Mü'minûn Sûresi 99. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Mü'minûn 99Cüz 18 · Sayfa 348

Mü'minûn Sûresi 99. Âyet

المؤمنون

Hattâ iżâ câe ehadehumu-lmevtu kâle rabbi-rci'ûn(i)

(99-100) Nihayet onlardan birine ölüm gelince, "Rabbim! Beni dünyaya geri gönderiniz ki, terk ettiğim dünyada salih bir amel yapayım" der. Hayır! Bu, sadece onun söylediği (boş) bir sözden ibarettir. Onların arkasında, tekrar dirilecekleri güne kadar (devam edecek, dönmelerine engel) bir perde (berzah) vardır.

Mü'minûn Suresi'nin 99. ayeti, ölüm anında pişmanlık duyan ve dünyaya geri dönmek isteyen bir kişinin durumunu tasvir etmektedir. Ayet, 'ölüm', 'geri dönme' ve 'engel' gibi temel kavramlar üzerinden ahiret inancının ve dünya hayatının geçiciliğinin önemini vurgulamaktadır.

1ٱلْمَوْتُm-v-t

Kök:م و ت—Canlılığın sona ermesi, ruhun bedenden ayrılması hali.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'mevt' kelimesini canlılığın zıttı olarak tanımlar ve Kur'an'da hem gerçek ölüm hem de mecazi anlamda (uyku, cehalet gibi) kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise 'birine ölüm gelince' ifadesiyle canlının hayatının son bulması, ruhun bedenden ayrılması kastedilmektedir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'mevt' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını belirtse de, bu ayetteki 'câe ehadehümu'l-mevt' ifadesini, kişinin ecelinin gelmesi ve hayatının sona ermesi anlamında ele alır. Bu, mecazi bir kullanım değil, hakiki bir ölümdür.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'ölüm' (mevt) kavramının sadece biyolojik bir son değil, aynı zamanda ahiret inancıyla doğrudan ilişkili bir geçiş noktası olduğunu vurgular. Bu ayetteki ölüm, kişinin dünya hayatındaki amellerinin hesabının başlayacağı anın başlangıcı olarak sunulur.

2ٱرْجِعُونِr-c-a

Kök:ر ج ع—Geri döndürmek, geri çevirmek, önceki hale iade etmek.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'rücû'' kelimesini bir yerden veya bir halden başka bir yere veya hale dönmek olarak açıklar. Ayetteki 'ircî'ûnî' ifadesi, ölen kişinin dünyaya geri döndürülme arzusunu, yani hayatın devam ettiği önceki haline iade edilme isteğini dile getirir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'rücû'' kelimesinin asıl anlamının bir şeyin geldiği yere geri dönmesi olduğunu belirtir. Bu ayetteki kullanım, ruhun bedene geri dönerek dünya hayatına yeniden başlaması talebini ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'rücû'' fiilinin Kur'an'da genellikle bir yerden ayrılıp tekrar oraya dönme veya bir durumdan başka bir duruma geçip tekrar eski duruma dönme anlamında kullanıldığını belirtir. Buradaki 'ircî'ûnî' ise, ölümle sona eren dünya hayatına yeniden dönüş arzusunu yansıtır.

3بَرْزَخٌb-r-z-ḫ

Kök:ب ر ز خ—İki şey arasında engel, perde, dünya ile ahiret arasındaki geçiş dönemi.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'berzah' kelimesini iki şey arasındaki engel, perde olarak tanımlar. Bu ayetteki 'min verâihim berzah' ifadesi, ölen kişinin dünya hayatına geri dönmesini engelleyen, dünya ile ahiret arasında bir geçiş dönemi olan kabir hayatını ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'berzah'ın iki şey arasında bir engel olduğunu ve bu engelin bazen maddi, bazen de manevi olabileceğini belirtir. Ayetteki 'berzah', ölümden sonra kıyamete kadar sürecek olan ve dünyaya dönüşü imkansız kılan bir ara dönemi ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'berzah'ın iki şey arasında bir ayırıcı olduğunu ve bu ayetteki kullanımının dünya hayatı ile ahiret hayatı arasındaki geçiş dönemi olduğunu vurgular. Bu dönem, ölen kişinin dünyaya geri dönme arzusunu engelleyen bir bariyerdir.

Mü'minûn Sûresi

"Mevt" (ölüm) iki türlüdür: (1) "mevt-i ızdırâri": zorunlu ölüm, biyolojik bedenin ölümü, "her nefs ölümü tadacaktır" hükmünün müşâhedesi ve (2) "mevt-i ihtiyârî": irâdî ölüm", kişinin beşeri benlik vehminden kurtularak fenâya ulaşması, "ölmeden önce ölünüz" hükmünün hakîkatini yaşaması.

"Rabbirciûn" (Rabbim beni geri gönder): Burada rücû etmek iki türlü anlaşılabilir. Birincisi, "mevt-i ızdırâri"den sonra kulun mânevî hâlini görünce pişmân olması, dünyâya geri dönüp sâlih ameller işleyerek hâlini düzeltmeyi talep etmesidir. İkincisi ve kapalı olan ma'nâsı, kulun "mevt-i ihtiyârî"nin ardından İsm-i Celâl ve hakîkat tecellîsi altında başlarda zorlanması sebebiyle sâlih amellerle meşgûl olduğu ve alışık olduğu eski perdeli ancak duygusal yaşantıyla dolu günlerine geçici olarak özlem duymasıdır, diyebiliriz.

Âyet 100

لَعَلّ۪ٓي اَعْمَلُ صَالِحاً ف۪يمَا تَرَكْتُ كَلَّاۜ اِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَٓائِلُهَاۜ وَمِنْ وَرَٓائِهِمْ بَرْزَخٌ اِلٰى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

Leallî a'melu sâlihan fîmâ terektu kellâ, innehâ kelimetun huve kâiluhâ, ve min verâihim berzahun ilâ yevmi yub'asûn.

… ki, terk ettiğim dünyâda sâlih bir amel yapayım" der. Hayır! Bu, sâdece onun söylediği (boş) bir sözden ibârettir. Onların arkasında, tekrâr dirilecekleri güne kadar (devâm edecek, dönmelerine engel) bir perde (berzah) vardır.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Zümer Sûresi