Hac Sûresi 60. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'akabe' fiilinin bir şeyin ardından gelmesi, bir şeye karşılık vermesi anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'عَاقَبَ' (âkabe) kelimesi, kendisine yapılan bir fiile misliyle karşılık verme, yani ceza verme eylemini ifade eder. Bu, bir haksızlığa uğrayan kişinin, kendisine yapılan zulme denk bir karşılık vermesi durumudur.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ukûbe' kelimesinin 'ceza' anlamına geldiğini ve 'akabe' fiilinin de bu cezayı uygulamak olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, bir kimsenin kendisine yapılan zulme aynı ölçüde karşılık vermesi, yani 'misilleme' yapması anlamındadır. Bu, adil bir karşılık verme eylemini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ukûbe' kavramının Kur'an'da genellikle ilahi cezayı ifade ettiğini, ancak bazen insanlar arası ilişkilerde de kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'عَاقَبَ' fiili, bir insanın kendisine yapılan haksızlığa karşı 'misliyle karşılık verme' hakkını ve eylemini ifade eder. Bu, adalet prensibi çerçevesinde bir karşılık vermedir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'bağy' kelimesinin 'haddi aşmak, zulmetmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'بُغِىَ عَلَيْهِ' (buğiye aleyhi) ifadesi, bir kimsenin kendisine misliyle karşılık verdikten sonra dahi, yine de haksız bir saldırıya veya zulme uğraması durumunu anlatır. Bu, mağdurun ikinci kez haksızlığa uğraması halidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'bağy' kelimesinin 'istek, arzu' anlamının yanı sıra, 'haddi aşma, zulmetme' anlamlarına da geldiğini ifade eder. Ayetteki pasif formdaki 'بُغِىَ' kelimesi, bir başkası tarafından haksız yere saldırıya uğrama, zulme maruz kalma durumunu vurgular. Bu, misilleme hakkını kullanan kişinin dahi, yine de mağdur edilmesini ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): el-Kefevî, 'bağy'in 'zulüm ve haddi aşma' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki 'بُغِىَ عَلَيْهِ' ifadesi, bir kimsenin meşru bir karşılık verdikten sonra bile, karşı tarafın haksız yere tekrar ona saldırması veya zulmetmesi durumunu açıklar. Bu, mağdurun haklı olmasına rağmen, tekrar haksızlığa uğramasıdır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'nasr' kökünün 'yardım etmek, desteklemek' anlamına geldiğini ve 'lâm-ı te'kîd' (لَ) ve 'nûn-u te'kîd' (نَّ) ile pekiştirildiğinde kesinlik ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'لَيَنصُرَنَّهُ' (le-yensurannehu) ifadesi, Allah'ın, kendisine haksız yere saldırılan kişiye mutlaka ve kesinlikle yardım edeceğini vurgular. Bu, ilahi bir vaat ve güvencedir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'nasr' kelimesinin 'düşmana karşı yardım etmek ve galip kılmak' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki bu fiil, kendisine zulmedilen ve misliyle karşılık verdikten sonra dahi tekrar haksızlığa uğrayan kişiye Allah'ın mutlak ve kesin yardımını ifade eder. Bu yardım, onu zafere ulaştırma ve hakkını teslim etme şeklinde tecelli edecektir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'nasr' kelimesinin Kur'an'da hem maddi hem de manevi yardımı kapsadığını belirtir. Ayetteki 'لَيَنصُرَنَّهُ' ifadesi, kendisine zulmedilen kişiye Allah'ın hem dünyevi hem de uhrevi anlamda kesinlikle yardım edeceğini, onu destekleyeceğini ve hakkını almasını sağlayacağını vurgular. Bu, ilahi adaletin tecellisidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'afv' kelimesinin 'bir şeyi silmek, izini gidermek' anlamından türediğini ve 'günahı affetmek, kusuru bağışlamak' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki 'لَعَفُوٌّ' (le-afuvvun) ifadesi, Allah'ın kullarının hatalarını, kusurlarını ve günahlarını çokça affeden olduğunu vurgular. Bu, Allah'ın geniş rahmet ve bağışlayıcılık sıfatını ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): es-Sicistânî, 'afv'ın 'günahı silmek ve cezalandırmaktan vazgeçmek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'لَعَفُوٌّ' kelimesi, Allah'ın, kullarının işlediği hataları ve günahları affetme konusunda çok cömert olduğunu, onlara merhametle muamele ettiğini gösterir. Bu, ilahi affın büyüklüğünü ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): el-Kefevî, 'afv'ın 'günahı silmek ve cezayı terk etmek' olduğunu açıklar. Ayetteki 'لَعَفُوٌّ' ifadesi, Allah'ın, kullarının kusurlarını ve günahlarını affetme konusunda sonsuz bir kudrete ve merhamete sahip olduğunu, onları cezalandırmak yerine bağışlamayı tercih ettiğini vurgular. Bu, Allah'ın affedicilik sıfatının tecellisidir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'ğafr' kelimesinin 'örtmek' anlamından geldiğini ve 'günahları örtmek, bağışlamak' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki 'غَفُورٌ' (ğafûrun) kelimesi, Allah'ın kullarının günahlarını çokça örten ve bağışlayan olduğunu ifade eder. Bu, Allah'ın günahları gizlemesi ve cezalandırmaması anlamına gelir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ğafr' kelimesinin 'bir şeyi örtmek' anlamından türediğini ve 'Allah'ın kulunun günahını örtmesi ve onu cezadan koruması' manasına geldiğini açıklar. Ayetteki 'غَفُورٌ' ifadesi, Allah'ın, kullarının günahlarını affetme ve onları cezadan koruma konusundaki sonsuz cömertliğini ve merhametini vurgular. Bu, ilahi bağışlamanın derinliğini gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ğafûr' kavramının Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biri olduğunu ve günahları örtme, bağışlama anlamını taşıdığını belirtir. Bu ayetteki 'غَفُورٌ' kelimesi, Allah'ın, kullarının hatalarını ve günahlarını affetme konusundaki sınırsız kudretini ve merhametini ifade eder. Bu, ilahi affın ve bağışlamanın bir teyididir.