Bakara Sûresi 66. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Bakara 66Cüz 1 · Sayfa 10

Bakara Sûresi 66. Âyet

البقرة

Fece'alnâhâ nekâlen limâ beyne yedeyhâ vemâ ḣalfehâ vemev'izaten lilmuttekîn(e)

Biz bunu, hem onu görenlere, hem de sonra geleceklere bir ibret ve Allah'a karşı gelmekten sakınanlara da bir öğüt kıldık.

Bakara 66. ayet, cumartesi yasağını çiğneyenlerin akıbetini ve bu olayın taşıdığı ibretlik mesajı dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayet, 'nekâl' ve 'mev'ıza' kavramları üzerinden ilahi cezanın caydırıcılığını ve takva sahipleri için taşıdığı öğüt değerini vurgulamaktadır.

1فَجَعَلْنَـٰهَاc-a-l

Kök:ج ع ل—Allah'ın bir şeyi belirli bir hale getirmesi, kılmak, yapmak anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Ceale (جعل) kelimesi, bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek, bir şeyi yaratmak veya bir hüküm koymak anlamlarına gelir. Ayetteki 'feca'alnâhâ' ifadesi, cumartesi yasağını çiğneyenlerin durumunu, yani maymunlara dönüştürülmelerini, bir ibret ve ceza haline getirme fiilini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ceale fiili, Kur'an'da bazen 'saymak, kabul etmek' anlamında da kullanılır. Ancak bu ayette, 'bir şeyi bir şeye dönüştürmek, kılmak' anlamında olup, Allah'ın kudretinin bir tezahürü olarak, o topluluğun durumunu 'nekâl' ve 'mev'ıza' haline getirmesini anlatır.

2نَكَـٰلًاn-k-l

Kök:ن ك ل—İbret verici ceza, caydırıcı örnek demektir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Nekâl (نكال), başkalarını benzer bir fiili işlemekten alıkoyan, ibret verici bir cezadır. Ayetteki 'nekâlen' ifadesi, cumartesi yasağını çiğneyenlere verilen cezanın, hem o dönemin insanları hem de sonraki nesiller için caydırıcı bir ders niteliği taşıdığını belirtir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Nekâl, bir kimsenin işlediği suçtan dolayı aldığı ve başkalarına ibret olan cezadır. Bu ayetteki 'nekâlen', Allah'ın o topluluğa verdiği cezanın, hem çağdaşları hem de gelecek nesiller için bir uyarı ve caydırıcı bir örnek teşkil ettiğini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'nekâl' kavramının Kur'an'daki kullanımını incelerken, onun sadece bir ceza olmaktan öte, ilahi adaletin bir tezahürü ve insanları doğru yola sevk etme amacı taşıyan bir 'ibret' olduğunu belirtir. Bakara 66'daki 'nekâlen', bu ibret boyutunu açıkça ortaya koyar.

3خَلْفَهَاh-l-f

Kök:خ ل ف—Bir şeyin arkası, sonrası, gelecek nesiller anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Half (خلف), bir şeyin arkası veya bir şeyden sonra gelen anlamlarına gelir. Ayetteki 'mâ halfahâ' (ما خلفها) ifadesi, bu olayın meydana geldiği zamandan sonraki nesilleri, yani gelecekteki insanları ifade eder. Bu, cezanın ibretlik yönünün zamanüstü olduğunu gösterir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Half, bir şeyin ardı, sonu demektir. 'Mâ beyne yedeyhâ ve mâ halfahâ' (ما بين يديها وما خلفها) ifadesi, olayın yaşandığı dönemin insanları ile ondan sonra gelecek olan tüm nesilleri kapsayan geniş bir zaman dilimini işaret eder.

4مَوْعِظَةًv-'-z

Kök:و ع ظ—Öğüt, nasihat, ibret verici ders demektir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Mev'ıza (موعظة), kalbi yumuşatan, öğüt veren ve insanı doğru yola sevk eden söz veya eylemdir. Ayetteki 'mev'ızaten' ifadesi, cumartesi yasağını çiğneyenlerin başına gelenlerin, Allah'tan korkanlar (müttakiler) için bir ders ve uyarı niteliği taşıdığını belirtir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Mev'ıza, bir şeyi hatırlatmak, uyarmak ve öğüt vermek demektir. Bu ayette, Allah'ın o topluluğa verdiği cezanın, müttakiler için bir hatırlatma, bir uyarı ve Allah'ın emirlerine uymanın önemini kavratan bir ders olduğunu ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'mev'ıza' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini vurgular. Ona göre mev'ıza, sadece bilgi aktarımı değil, aynı zamanda kalbe hitap eden, vicdanı harekete geçiren ve ahlaki bir dönüşümü hedefleyen bir öğüttür. Bakara 66'daki 'mev'ızaten', bu derin ahlaki ve vicdani etkiyi taşır.

5لِّلْمُتَّقِينَv-k-y

Kök:و ق ي—Allah'tan korkanlar, sakınanlar, takva sahipleri demektir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Takva (تقوى), nefsi korkulan şeylerden korumaktır. Şeriat dilinde ise, nefsi günahlardan korumak anlamına gelir. Müttakî (متقي) ise bu vasfa sahip olan kişidir. Ayetteki 'lil-müttakîne' ifadesi, bu olayın öğüt ve ibret değerinin, ancak Allah'tan korkan, emirlerine riayet eden ve yasaklarından sakınan kişiler tarafından tam olarak anlaşılabileceğini gösterir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Takva, Allah'ın azabından sakınmak, O'nun emirlerine uyup yasaklarından kaçınmaktır. Müttakîler, bu vasfı taşıyan ve Allah'ın rızasını kazanmaya çalışan kimselerdir. Bakara 66'da, bu cezanın 'müttakiler' için bir öğüt olması, onların zaten Allah'a karşı duyarlı olduklarını ve bu tür ibretlerden ders çıkarabileceklerini vurgular.

Bakara Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

فَجَعَلْنَاهَا نَكَالاً لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِينَ

(2/66) Fece'alnaha nekalen lima beyne yedeyha ve ma halfeha ve mev'ızaten lil müttekıyn;

* Biz bunu, hem onu görenlere, hem de sonra geleceklere bir ibret ve Allah’a karşı gelmekten sakınanlara da bir öğüt kıldık.

Bunu bir nakil olarak kıldık, mîsâl olarak, benzeyiş olarak yaptık maymun oluşumlarını, önde olanlara da arkada olanlara da yani o gün yaşayanlar için ve sonra gelecek olanlar için bir ibret vesilesi yaptık, ittika sahipleri içinde bir uyarı bir nasihat yaptık.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(4)

Bakara Dosyası Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba İnşikâk Sûresi Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah