Vemâ lenâ ellâ netevekkele ‘ala(A)llâhi vekad hedânâ subulenâ(c) velenasbiranne ‘alâ mâ âżeytumûnâ(c) ve'ala(A)llâhi felyetevekkeli-lmutevekkilûn(e)
"Allah, bize yollarımızı dosdoğru göstermişken, biz ne diye O'na tevekkül etmeyelim? Bize yaptığınız eziyete elbette katlanacağız. Tevekkül edenler, yalnız Allah'a tevekkül etsinler."
Bize yollarımızı göstermişken neden biz Allah'a dayanıp güvenmeyelim? Elbette bize yaptığınız eziyetlere katlanacağız. Tevekkül edenler yalnız Allah'a tevekkül etsinler."
İbrâhîm Suresi 12. ayet, peygamberlerin Allah'a tevekkül etme ve karşılaştıkları eziyetlere sabretme kararlılıklarını vurgular. Ayet, tevekkülün Allah'ın hidayetine karşılık bir zorunluluk olduğunu ve müminlerin bu ilkeye bağlı kalması gerektiğini dilbilimsel bir derinlikle ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Vekâlet, bir işi başkasına havale etmektir. Tevekkül ise, bir işi başkasına havale edip ona güvenmektir. Ayetteki 'netevvekel' kelimesi, peygamberlerin tüm işlerini Allah'a bırakıp O'na tam bir teslimiyetle güvenmelerini ifade eder, zira O, yollarını gösterendir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Tevekkül, 'işi birine bırakmak' manasındadır. Burada Allah'a tevekkül etmek, tüm işlerde O'na dayanmak ve O'nun yardımına sığınmaktır. Ayetteki bağlamda, Allah'ın hidayetine karşılık olarak O'na güvenmenin gerekliliğini vurgular.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu'ya göre tevekkül, Kur'an'da 'Allah'a güvenmek, O'na teslim olmak ve O'nun iradesine boyun eğmek' anlamında merkezi bir kavramdır. Ayetteki 'netevvekel' ifadesi, peygamberlerin karşılaştıkları zorluklara rağmen Allah'a olan mutlak inançlarını ve O'na dayanma kararlılıklarını gösterir.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Hidayet, 'doğru yolu göstermek' demektir. Ayetteki 'hedânâ' ifadesi, Allah'ın peygamberlere ve müminlere doğru yolu, yani İslam'ı ve hakikatleri açıkça gösterdiğini belirtir. Bu, tevekkül için güçlü bir gerekçe sunar.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hidayet, 'lütuf ve iyilikle doğru yola iletmek'tir. Ayetteki 'hedânâ', Allah'ın peygamberlere ve ümmetlerine dünya ve ahiret saadetine ulaştıracak yolları lütufkar bir şekilde gösterdiğini ifade eder. Bu hidayet, tevekkülün temelini oluşturur.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, hidayet kavramının Kur'an'da 'doğru yolu bulma, doğru yola iletme ve rehberlik etme' gibi geniş anlamlar taşıdığını belirtir. 'Hedânâ' kelimesi, Allah'ın peygamberlere ve müminlere hayatın her alanında yol gösterici olduğunu ve bu rehberliğin tevekkül için sağlam bir zemin oluşturduğunu vurgular.
Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sebîl, 'yol' demektir. Çoğulu 'sübüldür'. Ayetteki 'sübülenâ', Allah'ın peygamberlere gösterdiği hakikat yollarını, yani dinin ve imanın esaslarını ifade eder. Bu yollar, Allah'a tevekkül etmenin ve sabretmenin temelini oluşturur.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Sebîl, 'gidilen yol' anlamına gelir. 'Sübülenâ' ifadesi, Allah'ın peygamberlere ve müminlere dünya ve ahiret saadetine ulaştıracak olan şeriat ve hakikat yollarını gösterdiğini belirtir. Bu yollar, tevekkülün ve sabrın dayanağıdır.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Sabır, 'nefsi hoşlanmadığı şeylerden alıkoymak'tır. Ayetteki 'lenasbiranne' ifadesi, peygamberlerin kendilerine yapılan eziyetlere karşı kesin bir kararlılıkla sabredeceklerini, nefislerini tutacaklarını ve şikayet etmeyeceklerini vurgular. Bu, tevekkülün doğal bir sonucudur.
Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Sabır, 'zorluklara karşı direnme ve tahammül etme'dir. Ayetteki 'lenasbiranne' kelimesi, te'kid (pekiştirme) lamı ve nunu ile gelerek, peygamberlerin kendilerine yapılan eziyetlere karşı mutlak bir sabır göstereceklerini, bu konuda kararlı olduklarını ifade eder.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, sabrı Kur'an'da 'zorluklara karşı sebat gösterme, dayanma ve direnme' olarak tanımlar. Ayetteki 'lenasbiranne', peygamberlerin düşmanlarının eziyetlerine karşı gösterdikleri bu ahlaki erdemi ve Allah'a olan güvenlerinin bir tezahürü olarak sabrı vurgular.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Ezâ, 'zarar vermek, rahatsız etmek' demektir. Ayetteki 'âzeytumûnâ' ifadesi, peygamberlere karşı yapılan her türlü sözlü ve fiili rahatsız edici eylemleri, zulümleri ve sıkıntıları kapsar. Bu eziyetlere karşı sabır gösterileceği belirtilir.
Ebû'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Ezâ, 'insana veya hayvana dokunan her türlü zarar ve rahatsızlık'tır. Ayetteki 'âzeytumûnâ', peygamberlere karşı düşmanları tarafından yapılan her türlü incitici ve zarar verici davranışları ifade eder. Bu, sabrın ve tevekkülün önemini artıran bir bağlam sunar.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Mütevekkil, 'işini başkasına havale eden ve ona güvenen' kişidir. Ayetteki 'el-mütevekkilûn', Allah'a tam bir teslimiyetle güvenen, işlerini O'na bırakan ve O'nun yardımına sığınan müminleri ifade eder. Bu, ayetin genel mesajını pekiştiren bir vurgudur.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Mütevekkil, 'Allah'a güvenip dayanan, işlerini O'na bırakan' kimsedir. Ayetteki 'el-mütevekkilûn' ifadesi, Allah'a tevekkül etmenin sadece peygamberlere özgü olmadığını, tüm müminlerin bu ilkeye uyması gerektiğini ve tevekkülün imanın bir gereği olduğunu belirtir.
İbrâhîm Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
(12) Ve mâ lenâ ellâ netevekkele alâllâhi ve kad hedânâ subulenâ, ve le nasbirenne alâ mâ âzeytumû nâ, ve alâllâhi fel yetevekkelil mutevekkilûn.)
“Bize yollarımızı göstermişken neden biz Allah'a dayanıp güvenmeyelim? Elbette bize yaptığınız eziyetlere katlanacağız. Tevekkül edenler yalnız Allah'a tevekkül etsinler."