Bakara Sûresi 17. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Bakara 17Cüz 1 · Sayfa 4

Bakara Sûresi 17. Âyet

البقرة

Meśeluhum kemeśeli-lleżi-stevkade nâran felemmâ edâet mâ havlehu żeheba(A)llâhu binûrihim veterakehum fî zulumâtin lâ yubsirûn(e)

Onların durumu, (geceleyin) ateş yakan kimsenin durumuna benzer: Ateş tam çevresini aydınlattığı sırada Allah ışıklarını yok ediverir de onları göremez bir şekilde karanlıklar içinde bırakıverir.

Bakara 17. ayet, münafıkların durumunu mecazi bir anlatımla tasvir eder. Ateş yakma, aydınlanma ve ardından karanlıkta kalma metaforları üzerinden, onların geçici aydınlanmalarını ve nihai hidayetsizliklerini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.

1مَثَلُهُمْm-s-l

Kök:م-ث-ل—Onların durumu, hali veya benzerliği.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Misal (مثل), bir şeyin diğerine benzemesi veya onun gibi olmasıdır. Ayetteki 'meselühüm' ifadesi, münafıkların halinin, ateş yakan kişinin haliyle karşılaştırılması ve tasvir edilmesi anlamında kullanılmıştır. Bu, soyut bir durumu somut bir örnekle açıklama yöntemidir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Mecaz olarak 'mesel' (مثل), bir şeyin niteliğini ve durumunu açıklamak için getirilen örnektir. Burada münafıkların iç yüzünü ve akıbetini anlatmak için bir benzetme (teşbih) kullanılmıştır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu'ya göre 'mesel' (مثل) Kur'an'da genellikle bir kavramı veya durumu daha anlaşılır kılmak için kullanılan bir benzetme veya örneklemedir. Bu ayette, münafıkların hidayete yaklaşma ve ondan uzaklaşma süreçleri, ateş yakma ve sönme metaforuyla somutlaştırılmıştır.

2ٱسْتَوْقَدَv-k-d

Kök:و-ق-د—Ateş yakmak, tutuşturmak.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İstewkade (استوقد), 'ateş talep etti' veya 'ateş yaktı' anlamına gelir. Buradaki 'sin-te' (است) harfleri talebe işaret etse de, fiil 'ateş yakma' eylemini ifade eder. Ayetteki bağlamda, münafıkların geçici bir aydınlanma arayışını ve elde edişini simgeler.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Vakd (وقد), ateşin tutuşması ve alevlenmesidir. İstivkâd (استيقاد) ise, bir şeyi tutuşturmak veya ateş yakmaktır. Ayetteki 'istevkade' (استوقد) fiili, münafıkların kendi çabalarıyla bir tür aydınlanma (hidayet zannı) elde etme girişimini anlatır.

3أَضَآءَتْd-v-e

Kök:ض-و-ء—Aydınlattı, ışık verdi.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Dâe (ضاء) ve edâe (أضاء) kelimeleri 'ışık saçmak, aydınlatmak' anlamındadır. Ayetteki 'edâet' (أضاءت) fiili, yakılan ateşin çevreyi aydınlatması gibi, münafıkların da İslam'ın getirdiği hidayet ışığından bir anlık faydalanmalarını ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Dâe (ضاء) fiili, ışığın kendiliğinden yayılmasını, edâe (أضاء) ise bir şeyin başka bir şeyi aydınlatmasını ifade eder. Ayetteki 'edâet' (أضاءت) fiili, ateşin çevreyi aydınlatması gibi, İslam'ın nurunun münafıkların etrafını kuşatmasını ve onlara geçici bir görünürlük sağlamasını anlatır.

4ذَهَبَz-h-b

Kök:ذ-ه-ب—Götürdü, yok etti, ortadan kaldırdı.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Zehebe (ذهب) fiili, 'gitmek' anlamına gelirken, 'bi' harf-i cerri ile kullanıldığında 'götürmek, yok etmek' anlamı kazanır. Ayetteki 'zehebe' (ذهب) fiili, Allah'ın münafıkların sahip oldukları o geçici 'nur'u (aydınlığı) tamamen ortadan kaldırmasını ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Zehebe (ذهب) fiili, bir şeyin bir yerden ayrılması veya ortadan kalkmasıdır. 'Zehebe bihi' (ذهب به) ise, bir şeyi alıp götürmek, onu yok etmek demektir. Ayetteki 'zehebe Allahu bi-nûrihim' (ذهب الله بنورهم) ifadesi, Allah'ın münafıklara bahşedilen veya onların elde ettikleri zayıf ışığı tamamen alıp götürdüğünü, onları karanlıkta bıraktığını vurgular.

5ظُلُمَـٰتٍz-l-m

Kök:ظ-ل-م—Karanlıklar, zulmetler.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Zulmet (ظلمة), ışığın yokluğudur. Kur'an'da genellikle küfür, şirk ve sapıklık gibi manevi karanlıkları ifade etmek için çoğul (zulümât) olarak kullanılır. Ayetteki 'zulümât' (ظلمات) kelimesi, münafıkların hidayetten mahrum kalmaları, şüphe ve inkâr içinde olmaları nedeniyle düştükleri manevi karanlıkları simgeler.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'nur' (ışık) ve 'zulmet' (karanlık) kavramlarının Kur'an'da temel bir karşıtlık oluşturduğunu belirtir. 'Nur' hidayet, iman ve doğru yolu temsil ederken, 'zulmet' sapıklık, küfür ve cehaleti ifade eder. Bu ayetteki 'zulümât' (ظلمات), münafıkların hidayet ışığından mahrum kalmaları sonucu içine düştükleri manevi ve akılsal çıkmazı gösterir.

6يُبْصِرُونَb-s-r

Kök:ب-ص-ر—Görmezler, idrak etmezler.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Basar (بصر), gözle görmek veya kalple idrak etmektir. 'Yubsirûn' (يبصرون) fiili, hem fiziksel görme yeteneğini hem de manevi kavrayışı ifade eder. Ayetteki 'lâ yubsirûn' (لا يبصرون) ifadesi, münafıkların sadece fiziksel olarak görememelerini değil, aynı zamanda hakikati idrak edememelerini, hidayet yolunu bulamamalarını da kapsar.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör'e göre 'basar' (بصر) kelimesi Kur'an'da genellikle sadece gözle görmeyi değil, aynı zamanda akıl ve kalp ile idrak etmeyi, basiret sahibi olmayı da ifade eder. Bu ayetteki 'lâ yubsirûn' (لا يبصرون) ifadesi, münafıkların karanlıklar içinde kalmaları nedeniyle hem fiziksel hem de manevi anlamda doğru yolu görememelerini, hakikati idrak edememelerini vurgular.

Bakara Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ نَاراً فَلَمَّا أَضَاءتْ مَا حَوْلَهُ ذَهَبَ اللّهُ بِنُورِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِي ظُلُمَاتٍ لاَّ يُبْصِرُونَ

(2/17) Meselühüm kemeselillezistevkade naren, felemma edaet ma havlehu zehebAllahu Binurihim ve terakehüm fiy zulümatin la yübsırun;

* Onların durumu, (geceleyin) ateş yakan kimsenin durumuna benzer: Ateş tam çevresini aydınlattığı sırada Allah ışıklarını yok ediverir de onları göremez bir şekilde karanlıklar içinde bırakıverir.

Onların misalleri, şuna benzer ki, bir ateş yanar yani bir aydınlık olur, etrafı aydınlatır, lamba yanar , yandığında etraflarını görürler fakat lamba söner bu sefer göremezler, Allah onların nurunu giderir, o lambayı kapatıverir onları karanlığa terkeder onlar göremezler, yollarını bulamazlar.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(5)

TB. Kelime-i Yûsufiyye Bakara Dosyası İnşikâk Sûresi Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba Kelime-i Yûsufiyye