İbrâhîm Sûresi 11. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Resul (رسول), 'irsâl' (إرسال) kökünden türemiş olup, bir mesajla gönderilen kişiyi ifade eder. Ayetteki 'rusuluhum' (رسلهم) ifadesi, peygamberlerin Allah'ın elçileri olduğunu ve insanlara ilahi mesajı iletmekle görevli olduklarını vurgular. Onlar, kendi iradeleriyle değil, Allah'ın emriyle hareket ederler.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Resul (رسول), gönderilen demektir. Kur'an'da bu kelime, Allah'ın insanlara doğru yolu göstermesi için seçtiği ve onlara vahiy gönderdiği kimseler için kullanılır. Ayetteki peygamberlerin 'biz ancak sizin gibi birer insanız' demesi, onların beşeriyetini kabul etmekle birlikte, Allah tarafından özel bir görevle gönderilmiş olmalarını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Beşer (بشر), insanın dış görünüşünü, derisini ve dolayısıyla fiziki varlığını ifade eder. Ayette peygamberlerin 'in nahnu illâ beşerun mislukum' (إن نحن إلا بشر مثلكم) demesi, onların da diğer insanlar gibi yiyip içen, uyuyan, acıkan ve ölen varlıklar olduğunu, yani ilahlık vasfı taşımadıklarını belirtir. Bu, peygamberlerin mucize getirme yetkisinin kendilerinden değil, Allah'tan kaynaklandığını vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'beşer' (بشر) kelimesi, genellikle insanın biyolojik ve fizyolojik yönünü vurgular. Peygamberlerin 'beşer' olduklarını söylemeleri, onların ilahi güçlere sahip olmadıklarını, dolayısıyla mucizelerin kendi iradeleriyle değil, Allah'ın iradesiyle gerçekleştiğini açıkça ortaya koyar. Bu, peygamberlerin insanüstü varlıklar olarak algılanmasının önüne geçer.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Menn (منّ), Allah'ın birine büyük bir nimet veya lütufta bulunmasıdır. Ayetteki 'yemunnü alâ men yeşâü min ibâdihî' (يمنّ على من يشاء من عباده) ifadesi, peygamberlik görevinin veya diğer ilahi lütufların, Allah'ın dilediği kullarına bahşettiği özel bir ihsan olduğunu gösterir. Bu, peygamberlerin kendi çabalarıyla değil, Allah'ın seçimiyle bu makama ulaştıklarını belirtir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Menn (منّ), Allah'ın kullarına karşılıksız olarak verdiği nimet ve ihsanı ifade eder. Bu ayette, peygamberlerin beşer olmalarına rağmen, Allah'ın onlara peygamberlik gibi büyük bir lütufta bulunduğunu ve bu lütfun tamamen Allah'ın iradesine bağlı olduğunu vurgular. Bu, peygamberlerin üstünlüğünün kendi zatlarından değil, ilahi bir atamadan kaynaklandığını gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Sultan (سلطان), burada 'hüccet' (حجة) yani delil ve kanıt anlamında kullanılmıştır. Peygamberlerin 'mâ kâne lenâ en ne'tiyekum bi sultânin illâ bi iznillâh' (وما كان لنا أن نأتيكم بسلطان إلا بإذن الله) demesi, mucize veya açık bir delil getirme yetkisinin kendilerine ait olmadığını, ancak Allah'ın izniyle bunu yapabileceklerini ifade eder. Bu, peygamberlerin acziyetini ve Allah'ın mutlak kudretini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Sultan (سلطان), hem güç ve yetkiyi hem de bu gücü destekleyen delili ifade eder. Ayetteki bağlamda, peygamberlerin kendi başlarına mucize gösterme veya ikna edici bir delil sunma gücüne sahip olmadıklarını, bu tür bir yetkinin ancak Allah'ın izniyle kendilerine verildiğini belirtir. Bu, peygamberlerin ilahi iradeye tam bağımlılığını gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Tevekkül (توكل), bir işi başkasına havale etmek, ona güvenmek ve dayanmak demektir. Ayetteki 'aleyllâhi felyetevekkelil mü'minûn' (وعلى الله فليتوكل المؤمنون) ifadesi, müminlerin tüm işlerinde ve sıkıntılarında yalnızca Allah'a güvenmeleri, O'na dayanmaları ve O'ndan yardım dilemeleri gerektiğini emreder. Bu, imanın temel bir şartı ve Allah'a teslimiyetin bir göstergesidir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Tevekkül (توكل), kalbin Allah'a tam bir güvenle bağlanması ve işlerin sonucunu O'na bırakmasıdır. Bu ayette, peygamberlerin bile kendi başlarına bir delil getiremeyeceklerini belirtmelerinin ardından, müminlere Allah'a tevekkül etmeleri emredilir. Bu, insan acziyetinin farkında olup, mutlak kudret sahibi olan Allah'a sığınmanın önemini vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Tevekkül (توكل), Kur'an'da sıkça geçen ve müminlerin Allah ile olan ilişkisini tanımlayan merkezi bir kavramdır. Bu ayette, peygamberlerin bile kendi güçlerinin sınırlı olduğunu ifade etmeleri, müminlerin de kendi güçlerine değil, her şeyin sahibi olan Allah'ın kudretine güvenmeleri gerektiğini açıkça ortaya koyar. Tevekkül, sadece pasif bir bekleyiş değil, aynı zamanda sebeplere sarıldıktan sonra kalben Allah'a teslimiyettir.