, sabır ve teslimiyet; hepsi bir miktar ile sınanır. İrfânî bakış, insanın kendi kalbindeki ölçüyü fark etmesi ve onu ilahi ölçüyle uyumlu hale getirmesidir.

3. İmanın Derinliği Ayet, imanın sadece akılla değil, kalp ile de kavranması gerektiğini hatırlatır. İman, duyuların ötesinde bir tasdik ve teslimiyettir. İrfânî açıdan iman, her şeyin Allah’ın kudreti ve hikmetiyle ölçülü olduğunu içsel bir yakîn ile kabul etmektir. Bu kabul, insanın evrene bakışını dönüştürür: artık her varlık bir işaret, her olay bir ilahi düzenin parçası olarak görülür.

4. Hikmet Boyutu Her varlığın ölçüsü, aynı zamanda onun hikmetini de taşır. İrfânî perspektifte miktar, Allah’ın kudretinin sınırsızlığını değil, aynı zamanda hikmetinin inceliğini de açığa çıkarır. Bir çiçeğin açışında, bir insanın nefesinde, bir yıldızın parlayışında ölçüyle birlikte hikmet de gizlidir. Bu hikmeti görebilmek, kalp gözüyle bakmayı gerektirir.

5. Teslimiyet ve Tevhid İrfânî idrak, “miktar”ı sadece bir ölçü olarak değil, tevhidin tezahürü olarak kabul eder. Her şey ölçülü olduğu için, her şey Allah’ın birliğine delildir. Bu bakış açısı, insanı teslimiyete götürür: Allah’ın belirlediği ölçünün dışına çıkmak mümkün değildir. İrfânî teslimiyet, bu hakikati fark edip ona gönül huzuruyla bağlanmaktır.

İrfânî açıdan “Her şey O’nun katında bir ölçü iledir” ayeti, insanın kalp gözüyle evrendeki ilahi dengeyi fark etmesini, imanla bu ölçünün arkasındaki kudreti ve hikmeti kavramasını öğütler. Duyuların ötesine geçerek kalp ve akılla idrak edilen bu ölçü, insanı hakikate ve teslimiyete yönlendirir.

~~13.9~
عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ الْكَبٖيرُ الْمُتَعَالِ

~ ~ ~
Kur’ân-ı Kerîm Türkçe okunuş: