Kehf Sûresi 5. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'ilim'i bir şeyin hakikatini idrak etmek olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda, Allah'a çocuk isnat etme iddiasının gerçeklikten yoksun olduğunu, bu konuda herhangi bir sahih bilgiye dayanmadığını ifade eder. Bu, sadece bir iddia olup, hakiki bir bilgiye dayanmadığı için reddedilmektedir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'ilim'i bir şeyi olduğu gibi bilmek olarak açıklar. Ayetteki 'mâ lehum bihî min ilmin' ifadesi, bu iddiayı ortaya atanların ve atalarının, Allah'a çocuk isnat etme konusunda hiçbir delile, hiçbir kesin bilgiye sahip olmadıklarını, dolayısıyla bu iddialarının temelsiz olduğunu vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'ilim' kavramının sadece bilgi değil, aynı zamanda kesinlik ve hakikatle ilişkili olduğunu belirtir. Ayetteki kullanım, Allah'a çocuk isnat etme iddiasının 'ilim'den yoksun olduğunu, yani kesin ve doğru bir bilgiye dayanmadığını, dolayısıyla batıl olduğunu gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'kelime'nin bazen tek bir sözcükten ziyade, bir ifadeyi veya bir hükmü ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'keburat kelimeten' ifadesi, Allah'a çocuk isnat etme iddiasının, sadece bir söz değil, aynı zamanda büyük bir cürüm ve iftira olduğunu, bu sözün ağırlığını ve çirkinliğini vurgular.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'kelime'nin mecazi olarak bir olayı veya bir durumu ifade edebileceğini belirtir. Burada 'kelime', Allah'a çocuk isnat etme gibi büyük bir iddiayı ve bu iddianın yol açtığı küfrü temsil eder. Bu, sıradan bir söz değil, dinî ve ahlaki açıdan büyük bir sapkınlıktır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'kelime'nin bazen 'kavl' (söz) anlamında kullanıldığını, ancak burada 'keburat' fiiliyle birlikte geldiğinde, bu sözün büyüklüğünü, çirkinliğini ve vahametini ifade ettiğini açıklar. Ayetteki 'kelime', Allah'a ortak koşma ve O'na çocuk isnat etme gibi büyük bir günahı dile getiren sözdür.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'hurûc'u bir şeyin bulunduğu yerden ayrılıp dışarı çıkması olarak tanımlar. Ayetteki 'tahrucu min efvâhihim' ifadesi, bu sözün sadece zihinlerinde kalmadığını, aksine ağızlarından dışarıya, yani topluma yayıldığını ve bu yayılmanın ciddiyetini vurgular. Bu, gizli bir düşünce değil, açıkça ifade edilen bir iddiadır.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'hurûc'un bir şeyin bir yerden ayrılıp başka bir yere intikal etmesi anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'tahrucu', bu yalan sözün ağızlardan çıkarak bir eyleme dönüştüğünü, yani sadece bir düşünce olmaktan çıkıp, başkalarına ulaşan bir iddia haline geldiğini gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'kezib'i gerçeğe aykırı söz olarak açıklar. Ayetteki 'illâ keziben' ifadesi, onların söylediklerinin hakikatle hiçbir ilgisi olmadığını, tamamen uydurma ve asılsız olduğunu vurgular. Bu, sadece bir hata değil, bilerek söylenen bir yalandır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'kezib'i bir şeyin hakikatine aykırı olarak haber vermek olarak tanımlar. Ayetteki kullanım, Allah'a çocuk isnat etme iddiasının, Allah'ın yüce zatına yakışmayan, gerçekle bağdaşmayan ve tamamen uydurma bir iddia olduğunu, dolayısıyla büyük bir yalan olduğunu belirtir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, Kur'an'da 'kezib'in sadece gerçeğe aykırılık değil, aynı zamanda kasıtlı bir aldatma ve iftira anlamı taşıdığını belirtir. Ayetteki 'illâ keziben' ifadesi, bu iddiayı ortaya atanların, Allah hakkında bilerek ve isteyerek yalan söylediklerini, bunun basit bir yanılgı olmadığını vurgular.