Nahl Sûresi 73. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Nahl 73Cüz 14 · Sayfa 275

Nahl Sûresi 73. Âyet

النحل

Veya'budûne min dûni(A)llâhi mâ lâ yemliku lehum rizkan mine-ssemâvâti vel-ardi şey-en velâ yestatî'ûn(e)

Allah'ı bırakıp da, kendilerine göklerden ve yerden hiçbir rızık sağlayamayan ve buna gücü de yetmeyen şeylere tapıyorlar.

Nahl Suresi 73. ayet, Allah'tan başka tapılan varlıkların acizliğini ve rızık verme gücünden yoksunluğunu vurgulayarak tevhid inancının temelini atmaktadır. Ayet, 'ibadet', 'rızık' ve 'güç yetirme' gibi anahtar kavramlar üzerinden müşriklerin yanlış inançlarını eleştirmektedir.

1يَعْبُدُونَa-b-d

Kök:ع ب د—Allah'tan başkasına kulluk etmek, tapınmak.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'abd' kökünü 'tevazu ve boyun eğme' olarak tanımlar. İbadet ise bu tevazu ve boyun eğmenin en üst derecesidir. Ayetteki 'ya'budûne' ifadesi, müşriklerin Allah'ın dışındaki varlıklara gösterdikleri bu en üst düzey boyun eğmeyi ve tapınmayı ifade eder ki bu, tevhid inancına aykırıdır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ibadet' kavramının Kur'an'da sadece ritüelistik eylemleri değil, aynı zamanda tam bir teslimiyet ve itaat halini de kapsadığını belirtir. Nahl 73'teki kullanım, Allah'ın mutlak otoritesini reddedip, O'nun dışındaki aciz varlıklara bu teslimiyeti göstermenin anlamsızlığını vurgular.

2يَمْلِكُm-l-k

Kök:م ل ك—Bir şeye sahip olmak, üzerinde tasarruf yetkisine sahip olmak.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'mülk' kelimesini 'sahip olmak' ve 'güç yetirmek' anlamlarında kullanır. Ayetteki 'mâ lâ yemliku' ifadesi, tapılan varlıkların rızık üzerinde hiçbir sahiplik ve tasarruf yetkisine sahip olmadığını, dolayısıyla rızık veremeyeceklerini mecazi bir dille anlatır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'mülk'ün hem maddi sahipliği hem de manevi otoriteyi ifade ettiğini belirtir. Nahl 73'te, Allah'tan başka tapılanların rızık üzerinde ne maddi bir sahipliği ne de rızık verme konusunda ilahi bir otoritesi olmadığını açıkça ortaya koyar.

3رِزْقًاr-z-q

Kök:ر ز ق—Allah tarafından canlılara verilen her türlü geçim kaynağı ve nimet.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'rızk'ı 'Allah'ın kullarına bahşettiği her şey' olarak açıklar. Ayetteki 'rızkan' kelimesi, göklerden (yağmur, bitki vb.) ve yerden (madenler, ürünler vb.) gelen tüm geçim kaynaklarını kapsar ve tapılan varlıkların bu rızkı temin etme gücünden yoksun olduğunu vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'rızk'ın hem maddi hem de manevi nimetleri içerdiğini belirtir. Nahl 73'te, müşriklerin taptığı varlıkların en temel maddi ihtiyaç olan rızkı dahi sağlayamayacakları, dolayısıyla ibadete layık olmadıkları mesajı verilir.

4يَسْتَطِيعُونَt-v-a

Kök:ط و ع—Bir şeyi yapmaya güç yetirmek, muktedir olmak.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Es-Sicistânî, 'istitaat' kelimesini 'bir işi yapmaya gücü yetmek, kudret sahibi olmak' olarak açıklar. Ayetteki 'velâ yestatîûne' ifadesi, tapılan varlıkların rızık verme konusunda mutlak bir acziyet içinde olduğunu, bu konuda hiçbir güç ve kudrete sahip olmadıklarını kesin bir dille belirtir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): El-Kefevî, 'istitaat'ın 'fiili gerçekleştirmeye elverişli olma' hali olduğunu ifade eder. Nahl 73'te, Allah'tan başka tapılanların rızık verme fiilini gerçekleştirmeye hiçbir şekilde elverişli olmadıkları, yani bu konuda tamamen aciz oldukları vurgulanır.

Nahl Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

“Veya’budûne min dûni(A)llâhi mâ lâ yemliku lehum rizkan mine-ssemâvâti vel-ardi şey-en velâ yestatî’ûn(e)” Allah’ı bırakıp da, kendilerine göklerden ve yerden hiçbir rızık sağlayamayan ve buna gücü de yetmeyen şeylere tapıyorlar. (16/73)

Zât ismi Allah c.c. yani Uluhiyet kaynaklı ilmi bırakıp, gönül göğünden ilmi ilâhi ve torpraktan, ilmi ledün-hikmet kaynaklı manevi rızkı bıraıp hayali ve vehimi olan ve bunda da bir faydası olmayan şeylere tapmak insana fayda değil zarar sağlar. (Murat Derûni)

Eserin tamamını oku