Mü'minûn Sûresi 34. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'طوع' (tav') kökünü, 'bir şeye kolaylıkla yönelmek, iradi olarak boyun eğmek' olarak açıklar. Ayetteki 'أَطَعْتُم' (eta'tüm) ifadesi, peygambere karşı çıkanların, kendileri gibi bir beşere isteyerek ve rızalarıyla itaat etmeleri durumunda karşılaşacakları akıbeti vurgular. Bu, zoraki bir itaatten ziyade, bilinçli bir tercihi ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'طوع' kelimesinin 'inqiyâd' (boyun eğme) ve 'istislâm' (teslim olma) anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki bağlamda, 'kendiniz gibi bir beşere itaat etmeniz' ifadesi, peygamberin risaletini kabul etmeyip onu sıradan bir insan olarak görme ve bu nedenle ona tabi olmayı küçümseme durumunu mecazi olarak ifade eder. Bu, ilahi emre karşı gelmenin bir yansımasıdır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'itaat' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'a ve elçisine karşı gösterilen bir teslimiyet ve boyun eğme olduğunu belirtir. Bu ayette ise, 'beşere itaat' ifadesi, peygamberin ilahi otoritesini reddedenlerin, onu sadece bir insan olarak görüp ona tabi olmayı anlamsız bulmalarını ve bu tavrın getireceği olumsuz sonucu vurgular. İtaat, burada doğru merciye yönelmediğinde hüsrana yol açan bir eylem olarak sunulur.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'بشر' (beşer) kelimesini 'insan' anlamında kullanır ve özellikle dış görünüşü, derisi ve bedeniyle diğer canlılardan ayrılan varlık olduğunu belirtir. Ayetteki 'بَشَرًا مِّثْلَكُمْ' (beşeran misleküm) ifadesi, peygamberin de kendileri gibi etten kemikten bir insan olduğunu vurgulayarak, onun ilahi bir elçi olamayacağı yönündeki itirazı yansıtır. Bu, risaleti kabul etmemenin temel gerekçelerinden biridir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'بشر' kelimesinin 'deri' anlamına gelen 'بشرة' (beşere) kökünden türediğini ve insanın dış görünüşüyle ilgili olduğunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, peygamberin insanüstü bir varlık olmadığını, aksine kendileri gibi bir insan olduğunu vurgulayarak, onun peygamberliğini reddetme argümanını ortaya koyar. Bu, ilahi mesajın taşıyıcısının mahiyetine dair yanlış bir algıyı gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'beşer' kavramının Kur'an'da genellikle insanın biyolojik ve fiziksel yönünü vurguladığını belirtir. Bu ayette, 'kendiniz gibi bir beşer' ifadesi, peygamberin ilahi bir varlık değil, sıradan bir insan olduğu yanılgısını dile getirir. Bu yanılgı, peygamberin getirdiği mesaja karşı çıkmanın ve ona itaat etmeyi reddetmenin temelini oluşturur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'خسر' (hasr) kelimesini 'sermayeyi kaybetmek' veya 'kazancı yitirmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'لَخَـٰسِرُونَ' (lehasirûn) ifadesi, peygamberin çağrısına kulak vermeyip, kendileri gibi bir beşere itaat etmeyi reddedenlerin, ahiretteki ebedi kurtuluşu kaybetme ve dünyevi çabalarının boşa gitmesi anlamında büyük bir zarara uğrayacaklarını vurgular. Bu, sadece maddi değil, manevi ve uhrevi bir kayıptır.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'خسر' kelimesinin 'noksanlık, eksiklik ve helak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'hüsrana uğrayanlar' ifadesi, peygamberin getirdiği ilahi rehberliği reddetmeleri sonucunda hem dünya hem de ahiret saadetinden mahrum kalacaklarını, yani tam bir yoksunluk ve helak durumuna düşeceklerini ifade eder. Bu, yanlış tercihin kaçınılmaz sonucudur.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'hüsran' kavramının Kur'an'da genellikle iman etmeyenlerin veya günah işleyenlerin ahiretteki kötü akıbetini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'hüsrana uğrayacaklar' ifadesi, peygamberi sıradan bir beşer olarak görüp ona itaat etmeyi reddedenlerin, bu yanlış tutumları nedeniyle ilahi rızayı ve cenneti kaybedeceklerini, dolayısıyla en büyük zarara uğrayacaklarını açıkça ortaya koyar. Bu, imansızlığın ve kibirin getirdiği nihai sonuçtur.