Tâhâ Sûresi 85. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Tâhâ 85Cüz 16 · Sayfa 317

Tâhâ Sûresi 85. Âyet

طه

Kâle fe-innâ kad fetennâ kavmeke min ba'dike ve edallehumu-ssâmiriyy(u)

Allah, "Şüphesiz, biz senden sonra halkını sınadık; Samiri onları saptırdı" dedi.

Tâhâ Suresi 85. ayet, Allah'ın Hz. Musa'ya kavminin Samiri tarafından saptırıldığını bildirmesini konu alır. Ayet, 'fitne' ve 'dalalet' gibi temel kavramlar üzerinden ilahi imtihanı ve sapkınlığı dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.

1فَتَنَّاf-t-n

Kök:ف ت ن—Biz sınadık, imtihan ettik.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'fitne' kelimesinin aslının altını ateşe sokarak saflığını ortaya çıkarmak olduğunu belirtir. Ayetteki 'fetenna' ifadesi, Allah'ın İsrailoğullarını Hz. Musa'nın yokluğunda bir imtihana tabi tuttuğunu ve bu imtihanla onların imanlarındaki zaafı ortaya çıkardığını gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'fitne' kelimesini 'imtihan' ve 'belâ' anlamlarında kullanır. Bu ayetteki 'fetenna' fiili, Allah'ın kavmi bir denemeden geçirdiğini ve bu denemenin sonucunda onların Samiri'nin saptırmasına maruz kaldığını ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'fitne' kavramının Kur'an'da genellikle bir deneme, sınama ve bazen de bu deneme sonucunda ortaya çıkan kargaşa ve sapkınlık anlamlarına geldiğini vurgular. Ayetteki 'fetenna' fiili, ilahi bir sınamanın başlangıcını işaret eder ki bu sınama Samiri'nin saptırmasıyla sonuçlanmıştır.

2قَوْمَكَk-v-m

Kök:ق و م—Senin kavmin, milletin.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'kavm' kelimesini 'bir araya gelmiş, aynı soydan veya aynı inançtan olan topluluk' olarak açıklar. Ayetteki 'kavmeke' ifadesi, Hz. Musa'nın lideri olduğu, onunla birlikte hareket eden İsrailoğulları topluluğunu ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'kavm' kelimesinin genellikle erkekler topluluğu için kullanıldığını, ancak Kur'an'da hem erkekleri hem de kadınları kapsayan geniş bir topluluk anlamında da geldiğini belirtir. Bu ayette 'kavmeke', Hz. Musa'nın tüm ümmetini kapsayan bir ifade olarak kullanılmıştır.

3أَضَلَّهُمُd-l-l

Kök:ض ل ل—Onları saptırdı, doğru yoldan çıkardı.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'dalâl' kelimesinin aslının 'doğru yoldan sapmak' olduğunu belirtir. 'Edallehüm' fiili, Samiri'nin İsrailoğullarını hak yoldan, yani Allah'ın tevhid inancından uzaklaştırarak buzağıya tapmaya yönlendirmesi eylemini ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'dalâl' kelimesinin hem maddi hem de manevi anlamda yolunu kaybetmek olduğunu açıklar. Ayetteki 'edallehüm' fiili, Samiri'nin İsrailoğullarını manevi olarak doğru inançtan saptırarak onları küfre düşürdüğünü vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'dalâl' kavramının Kur'an'da genellikle hidayetin zıttı olarak kullanıldığını ve doğru yolu terk etme, şaşırma anlamlarına geldiğini belirtir. 'Edallehüm' fiili, Samiri'nin aktif bir şekilde İsrailoğullarını doğru yoldan uzaklaştırma eylemini ifade eder.

4ٱلسَّامِرِىُّs-m-r

Kök:س م ر—Samiri, İsrailoğullarını saptıran kişi.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, Samiri'nin Kur'an'da özel bir isim olarak geçtiğini ve Hz. Musa'nın kavmini saptıran şahsı ifade ettiğini belirtir. Bu ayette Samiri, İsrailoğullarının buzağıya tapmasına neden olan fitnenin baş sorumlusu olarak zikredilir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, Samiri'nin Kur'an kıssalarında önemli bir figür olduğunu ve 's-m-r' kökünden türeyen kelimelerin gece sohbeti gibi anlamlara gelmesine rağmen, burada özel bir isim olarak kullanıldığını ifade eder. Ayetteki Samiri, ilahi imtihanın bir parçası olarak ortaya çıkan sapkınlığın failidir.

Tâ-Hâ Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(Tâ-Hâ, 20/85) “(Allahû Tealâ): “Muhakkak ki Biz, böylece senin kavmini, senden sonra imtihan etmiştik. Ve Sâmiri, onları dalâlete düşürdü.” dedi.”

فَرَجَعَ مُوسَى إِلَى قَوْمِهِ غَضْبَانَ آسِفًا قَالَ يَا

قَوْمِ أَلَمْ يَعِدُكُمْ رَبِّكُمْ وَعْدًا حَسَنًا أَفَطَالَ عَلَيْكُمُ

الْعَهْدُ أَمْ أَرَدْتُمْ أَنْ يَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّكُمْ

فَأَخْلَفْتُم مَّوْعِدِي ﴿٨٧﴾

(Fe recea mûsâ ilâ kavmihî gadbâne esifen, kâle yâ

kavmi e lem yaıdkum rabbukum va’den hasenen, e fe tâle aleykumul ahdu em eredtum en yahılle aleykum gadabun min rabbikum fe ahleftum mev’ıdî.)

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(3)

Kelime-i Hârûniyye Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları