Vekul rabbi-ġfir verham veente ḣayru-rrâhimîn(e)
De ki: "Rabbim! Bağışla, merhamet et. Çünkü sen merhamet edenlerin en hayırlısısın!"
Resulüm! De ki: "Rabbim, bağışla ve merhamet et! Sen merhametlilerin en iyisisin."
Bu ayet, Allah'a yönelen bir yakarışı ifade ederken, O'nun bağışlayıcılığını ve merhametini vurgular. Temel kavramlar, ilahi affı, şefkati ve Allah'ın merhamet edenlerin en üstünü olduğu inancını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'Rab' kelimesinin aslen 'terbiye etmek, bir şeyi tedricen kemale erdirmek' anlamından geldiğini belirtir. Ayetteki 'Rabbî' hitabı, kulun Allah'a olan bağımlılığını, O'nun terbiye ediciliğini ve kendisine sığınılan yegane merci oluşunu ifade eder.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'Rab' kelimesinin lügatte 'malik, seyyid, müdebbir, mürebbi, kaim' gibi anlamlara geldiğini ve Allah için kullanıldığında bu vasıfların mutlak kemalini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanım, dua ve niyazda bulunulan, her şeyin sahibi ve yöneticisi olan Allah'ı işaret eder.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'ğafere' fiilinin 'örtmek' anlamından geldiğini ve 'mağfiret'in de Allah'ın kulun günahlarını örtmesi, yani affetmesi olduğunu açıklar. Ayetteki 'İğfir' emri, kulun Allah'tan günahlarının bağışlanmasını talep etmesidir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ğafere'nin 'bir şeyi korumak' anlamına geldiğini ve 'mağfiret'in de Allah'ın kulunu azaptan koruması olduğunu belirtir. Bu koruma, günahları affetmek suretiyle gerçekleşir. Ayetteki bağlamda, kulun Allah'tan kendisini günahlarının sonuçlarından korumasını ve affetmesini istemesidir.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ğafere' kökünün Kur'an'daki temel anlamının 'günahları örtmek, affetmek' olduğunu ve bu kavramın Allah'ın rahmet ve adalet sıfatlarıyla yakından ilişkili olduğunu vurgular. Ayetteki 'İğfir', kulun Allah'ın bu sıfatlarına sığınarak af dilemesidir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'rahmet' kelimesinin 'şefkat ve acıma' anlamına geldiğini ve Allah'ın rahmetinin, O'nun kullarına lütuf ve ihsanıyla muamele etmesi olduğunu belirtir. Ayetteki 'İrham' emri, kulun Allah'tan kendisine şefkat ve merhamet göstermesini talep etmesidir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'rahmet'in 'kalpteki incelik ve şefkat' olduğunu ve Allah'a nispet edildiğinde ise bu inceliğin gereği olan 'ihsan ve nimet' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'İrham', kulun Allah'tan kendisine lütuf ve nimetle muamele etmesini, yani merhamet etmesini istemesidir.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'rahmet' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve Allah'ın rahmetinin hem dünyevi hem de uhrevi lütufları kapsadığını belirtir. Ayetteki 'İrham', kulun Allah'tan hem günahlarının affı hem de genel olarak O'nun şefkat ve lütfuna nail olmayı dilemesidir.
Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'er-Râhimîn' kelimesinin 'rahmet' kökünden türeyen ism-i failin çoğulu olduğunu ve 'merhamet edenler' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'Hayru'r-Râhimîn' ifadesi, Allah'ın merhametinin, yaratılmışların merhametinden nitelik ve nicelik olarak üstün olduğunu vurgular.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'er-Râhimîn'in, rahmet sıfatına sahip olanları ifade ettiğini ve Allah'ın 'Hayru'r-Râhimîn' olmasının, O'nun rahmetinin en mükemmel, en kapsamlı ve en sürekli olduğunu gösterdiğini açıklar. Bu, kulun Allah'a olan güvenini ve O'nun merhametinin eşsizliğini ifade eder.
Mü'minûn Sûresi
"Kul" (De ki): Ulûhiyyet yâni Zât mertebesinden Risâlet mertebesine olan bir hitap, kulun Rabbine nasıl duâ etmesi, O'ndan nasıl mağfiret dilemesi gerektiğini târif ve tâlim etmektedir. Bilindiği gibi, Rubûbiyyet, eğitim ve terbiye sahasıdır.
"Rabbi" (Rabbim): Kulun duâya başlarken yaptığı bu nidâ, kendi rabb-i hâss'ına yönelişidir.
"İğfir" (Bağışla, ört): Zâhiren "işlemiş olduğum günâhları ört, onları bağışla" ma'nâsındadır. Bâtınen ise, "ben vehme kapılıp şirk-i hafîye düştüm, kendime beşerî bir varlık verdim, kendimi Sen'den ayrı bir varlık olarak vehmederek gayriyyete kapıldım, bundan ötürü beni affet ve bu kusurumu ört, kesret perdesini 'Kahhâr' isminin tecellîsi ile benden kaldır ve sonra beni fenâ'ya ulaştır ki sâdece Senin varlığın kalsın", anlamındadır.
"İrham" (şefkat göster, merhamet et): Zâhirî ma'nâsı açıktır. Bâtınen, rahmet iki türlüdür. Birincisi genel rahmettir ki bu, Cenâb-ı Hakk'ın isim ve sıfatlarına birer kimlik ve varlık vererek "nefes-i rahmânî"si ile zuhûra getirmesidir. İkincisi ise özel rahmettir ve kulun çabasına, çalışmasına bağlı olarak tecellî eder.
Bu ikinci yönüyle, "irham" "fenâ'dan sonra bakâ"dır. Kul, "iğfir" ile benlik vehmi ortadan kalktıktan sonra, "irham" talebiyle o boşalan yere Hakk'ın rahmet sıfatının tecellî etmesini, kendisinin bir "rahmet tecellîgâhı" olmasını diler. Bu, "beni kendi rahmet sıfatınla sıfatlandır, varlığımı rahmetinin bir aynası kıl" duâsıdır. "Vemâ erselnâke illâ rahmeten lil'âlemîn" "Biz seni âlemlere ancak rahmet olarak gönderdik" (Enbiyâ 21/ 107) tecellîsini talep etmektir.
"Ente hayrur râhımîn " (Sen, merhamet edenlerin en hayırlısısın): Bu ifâde, müşâhede mertebesindeki bir idrâkin ifâdesidir. "Râhımîn" ile kastedilen Hakk'ın "Rahîm" esmâsının tecellî mahalleri olan mahlûkattır. Bir annenin yavrusuna olan şefkati, bir zenginin fakirlere olan cömertliği gibi... Sâlik, yolun başında bu "Rahîm" tecellîlerini farklı öznelere âit fiiller zanneder. Ârif ise, tüm bu tecellîlerde Hakk'ı müşâhede eder.
"Sen merhamet edenlerin en hayırlısısın" şu demektir: "Aslında merhamet eden Senden başkası değildir. Âlemde gördüğüm bütün merhamet fiilleri, farklı sûretlerde görünen Senin Rahîm isminin tecellîleridir. Bu tecellîlerin kaynağı da, kendisi de, hayrı da, kemâli de yalnızca Sensin. Varlıkta Senden başka gerçek "merhamet edici" (Rahîm) yoktur."
Böylece, kitâbımızın sonuna gelmiş bulunuyoruz. Cenâb-ı Hakk'tan, bu kitâbı okuma imkânı bulan tüm gönül dostlarını Kur'ân-ı Kerîm'in zâhir ve bâtın nûrundan faydalandırmasını niyâz ederim. Bizlere bahşettiği sonsuz rahmet, inâyet, lütuf, kerem ve ihsânlar sebebiyle Allâh'a hamd ederiz.
Terzi oğlu Cem CEMÂLÎ
31-07-2025
İSTANBUL
Baskısı olan kitaplar.
1) Necdet Divanı
2) Hacc Divanı
3) İrfan Mektebi: Hakk Yolu'nun Seyr Defteri
4) "Lübb-ül Lü'b ve Sırr-üs Sırrı" (Osmanlıca'dan Çeviri)
5) Salât ve Ezân-ı Muhammedi'de Bazı Hakîkatler
6) Mübarek Geceler ve Bayramlar
7) İslâm, Îmân, İhsân, Îkân
8) Tuhfetü'l Uşşâki (Osmanlıca'dan Çeviri)
9) Sûre-i Rahmân ve Rahmâniyyet
10) Kelime-i Tevhîd
11) Vâhy ve Cebrâil
12) Terzi Baba (1): Necdet Ardıç ve Necm (Yıldız) Sûresi
13) (13) On Üç ve Hakîkat-i İlâhiyye
14) İrfan Mektebi: Hakk Yolu'nun Seyr Defteri ve Şerhi
15) (6) Peygamber (1): Hz. Âdem Safiyyullah (a.s.)
16) Divan (3)
19) Sûre-i Feth ve Fethin Hakîkatleri
21) (6) Peygamber (2): Hz. Nûh Neciyyullah (a.s.)
22) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (12) Yûsuf Sûresi
24) (6) Peygamber (3): Hz. İbrâhîm Halilûllah (a.s.)
35) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (1) Fâtiha Sûresi
39) Terzi Baba (2)
41) İnci Tezgâhı
49) (36) Yâ-Sin Sûresi
59) (6) Peygamber (4): Hz. Mûsâ Kelîmullah (a.s.)
60) (6) Peygamber (5): Hz. Îsâ Ruhullah (a.s.)
61) (6) Peygamber (6): Hz. Muhammed Rasûlüllah (s.a.v.)
67) (67) Mülk Sûresi
68) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (1) Namaz Sûreleri
69) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (2) Namaz Sûreleri
88) Nusret Tura Divanı - Erler Demine
91) Terzi Baba (7) Biismi Has, Selâm (13)
95) Terzi Baba (8) (19/53)
96) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (41) Fussilet Sûresi
103) Terzi Baba Yüksek Lisans Tezi
118) (52) Tûr Suresi ve M. Nusret Tura Hz.
129) Terzi Baba Divanı (Tüm Şiirlerim)
177) Necdet Ardıç'ın Tasavvuf Anlayışında Seyr-ü Süluk Mertebeleri (İlâhiyat Tezi)
(H) Yayınları tarafından basılan kitaplarımız:
6) Mübarek Geceler ve Bayramlar
14) İrfan Mektebi: Hakk Yolu'nun Seyr Defteri ve Şerhi
15) (6) Peygamber (1): Hz. Âdem (a.s.)
88) Nusret Tura Divanı - Erler Demine
Terzi Baba kitapları sıra listesi
KAYNAKÇA
1. KUR'ÂN VE HADîS
2. VEHB : Hakk'ın hibe yoluyla verdiği ilim.
3. KESB : Çalışılarak kazanılan ilim.
4. NAKİL : Muhtelif eserlerden, Mesnevi'i şerif, İnsân-ı Kâmil, Fusûsu'l Hikem ve sohbetlemizden müşâhede ile toplanan ilim.
(Gönülden Esintiler)
1) Necdet Divanı
2) Hacc Divanı
3) İrfan Mektebi: Hakk Yolu'nun Seyr Defteri
4) "Lübb-ül Lü'b ve Sırr-üs Sırrı" (Osmanlıca'dan Çeviri)
5) Salât ve Ezân-ı Muhammedi'de Bazı Hakîkatler
6) Mübarek Geceler ve Bayramlar
7) İslâm, Îmân, İhsân, Îkân
8) Tuhfetü'l Uşşâki (Osmanlıca'dan Çeviri)
9) Sûre-i Rahmân ve Rahmâniyyet
10) Kelime-i Tevhid
11) Vâhy ve Cebrâil
12) Terzi Baba (1): Necdet Ardıç ve Necm (Yıldız) Sûresi
13) (13) On Üç ve Hakîkat-i İlâhiyye
14) İrfan Mektebi: Hakk Yolu'nun Seyr Defteri ve Şerhi
15) (6) Peygamber (1): Hz. Âdem Safiyyullah (a.s.)
16) Divan (3)
17) Kevkeb: Kayan "Yıldız"lar
18) Hz. Peygamberimiz Efendimizi Rû'ya-da Görmek
19) Sûre-i Feth ve Fethin Hakîkati
20) Terzi Baba Umre Dosyası (2009)
21) (6) Peygamber (2): Hz. Nûh Neciyyullah (a.s.)
22) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (12) Yûsuf Sûresi
23) İbretlik "Değmez" Dosyası
24) (6) Peygamber (3): Hz. İbrâhîm Halilûllah (a.s.)
25) Bir Hikâye Bir Çok Yorum: (1) Köle Ve İncir Sepeti
26) Bir Zuhûrât'ın Düşündürdükleri: Tenzîh, Teşbîh, Tevhîd
27) Bir Hikâye Bir Çok Yorum: (2) Genç ve Kıymetli Elmas
28) Kur'ân-ı Kerîm'de Tesbîh ve Zikir
29) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (27) Karınca-Neml Sûresi
30) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (19) Meryem Sûresi
31) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (18) Kehf-Mağara Sûresi
32) Terzi Baba (3) İstişare Dosyası
33) Terzi Baba Umre Dosyası (2010)
34) Bir Hikâye Bir Çok Yorum: (3) Bakara "İnek" Hikâyesi
35) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (1) Fâtiha Sûresi
36) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (2) Bakara Sûresi
37) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (53) Necm-Yıldız Sûresi
38) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (17) İsra Sûresi
39) Terzi Baba (2)
40) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (3) Âl-i İmrân Sûresi
41) İnci Tezgâhı
42) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (4) Nisâ Sûresi
43) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (5) Mâide Sûresi
44) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (7) A'râf Sûresi
45) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (14) İbrâhîm Sûresi
46) Salat - İngilizce
47) Salat - İspanyolca
48) İrfan Mektebi - Fransızca
49) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (36) Yâ-Sin Sûresi
50) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (76) İnsân Sûresi
51) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (81) Tekvîr Sûresi
52) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (89) Fecr Sûresi
53) Mehmet Hazmi Tura (Yüksek Lisans Tezi)
54) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: Beled-Şems-Leyl-Duhâ-İnşirâh-Tîn (90-95) Sûreleri
55) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (28) Kasas Sûresi
56) İrfan Mektebi Şerhi - Fransızca
57) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (20) Tâ Hâ Sûresi
58) Muhyiddin-i Arâbi - Mir'ât-ül İrfan ve Şerhi
59) (6) Peygamber (4): Hz. Mûsâ-Kelîmullah (a.s.)
60) (6) Peygamber (5): Hz. Îsâ-Ruhullah (a.s.)
61) (6) Peygamber (6): Hz. Muhammed-Rasûlüllah (s.a.v.)
62) Bir Hikâye Birçok Yorum: (4) Bir Ressam Hikâyesi
63) İnci Mercan Tezgâhı: Düşündürücü Nükteler
64) Ölüm Hakkında: Kıyam'et
65) Reşahat'tan Birkaç Bölüm'ün Şerh/Sohbet ve Yorumları
66) Abdulkâdir Geylâni - Risâle-i Gavsiyye Şerhi
67) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (67) Mülk Sûresi
68) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: Namaz Sûreleri-(1)
69) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: Namaz Sûreleri-(2)
70) Yehova Şahitleri ile Mülâkat
71) Mübarek Geceler ve Bayramlar - Fransızca
72) Îmân ve Îkân
73) Celâl Cemâl Celâl: İbretlik Bir Dosya Daha (3)
74) Terzi Baba Umre Dosyası (2012)
75) Mahmut Şebüsteri - Gülşen-i Raz ve Şerhi
76) Bir Hikâye Bir Çok Yorum: (5) Doğdular, Yaşadılar, Öldürdüler, Öldüler Hikâyesi
77) Aşk ve Muhabbet Yolu: M. Nusret Tura
78) A'yân-ı Sâbite: Kazâ Ve Kader
79) Terzi Baba (4) İstişare Dosyası
80) Terzi Baba (5) İstişare Dosyası
81) Hayal Vâdîsi'nin Çıkmaz Sokakları
82) Mektuplarda Yolculuk - M. Nusret Tura
83) Terzi Baba Umre Dosyası (2013)
84) Nusret Tura - Vecizeler Hikâyeler
85) Nusret Tura - Tasavvufda Aşk ve Gönül
86) Terzi Baba (6) İstişare Dosyası
87) Terzi Baba - İlâhiler Derleme
88) Nusret Tura Divanı - Erler Demine
89) Bir Hikâye Bir Çok Yorum: (6) Her Şey Merkezinde Mi?
90) Abdülkerim Cîlî - İnsân-ı Kâmil Cilt (1-Kitap-1) Şerhi
91) Terzi Baba (7) Biismi Has, Selâm (13)
92) Abdülkerim Cîlî - İnsân-ı Kâmil Cilt (2) Şerhi