Mü'minûn 69Cüz 18 · Sayfa 346

Mü'minûn Sûresi 69. Âyet

المؤمنون

Em lem ya'rifû rasûlehum fehum lehu munkirûn(e)

Ya da onlar henüz kendi peygamberlerini tanımadılar da o yüzden mi onu inkar ediyorlar?

Bu ayet, inkarcıların peygamberi tanımama veya bilmeme durumunu, bunun sonucunda ortaya çıkan inkar eylemiyle ilişkilendirerek, peygamberlik müessesesinin ve tebliğin önemini vurgulamaktadır. Ayet, 'bilmek/tanımak' ve 'inkar etmek' fiilleri üzerinden, hakikatin kabul veya reddinin temelinde yatan bilişsel ve iradi süreçlere işaret eder.

1يَعْرِفُوا۟a-r-f

Kök:ع ر ف—Peygamberi bilmek, tanımak, idrak etmek anlamındadır ve burada olumsuzluk edatıyla birlikte 'tanımadılar mı?' şeklinde bir sorgulama ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'عرف' kelimesini bir şeyi düşünce ve tefekkür yoluyla idrak etmek, bilmek olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, inkarcıların peygamberin kimliğini, risaletini ve getirdiği mesajı hakkıyla idrak edip etmedikleri üzerine bir sorgulamadır. Onların peygamberi tanımamaları, inkarın temel sebebi olarak sunulur.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ilm' ve 'ma'rife' kavramları arasındaki farka değinir. 'Ma'rife' daha çok bir şeyi tecrübe yoluyla, yakından tanıma ve idrak etme anlamı taşır. Ayetteki 'lem ya'rifû' ifadesi, inkarcıların peygamberi sadece yüzeysel olarak değil, onun risaletini ve şahsiyetini derinden kavramadıklarını, dolayısıyla onun hakikatini idrak edemediklerini ima eder.

2رَسُولَهُمْr-s-l

Kök:ر س ل—Allah tarafından gönderilmiş elçi, peygamber anlamındadır ve burada inkarcıların kendilerine gönderilen peygamberi ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'resul' kelimesini 'gönderilen' anlamında kullanır ve Kur'an'da Allah'ın insanlara gönderdiği elçileri ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'resûlehum' ifadesi, peygamberin o topluma özel olarak gönderildiğini, dolayısıyla onların onu tanıma ve ona tabi olma sorumluluğu olduğunu vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'resul' kelimesinin 'risalet' kökünden geldiğini ve bir mesajı iletmek üzere gönderilen kişi olduğunu açıklar. Ayetteki bağlamda, inkarcıların 'kendi peygamberlerini' tanımamaları, onlara gönderilen ilahi mesajı ve bu mesajın taşıyıcısını reddetmeleri anlamına gelir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'resul' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker ve onun sadece bir haberci değil, aynı zamanda ilahi iradenin temsilcisi olduğunu belirtir. 'Resûlehum' ifadesi, peygamberin o toplumun içinden çıkmış, onların dilini konuşan ve onlara yabancı olmayan bir şahsiyet olmasına rağmen inkar edilmesini şaşkınlıkla karşılar.

3مُنكِرُونَn-k-r

Kök:ن ك ر—İnkar edenler, reddedenler anlamındadır ve peygamberi tanımamanın bir sonucu olarak ortaya çıkan tavrı ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'inkar' kelimesini 'bilmemek, tanımamak' kökünden türetir ve bir şeyi bilmediği veya tanımadığı için reddetmek anlamında kullanır. Ayetteki 'münkirûn' ifadesi, peygamberi tanımamanın veya onun risaletini idrak edememenin doğal bir sonucu olarak ortaya çıkan reddetme ve karşı çıkma durumunu açıklar.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'inkar'ın 'marife'nin zıddı olduğunu ve bir şeyi bilmediği veya kabul etmediği için reddetmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'münkirûn' ifadesi, inkarcıların peygamberi tanımadıkları için onu ve getirdiği mesajı kabul etmediklerini, hatta ona karşı çıktıklarını gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'küfr' ve 'inkar' kavramlarını incelerken, inkarın genellikle bir şeyi bilerek veya bilmeyerek reddetme eylemi olduğunu vurgular. Ayetteki 'münkirûn' ifadesi, peygamberi tanımama (lem ya'rifû) ile inkar etme (münkirûn) arasında doğrudan bir sebep-sonuç ilişkisi kurarak, hakikati bilmemenin veya göz ardı etmenin inkarın kapısını araladığını gösterir.

Mü'minûn Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

Mekkeli müşrikler, Resûlullâh Efendimiz (s.a.v.)'i "Muhammedü'l Emîn" olarak çocukluğundan beri tanıyorlardı; ahlâkına, doğruluğuna, asâletine herkesten daha yakından şâhittiler. Ancak burada sözü edilen "tanıma", irfânî bir tanımadır. Dolayısıyla, âyet şu anlama gelir: "Yoksa onlar, kendi aralarındaki o İnsân-ı Kâmil'de tecellî eden ilâhî hakîkati göremediler mi? O'nun beşeriyet perdesinin ardında parlayan Nûr-u Muhammedî'yi idrâk edemediler mi?" Onu tanımak, Hakk'ı tanımaktır. O, Hakk'ın bütün isim ve sıfatlarının en mükemmel tecellî ettiği mahall, O'nun en parlak aynasıdır, Zâtî zuhûr mahallidir. O'nu sâdece bir "beşer" olarak görmek, O'nun kendilerini Hakk'a ulaştıracak en büyük kapı olduğunu idrâk edememek, O'nu "tanımamaktır." Enfüsî yönden; "kendi peygamberleri" ifâdesinden kasıt kişiye kendi hakîkatinden ve özünden gelen elçidir. Gaflet ehli kendisiyle devâmlı dışarıyla meşgul olduğundan o elçi gelir gider de haberi olmaz, sonra da onun varlığını inkâr eder.

Âyet 70

اَمْ يَقُولُونَ بِه۪ جِنَّةٌۜ بَلْ جَٓاءَهُمْ بِالْحَقِّ وَاَكْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ كَارِهُونَ

Em yekûlûne bihî cinneh, bel câehum bil hakkı ve ekseruhum lil hakkı kârihûn.

Yoksa "Onda cinnet var" mı diyorlar? Hayır! O, onlara hakkı getirdi. Hâlbuki onların pek çoğu haktan hoşlanmamaktadırlar.

Eserin tamamını oku Okuyucuda aç