Nahl Sûresi 3. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'halk' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi takdir etmek, ölçüp biçmek' olduğunu belirtir. Daha sonra bu takdire uygun olarak icat etme, yoktan var etme anlamını kazandığını ifade eder. Ayetteki 'خَلَقَ' fiili, Allah'ın gökleri ve yeri önceden bir örneği olmaksızın, belirli bir düzen ve hikmetle var etmesini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'halk' kelimesini 'yaratmak, icat etmek' olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın gökleri ve yeri benzersiz bir şekilde, kendi kudretiyle meydana getirdiğini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. Allah'ın 'Halık' isminin, O'nun mutlak yaratıcı gücünü ve evrendeki her şeyin O'nun iradesiyle var olduğunu gösterdiğini belirtir. Bu ayetteki 'خَلَقَ', Allah'ın evreni bir 'yoktan var etme' eylemiyle kurduğunu ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'semâ' kelimesinin 'yükseklik' anlamından geldiğini ve bu nedenle yeryüzünden yüksekte olan her şeye 'semâ' denildiğini açıklar. Ayetteki 'ٱلسَّمَـٰوَٰتِ' kelimesi, çoğul olarak, evrenin genişliğini ve katmanlı yapısını ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'semâvât' kelimesini 'gökler' olarak tefsir eder ve Kur'an'da bu kelimenin genellikle yeryüzünün zıddı olarak kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın yaratma kudretinin kapsamını gösteren büyük bir varlık alanını temsil eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ard' kelimesinin 'yeryüzü' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle 'semâ' kelimesiyle birlikte, Allah'ın yaratma kudretinin iki ana tecelligâhı olarak zikredildiğini belirtir. Ayetteki 'ٱلْأَرْضَ', göklerle birlikte, Allah'ın yarattığı evrenin bir parçasını ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ard' kelimesini 'yeryüzü' olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın yaratma eyleminin gökler kadar yeryüzünü de kapsadığını ve her ikisinin de O'nun kudretinin eseri olduğunu vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hak' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyin sabit ve doğru olması' olduğunu belirtir. Kur'an'da 'hak' kelimesi, Allah'ın varlığının, sözlerinin ve fiillerinin doğruluğunu, adaletini ve hikmetini ifade eder. Ayetteki 'بِٱلْحَقِّ' ifadesi, göklerin ve yerin boş yere değil, belirli bir amaç, adalet ve hikmet üzere yaratıldığını gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'hak' kelimesinin 'gerçeklik, doğruluk, adalet ve sağlamlık' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki 'بِٱلْحَقِّ' ifadesi, Allah'ın yaratmasının tesadüfi olmadığını, aksine mutlak bir adalet, hikmet ve gerçeklik üzerine bina edildiğini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'hak' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak gerçeği ve adaletiyle özdeşleştiğini ifade eder. Evrenin 'hak ile yaratılması', onun anlamsız veya boş yere değil, ilahi bir amaç ve düzenle var edildiği anlamına gelir. Bu, aynı zamanda evrenin işleyişindeki mükemmel uyumu ve adaleti de kapsar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'uluvv' kelimesinin 'yükseklik, üstünlük' anlamına geldiğini belirtir. 'Teâlâ' fiili ise Allah hakkında kullanıldığında, O'nun her türlü noksanlıktan, eş ve ortak koşulmaktan münezzeh ve yüce olduğunu ifade eder. Ayetteki 'تَعَـٰلَىٰ', Allah'ın müşriklerin O'na yakıştırdığı ortaklardan ve eksikliklerden mutlak anlamda uzak ve yüce olduğunu vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'teâlâ' fiilinin Allah'a nispet edildiğinde, O'nun zatında, sıfatlarında ve fiillerinde her şeyden üstün ve yüce olduğunu, hiçbir şeye benzemediğini ve hiçbir şeye muhtaç olmadığını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın eş koşulmaktan münezzeh oluşunu pekiştirir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'şirk' kelimesinin 'ortaklık' anlamına geldiğini ve dinî bağlamda Allah'a ortak koşmak, O'nunla birlikte başka ilahlar edinmek veya O'nun sıfatlarını başkalarına atfetmek olduğunu açıklar. Ayetteki 'يُشْرِكُونَ' fiili, müşriklerin Allah'a ortak koşma eylemini ifade eder ve bu eylemin Allah'ın yüceliğiyle çeliştiğini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'şirk' kavramının Kur'an'daki en büyük günah olduğunu ve tevhidin zıddı olduğunu belirtir. Allah'ın mutlak birliğini ve eşsizliğini reddeden her türlü inanç ve eylemi kapsar. Ayetteki 'يُشْرِكُونَ' kelimesi, Allah'ın yaratıcı kudretine ve yüceliğine rağmen insanların O'na ortak koşma sapkınlığını dile getirir.