İbrâhîm Sûresi 25. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

İbrâhîm 25Cüz 13 · Sayfa 259

İbrâhîm Sûresi 25. Âyet

ابراهيم

Tu/tî ukulehâ kulle hînin bi-iżni rabbihâ(k) veyadribu(A)llâhu-l-emśâle linnâsi le'allehum yeteżekkerûn(e)

Bu ağaç, Rabbinin izniyle her zaman meyvesini verir. Öğüt alsınlar diye Allah insanlara misaller getirir.

İbrâhîm Suresi 25. ayet, 'güzel söz'ün 'güzel ağaç' benzetmesiyle anlatıldığı bir temsili içermektedir. Ayet, bu ağacın sürekli meyve vermesini ve Allah'ın insanlara ibret almaları için misaller vermesini vurgulayarak, imanın ve salih amelin sürekliliğini ve bereketini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.

1تُؤْتِيe-t-y

Kök:ء ت ي—Vermek, getirmek, ulaştırmak anlamında olup, ayette ağacın meyve vermesi bağlamında kullanılmıştır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'îtâ'' kelimesinin 'vermek' anlamına geldiğini ve bazen bir şeyi yerine getirmek, ulaştırmak anlamında da kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'tü'tî ukulehâ' ifadesi, ağacın meyvelerini düzenli olarak vermesi, yani faydasını sürekli sunması anlamındadır, bu da güzel sözün sürekli fayda sağlamasına işaret eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'îtâ'' fiilinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını ve burada 'meyve vermek' anlamında mecazi bir ifade olduğunu belirtir. Ağacın meyve vermesi, güzel sözün veya imanın somut ve sürekli faydalar üretmesi olarak yorumlanır.

2أُكُلَهَاe-k-l

Kök:أ ك ل—Yiyecek, meyve, ürün anlamına gelir; ayette ağacın verdiği meyveleri ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'ukul' kelimesinin 'meyve' veya 'ürün' anlamına geldiğini ve ağacın yenebilir kısmını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'tü'tî ukulehâ' ifadesi, ağacın sürekli olarak yenecek ürünler vermesi, yani faydalı ve bereketli olması anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ukul' kelimesinin hem yiyecek hem de bir şeyin neticesi, ürünü anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki bağlamda, güzel sözün veya imanın somut ve sürekli faydalar, yani 'meyveler' üretmesini sembolize eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'ukul' kelimesinin 'bir şeyin yiyeceği' ve 'meyvesi' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki kullanımı, ağacın sürekli ve kesintisiz bir şekilde ürün vermesi, dolayısıyla güzel sözün de sürekli fayda sağlaması anlamına gelir.

3حِينٍh-y-n

Kök:ح ي ن—Zaman, vakit anlamına gelir; ayette 'her zaman', 'sürekli' anlamında kullanılmıştır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hîn' kelimesinin belirli veya belirsiz bir zaman dilimini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'kulle hînin' ifadesi, ağacın meyvelerini kesintisiz, her an vermesi, yani güzel sözün faydasının sürekliliğini vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'hîn' kelimesinin zamanın bir parçası olduğunu ve bazen kısa, bazen uzun bir süreyi ifade edebileceğini belirtir. Ayetteki 'kulle hînin' kullanımı, zamanın her diliminde, yani sürekli ve kesintisiz bir şekilde meyve vermeyi ifade eder.

4يَضْرِبُd-r-b

Kök:ض ر ب—Vurmak, örnek vermek, misal getirmek anlamlarına gelir; ayette Allah'ın insanlara misaller vermesi bağlamında kullanılmıştır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'darabe' fiilinin Kur'an'da 'misal vermek', 'benzetme yapmak' anlamında mecazi olarak kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yedribu'l-mesâl' ifadesi, Allah'ın insanlara öğüt ve ibret almaları için örnekler sunması anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'darb' kelimesinin birçok farklı anlama geldiğini ve bunlardan birinin de 'misal vermek' olduğunu açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın hakikati açıklamak ve insanları düşündürmek için benzetmeler yapmasını ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'darabe' fiilinin 'misal vermek' anlamında sıkça kullanıldığını ve bunun, soyut kavramları somut örneklerle açıklama metodolojisinin bir parçası olduğunu belirtir. Bu, Kur'an'ın öğretim yönteminin temel bir özelliğidir.

5ٱلْأَمْثَالَm-s-l

Kök:م ث ل—Misaller, örnekler, benzetmeler anlamına gelir; ayette Allah'ın insanlara ibret almaları için sunduğu benzetmeleri ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'mesel' kelimesinin 'benzer', 'örnek' ve 'ibret alınacak söz' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-emsâl' ifadesi, Allah'ın insanlara hakikati anlamaları ve doğru yolu bulmaları için sunduğu açıklayıcı benzetmeleri ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'mesel' kelimesinin bir şeyin benzeri, dengi ve aynı zamanda ibret verici söz anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın insanlara öğüt ve ders almaları için sunduğu hikmetli benzetmeleri ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'mesel' kelimesinin Kur'an'da genellikle soyut bir gerçeği somut bir örnekle açıklamak için kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'el-emsâl', güzel sözün ve imanın bereketini somut bir ağaç benzetmesiyle anlatarak, mesajın daha anlaşılır kılınmasını sağlar.

6يَتَذَكَّرُونَz-k-r

Kök:ذ ك ر—Hatırlamak, öğüt almak, ibret almak, düşünmek anlamlarına gelir; ayette insanların Allah'ın verdiği misallerden ders çıkarması bağlamında kullanılmıştır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'tezekkür' kelimesinin unutulan bir şeyi hatırlamak veya bir şeyi düşünerek idrak etmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'leallehum yetezekkerûn' ifadesi, Allah'ın misaller vermesinin amacının, insanların bu misallerden ibret alarak hakikati düşünmeleri ve hatırlamaları olduğunu vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'tezekkür'ün sadece hatırlamak değil, aynı zamanda bir şeyi derinlemesine düşünerek ondan ders çıkarmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın verdiği misallerin insanları gafletten uyandırıp doğruya yöneltme işlevini ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'zikr' ve türevlerinin Kur'an'da sadece hafıza ile ilgili olmadığını, aynı zamanda Allah'ın ayetleri üzerinde düşünme, ibret alma ve bu sayede doğru bilgiye ulaşma sürecini ifade ettiğini belirtir. 'Yetezekkerûn' ifadesi, bu aktif düşünme ve ders çıkarma eylemini vurgular.

İbrâhîm Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(25) (Tu’tî ukulehâ kulle hînin bi izni rabbihâ, ve yadrıbullâhul emsâle lin nâsi leallehum yetezekkerûn.)

“(O ağaç) Rabbinin izniyle her zaman meyve

verir. Öğüt alsınlar diye Allah insânlara böyle misaller verir.”

“Zaman” denildiğinde çok çeşitli kavramlar beynimizde oluşmaktadır ancak son olarak dayandığı nokta “an” dır. Bu duruma göre kelime-i tevhid ağacı her an meyve vermektedir. İlâhi hakîkâtleri tefekkür etmekte olanlar bilsinlerki bu tefekkür kelime-i tevhid ağacının verdiği meyvelerdir çünkü Âyette de belirtildiği gibi bu meyveler ancak “bi izni rabbihâ” olur. Kişinin tefekküründe olduğu konu hangi esmâ-i ilâhiyyenin faaliyet alanında ise kendisine o istikamette bilgiler gelir. Kûr’ân-ı Kerîm’de iki türlü anlatım vardır, biri geçmiş peygamberlerin yaşanmış hayâtlarının anlatımlarıdır, diğeri ise yaşanmayan fakat ilim olarak kurgulanan misallerdir.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(2)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6 Tesbih ve Zikir