Tâhâ Sûresi 77. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Vahy (الوحي), gizli ve hızlı bir şekilde işaret etmek veya bildirmektir. Bu ayetteki 'evhaynâ' (أوحينا) ifadesi, Allah'ın Hz. Musa'ya doğrudan ve gizli bir şekilde, kimsenin haberi olmadan emirlerini bildirmesini ifade eder. Bu, peygamberlere özgü ilahi bir iletişim biçimidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Vahy kavramı, Kur'an'da Allah'ın insanlara (özellikle peygamberlere) mesajını iletme biçimini ifade eder. Bu ayetteki 'evhaynâ' fiili, Allah'ın Musa'ya doğrudan ve kesin bir emirle hitap ettiğini, bu emrin ilahi bir kaynaklı olduğunu ve şüpheye yer bırakmadığını gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Esrî (أَسْرِ) kelimesi, 'geceleyin yürüt' anlamına gelir. Bu ayette Hz. Musa'ya verilen emir, İsrailoğullarını düşmanlarından gizlice ve gece karanlığında çıkarmasını emretmektedir. Bu, kaçışın gizliliğini ve aciliyetini vurgular.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Esrâ (أسرى) fiili, gece yolculuğu yapmak demektir. Ayetteki 'en esri bi-ibâdî' (أَنْ أَسْرِ بِعِبَادِى) ifadesi, Allah'ın Musa'ya kullarını geceleyin yola çıkarmasını emrettiğini, bu eylemin stratejik bir zamanlamaya sahip olduğunu ve düşmanlardan saklanma amacını taşıdığını belirtir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Darabe (ضرب) kelimesi, birçok anlama gelir. Bu ayetteki 'fadrib lehum tarîkan' (فَٱضْرِبْ لَهُمْ طَرِيقًا) ifadesi, 'onlara bir yol aç' anlamındadır. Yani, asanla denize vurarak bir yol oluşturmasını emretmektedir. Bu, ilahi bir mucizeyi ve imkansızın mümkün kılınmasını ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Darabe (ضرب) fiili, bu bağlamda 'yaratmak, yapmak, açmak' anlamında kullanılmıştır. Hz. Musa'ya denizde kuru bir yol açması emri, Allah'ın kudretinin bir tecellisi olarak, doğal engellerin ilahi müdahale ile ortadan kaldırılmasını ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Tarîk (طريق), üzerinde yürünülen yer, yol demektir. Ayetteki 'tarîkan fi'l-bahri yebesen' (طَرِيقًا فِى ٱلْبَحْرِ يَبَسًا) ifadesi, denizin içinde kuru bir yolun açılmasını, yani normalde geçilemez olan bir yerden geçiş imkanının sağlanmasını anlatır. Bu, ilahi bir mucizenin somutlaşmış halidir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Tarîk (طريق), gidilen, geçilen yerdir. Bu ayette denizin içinde açılan 'tarîk', sıradan bir yol değil, ilahi kudretle yaratılmış, kuru ve güvenli bir geçittir. Bu, Allah'ın kullarına olan yardımının ve onları kurtarma iradesinin bir göstergesidir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Derek (درك), bir şeye yetişmek, onu yakalamak anlamına gelir. Ayetteki 'lâ tehâfu dereken' (لَّا تَخَـٰفُ دَرَكًا) ifadesi, düşmanların size yetişmesinden, sizi yakalamasından korkma demektir. Bu, Allah'ın Musa'ya ve İsrailoğullarına tam bir güvence verdiğini gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Derek (درك), bir şeyi idrak etmek, ona ulaşmak demektir. Bu ayetteki kullanımıyla, Firavun ve ordusunun İsrailoğullarına yetişemeyeceği, onları yakalayamayacağı anlamına gelir. Bu, ilahi korumanın ve düşmanların acizliğinin bir ifadesidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Haşyet (خشية), bir şeyin büyüklüğünden veya gücünden dolayı duyulan korkudur. Ayetteki 'velâ tahşâ' (وَلَا تَخْشَىٰ) ifadesi, Hz. Musa'ya, denizin kapanmasından veya başka bir tehlikeden dolayı endişe etmemesi emrini verir. Bu, Allah'ın mutlak gücüne ve vaadine olan güveni pekiştirir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Haşyet (خشية), genellikle bilginin eşlik ettiği bir korku türüdür. Bu ayetteki 'velâ tahşâ', Musa'nın karşılaşabileceği tehlikeler karşısında duyabileceği doğal endişeyi gidermeyi amaçlar. Allah, ona tam bir emniyet ve güvence vererek, ilahi kudretin her türlü korkuyu bertaraf edeceğini bildirir.