İbrâhîm Sûresi 7. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

İbrâhîm 7Cüz 13 · Sayfa 256

İbrâhîm Sûresi 7. Âyet

ابراهيم

Ve-iż teeżżene rabbukum le-in şekertum leezîdennekum(s) vele-in kefertum inne ‘ażâbî leşedîd(un)

Hani Rabbiniz şöyle duyurmuştu: "Andolsun, eğer şükrederseniz elbette size nimetimi artırırım. Eğer nankörlük ederseniz, hiç şüphesiz azabım çok şiddetlidir."

İbrâhîm Suresi 7. ayet, şükür ve küfür kavramları üzerinden ilahi vaat ve tehdidi dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, bu iki zıt kavramın insan eylemleri üzerindeki sonuçlarını vurgulayarak, kelimelerin semantik alanlarını net bir şekilde ortaya koyar.

1تَأَذَّنَe-z-n

Kök:أ-ذ-ن—Rabbin bir şeyi kesin olarak bildirmesi, ilan etmesi veya yeminle duyurmasıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ezn' kökünün asıl anlamının 'kulak' olduğunu ve buradan 'dinlemek, işitmek' ve 'bildirmek, izin vermek' anlamlarına geçtiğini belirtir. 'Te'ezzene' fiili ise, bir şeyi kesin bir şekilde, yeminle veya ilan ederek bildirmek, duyurmak anlamına gelir ki ayette Rabbin vaadini kesin bir dille bildirmesini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'te'ezzene' fiilini 'bildirdi, ilan etti' (أعلم) olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kullarına şükrün karşılığını artıracağını ve küfrün azabını kesin bir dille duyurduğunu gösterir.

2شَكَرْتُمْş-k-r

Kök:ش-ك-ر—Nimetin kadrini bilmek, onu verene minnet duymak ve bu minneti söz ve fiille ifade etmektir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'şükür' kelimesinin, nimetin kadrini bilmek ve onu verene karşı minnet duygusunu ifade etmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'şekertüm' ifadesi, Allah'ın verdiği nimetleri tanımak, onlara değer vermek ve bu nimetleri Allah'ın rızasına uygun kullanmak anlamındadır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'şükür' kavramının Kur'an'da sadece sözlü bir teşekkürden öte, nimetin kaynağını idrak etme ve bu idrakin davranışlara yansıması olduğunu vurgular. Ayetteki 'şekertüm', Allah'ın nimetlerini doğru bir şekilde değerlendirip ona göre hareket etmeyi ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, şükrü 'nimetin sahibini övmek ve ona itaat etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'şekertüm', Allah'ın nimetlerine karşılık O'na hamd ve şükranla yönelmek, O'nun emirlerine uymak anlamını taşır.

3لَأَزِيدَنَّكُمْz-y-d

Kök:ز-ي-د—Bir şeyi artırmak, çoğaltmak veya fazlalaştırmak anlamına gelir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ziyade' kelimesinin 'bir şeyin üzerine eklemek, onu çoğaltmak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'leezîdenneküm' ifadesi, Allah'ın şükredenlere nimetlerini kat kat artıracağını, hem dünyevi hem de uhrevi anlamda fazlalaştıracağını kesin bir dille vaat eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'ziyade'nin 'artış, fazlalık' olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, şükredenlere verilecek karşılığın miktar ve nitelik olarak artırılacağını, bereketlendirileceğini vurgular.

4كَفَرْتُمْk-f-r

Kök:ك-ف-ر—Nimetin kadrini bilmemek, onu örtmek, inkâr etmek veya nankörlük etmektir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'küfr'ün asıl anlamının 'örtmek' olduğunu ve buradan 'nimeti örtmek, nankörlük etmek' ve 'hakkı inkâr etmek' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki 'kefertüm', Allah'ın verdiği nimetleri inkâr etmek, onlara nankörlük etmek ve bu nimetleri vereni tanımamak anlamındadır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'küfr'ün Kur'an'daki temel anlamının 'gerçeği örtmek' olduğunu ve bunun hem Allah'ın varlığını ve birliğini inkâr etmeyi hem de O'nun nimetlerine karşı nankörlük etmeyi kapsadığını belirtir. Ayetteki 'kefertüm', şükrün zıttı olarak, nimetlere karşı gösterilen bilinçli bir inkâr ve nankörlük halini ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'küfr'ü 'örtmek' ve 'nankörlük etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'kefertüm' ifadesi, Allah'ın nimetlerini görmezden gelmek, onlara değer vermemek ve bu nimetlerin Allah'tan geldiğini inkâr etmek anlamındadır.

5عَذَابِىa-z-b

Kök:ع-ذ-ب—Bir kişiye acı veren, onu rahatsız eden ve ona eziyet çektiren her türlü ceza veya sıkıntıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'azab'ın 'bir şeyi tatlılıktan uzaklaştırmak' veya 'bir şeyi engellemek' anlamlarına geldiğini ve buradan 'eziyet, ceza' anlamını kazandığını belirtir. Ayetteki 'azâbî', Allah'ın nankörlük edenlere vereceği, onlara acı ve sıkıntı verecek olan cezayı ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'azab'ı 'ceza' olarak açıklar. Ayetteki 'azâbî', Allah'ın nankörlük edenlere yönelik kesin ve şiddetli bir karşılık olarak belirlediği cezayı vurgular.

6لَشَدِيدٌş-d-d

Kök:ش-د-د—Çok şiddetli, çetin, güçlü ve katı anlamına gelir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'şiddet' kelimesinin 'bir şeyin gücü, katılığı ve sağlamlığı' olduğunu belirtir. Ayetteki 'leşedîdün' ifadesi, Allah'ın azabının çok çetin, dayanılmaz ve şiddetli olacağını, nankörlük edenlerin bu azaptan kaçamayacağını kesin bir dille ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'şedîd' kelimesinin 'güçlü, kuvvetli, katı' anlamlarına geldiğini ve bir şeyin niteliğini pekiştirdiğini belirtir. Ayetteki 'leşedîdün', Allah'ın azabının niteliğini vurgulayarak, onun çok ağır ve kaçınılmaz olduğunu gösterir.

İbrâhîm Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

“Ve hatırlayın ki Rabbiniz size şöyle bildirmişti: Yüceliğim hakkı için şükrederseniz elbette size (nimetimi) artırırım ve eğer nankörlük ederseniz hiç şüphesiz azâbım çok şiddetlidir.”

وَقَالَ مُوسَى إِنْ تَكْفُرُوا أَنْتُمْ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ

جَمِيعًا فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ

(8) (Ve kâle mûsâ in tekfurû entum ve men fîl ardı cemî’an fe innallâhe le ganiyyun hamîd.)

“Mûsâ dedi ki: Siz ve yeryüzünde bulunanların hepsi nankörlük etseniz, iyi biliniz ki Allah hepinizden zengindir, hamdedilmeye lâyıktır.”

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(5)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10 Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5 Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3 Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7