Mü'minûn Sûresi 74. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İman (إيمان), kalbin tasdiki ve dilin ikrarıdır. Güven ve emniyet kökünden gelir. Ayetteki 'lâ yu'minûne' ifadesi, ahiretin varlığını ve hakikatini kalben tasdik etmemeyi, dolayısıyla ona güven duymamayı ve gereğini yerine getirmemeyi belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İman, Kur'an'da sadece bir inanç değil, aynı zamanda bir teslimiyet ve güven eylemidir. Ahirete iman etmemek, kişinin geleceğe dair ilahi vaatlere ve uyarılara karşı kayıtsız kalması, kendini güvende hissetmemesi ve bu nedenle doğru yoldan sapması anlamına gelir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Âhiret (الآخرة), dünya hayatının zıddı olup, ölümden sonraki ebedi hayatı ifade eder. Ayetteki 'bi'l-âhireti' ifadesi, bu ebedi hayata ve orada gerçekleşecek olan hesap, ceza ve mükafata inanmayı veya inanmamayı konu edinir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Âhiret, dünya hayatının sonu ve ebedi kalış yeridir. Kur'an'da sıkça geçen bu kavram, insanların amellerine göre karşılık bulacakları nihai durağı temsil eder. Ayetteki bağlamda, ahirete inanmamak, bu nihai hesabı ve sonuçlarını umursamamayı, dolayısıyla dünya hayatını sorumsuzca yaşamayı ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Sırât (الصراط), açık ve geniş yol demektir. Kur'an'da genellikle 'Sırât-ı Müstakîm' olarak geçer ve Allah'ın emrettiği, peygamberlerin tebliğ ettiği doğru yolu, İslam dinini temsil eder. Ayetteki 'ani's-sırâti' ifadesi, bu doğru yoldan uzaklaşmayı, sapmayı anlatır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Sırât, üzerinde yürünülen, açık ve belirgin yoldur. Mecazi olarak hak din, doğru inanç ve salih ameller bütünüdür. Ahirete inanmayanların bu sırattan 'nâkibûn' olması, onların bu hak yoldan yüz çevirip, başka yollara sapmaları anlamına gelir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Nekeb (نكب), bir şeyden yüz çevirmek, ondan sapmak demektir. 'Nâkibûn' ise yoldan sapanlar, uzaklaşanlar anlamına gelir. Ayetteki 'ani's-sırâti lenâkibûn' ifadesi, ahirete inanmayanların doğru yoldan bilinçli olarak yüz çevirip, başka yollara yöneldiklerini mecazi olarak anlatır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Nekeb, bir şeyden ayrılmak, ondan uzaklaşmak ve sapmaktır. Özellikle yoldan sapma anlamında kullanılır. Ayetteki 'lenâkibûn' kelimesi, ahiret inancının yokluğunun bir sonucu olarak, kişilerin Allah'ın belirlediği doğru ve hak yoldan uzaklaşarak, batıl yollara düşmelerini vurgular.