Tâhâ Sûresi 116. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kavl (قول), bir şeyin ifade edilmesi, sözlü veya yazılı olarak bildirilmesidir. Ayetteki 'kulnâ' (dedik) ifadesi, Allah'ın meleklere doğrudan ve kesin bir emirle hitap ettiğini gösterir. Bu, sadece bir bildirim değil, aynı zamanda bir talimat ve irade beyanıdır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kavl, bir manayı ifade eden lafızdır. Allah'ın kavli, O'nun iradesinin ve emrinin tecellisidir. Burada 'kulnâ' fiili, Allah'ın kudret ve otoritesini vurgulayarak, meleklere verilen emrin bağlayıcılığını ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Melek (ملك), 'el-elûke' (رسالة) kelimesinden türemiştir ve 'risalet sahibi' anlamına gelir. Onlar, Allah'ın elçileri ve emirlerini yerine getiren varlıklardır. Ayetteki 'el-melâike' ifadesi, bu varlıkların Allah'ın emrine mutlak itaatle yükümlü olduklarını ve bu emrin muhatabı olduklarını belirtir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Melekler, Allah'ın iradesini gerçekleştiren, O'nun kudretinin tecellisi olan varlıklardır. Onlar, Allah'ın kendilerine verdiği görevleri eksiksiz yerine getirirler. Bu ayette, Adem'e secde emrinin muhatabı olarak zikredilmeleri, onların Allah'ın emrine kayıtsız şartsız uyan varlıklar olduğunu gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da melekler, Allah ile insanlık arasında bir aracı rolü üstlenirler. Onlar, Allah'ın iradesini yeryüzüne taşıyan, O'nun emirlerini uygulayan varlıklardır. Bu ayetteki secde emri, meleklerin Allah'ın mutlak otoritesi altındaki konumlarını ve O'nun her emrine itaat etme yükümlülüklerini vurgular.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Secde (سجود), boyun eğmek, itaat etmek ve tevazu göstermektir. Burada secde, Adem'e tapınma anlamında değil, Allah'ın emrine uyarak Adem'in yaratılışındaki üstünlüğünü ve Allah'ın ona bahşettiği hilafet makamını tanıma anlamındadır. Bu, Allah'a olan itaatin bir tezahürüdür.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Secde, boyun eğmek ve tevazu göstermektir. İki türlü secde vardır: İrade ile yapılan secde (insanların ve meleklerin secdesi) ve iradesiz yapılan secde (gölgelerin secdesi gibi). Ayetteki 'uscudû' emri, meleklerin iradeleriyle Adem'e karşı bir saygı ve itaat duruşu sergilemelerini ifade eder ki bu, aslında Allah'ın emrine itaattir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Secde kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'a karşı mutlak teslimiyet ve ibadet anlamında kullanılır. Ancak bu ayetteki secde, Adem'e bir tazim ve Allah'ın emrine itaat bağlamında ele alınır. Bu, Adem'in yaratılışındaki özel konumu ve Allah'ın ona verdiği değeri vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): İbâ' (إباء), bir şeyi kabul etmemek, reddetmek ve ondan yüz çevirmektir. İblis'in 'ebâ' (reddetmesi), sadece bir emre karşı gelmek değil, aynı zamanda kibir ve kendini üstün görme duygusuyla Allah'ın iradesine meydan okumasıdır. Bu, onun isyanının temelini oluşturur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İbâ', bir şeyi kabul etmemek, ondan kaçınmaktır. İblis'in 'ebâ' fiiliyle nitelendirilmesi, onun Adem'e secde etme emrini bilinçli ve iradeli bir şekilde reddettiğini gösterir. Bu reddediş, onun içindeki kibir ve haset duygusundan kaynaklanmıştır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'ibâ'' kavramı, genellikle Allah'ın emirlerine karşı gelme, isyan etme ve kibirle ilişkilendirilir. İblis'in 'ebâ' etmesi, onun Allah'ın mutlak otoritesini tanımaması ve kendi nefsini üstün görmesi sonucunda ortaya çıkan bir ahlaki sapmayı ifade eder. Bu, Kur'an'daki 'kibir' kavramının en belirgin örneklerinden biridir.