Ricâlun lâ tulhîhim ticâratun velâ bey'un ‘an żikri(A)llâhi ve-ikâmi-ssalâti ve-îtâ-i-zzekâti(ﻻ) yeḣâfûne yevmen tetekallebu fîhi-lkulûbu vel-ebsâr(u)
(36-37) Allah'ın, yüceltilmesine ve içlerinde adının anılmasına izin verdiği evlerde hiçbir ticaretin ve hiçbir alışverişin kendilerini, Allah'ı anmaktan, namazı kılmaktan, zekatı vermekten alıkoymadığı birtakım adamlar, buralarda sabah akşam O'nu tesbih ederler. Onlar, kalplerin ve gözlerin dikilip kalacağı bir günden korkarlar.
Birtakım insanlar (Allahı tesbih ederler) ki, ne ticaret ne de alış veriş onları Allah'ı anmaktan, namaz kılmaktan ve zekat vermekten alıkoymaz. Onlar, kalplerin ve gözlerin allak bullak olduğu bir günden korkarlar.
Nûr Suresi 37. ayet, müminlerin dünya meşgalelerine rağmen Allah'a yönelişlerini ve ahiret bilincini vurgular. Ayet, ticaret ve alışveriş gibi dünyevi uğraşların, zikir, namaz ve zekat gibi dini vecibelerden alıkoymamasını, aynı zamanda kıyamet gününün dehşetinden duyulan korkuyu anahtar kavramlar üzerinden işler.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ticaret' kelimesini, malı kar elde etmek amacıyla alıp satma eylemi olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda ise, bu dünyevi kazanç sağlama faaliyetinin, müminleri Allah'ı anmaktan alıkoymaması gerektiği vurgulanır, yani ticaretin bir amaç değil, bir araç olduğu ima edilir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ticaret'i 'alışveriş' anlamında kullanır ve ayetteki 'lâ tülhîhim ticâratun' ifadesini, 'onları dünya meşguliyetleri Allah'ın zikrinden alıkoymaz' şeklinde yorumlar. Burada ticaret, dünya hayatının genel bir meşguliyetini temsil eder.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'daki 'ticaret' kavramının sadece ekonomik bir faaliyet olmanın ötesinde, ahiret için yapılan amellerin de bir 'ticaret' olarak görüldüğü metaforik kullanımlarına dikkat çeker. Bu ayette ise, dünyevi ticaretin ahiret ticaretine engel olmaması gerektiği vurgulanır, yani dünya ve ahiret dengesi kurulur.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'bey'' kelimesini 'satış' olarak açıklar. Ayette 'ticaret' ile birlikte zikredilmesi, bu iki kelimenin birbirini pekiştiren ve dünya meşguliyetlerinin geniş bir yelpazesini ifade eden bir ikili oluşturduğunu gösterir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'bey''i 'bir malı bir bedel karşılığında vermek' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, 'ticaret' ile birlikte, müminlerin dünyevi kazanç peşinde koşmalarının, Allah'a kulluk görevlerini ihmal etmelerine yol açmaması gerektiğini vurgular.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'bey'' ve 'ticaret' kelimelerinin Kur'an'da genellikle dünyevi kazanç ve alışverişi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki bağlamda, bu tür dünyevi meşguliyetlerin, Allah'ı anmaktan ve ibadetlerden alıkoymaması gerektiği mesajını güçlendirir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'zikr'i hem kalple hatırlama hem de dille anma olarak tanımlar. Ayetteki 'zikrillah' ifadesi, Allah'ı her durumda hatırlamayı, O'nun emir ve yasaklarını akılda tutmayı ve O'nu tesbih etmeyi kapsar. Ticaretin bu zikirden alıkoymaması, sürekli bir Allah bilinci içinde olmayı gerektirir.
Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'zikr'in farklı anlamlarına değinir ve ayetteki 'zikrillah'ı, Allah'ı anmak, O'na ibadet etmek ve O'nun kitabını okumak olarak yorumlar. Bu bağlamda, dünyevi meşguliyetlerin bu ibadetlerden ve Allah'ı hatırlamaktan alıkoymaması gerektiği vurgulanır.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'zikr' kavramının Kur'an'da geniş bir anlamsal yelpazeye sahip olduğunu, sadece anma değil, aynı zamanda hatırlama, öğüt alma ve Allah'ın ayetleri üzerinde düşünme anlamlarını da içerdiğini belirtir. Bu ayetteki 'zikrillah', müminlerin Allah ile olan sürekli manevi bağını ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'salât' kelimesinin kökenini 'dua' ve 'bağlanma' ile ilişkilendirir ve şer'i anlamda belirli rükünleri olan ibadet olarak açıklar. Ayetteki 'ikâmi's-salât' (namazı dosdoğru kılmak) ifadesi, namazın sadece şeklen değil, huşu içinde ve tüm şartlarına riayet ederek yerine getirilmesinin önemini vurgular.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'salât'ı 'dua' ve 'ibadet' olarak yorumlar. Ayetteki bağlamda, namazın müminlerin Allah ile olan doğrudan iletişimini sağlayan temel bir ibadet olduğu ve dünyevi meşguliyetlerin bu ibadeti aksatmaması gerektiği belirtilir.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'salât'ın lügat ve şer'i anlamlarını detaylandırır. Şer'i anlamda, belirli fiil ve sözlerden oluşan, tekbirle başlayıp selamla biten ibadet olduğunu belirtir. Ayette, bu ibadetin dünya işlerine rağmen terk edilmemesi gereken bir farz olduğu vurgulanır.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'zekât' kelimesinin kökenini 'temizlenme, arınma, büyüme ve bereketlenme' ile ilişkilendirir. Şer'i anlamda ise, malın belirli bir kısmını fakirlere vererek malı ve nefsi temizleme ibadeti olarak açıklar. Ayetteki 'îtâi'z-zekât' (zekâtı vermek) ifadesi, bu mali ibadetin de ticaret gibi dünyevi meşguliyetlere rağmen yerine getirilmesi gereken bir farz olduğunu gösterir.
Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'zekât'ın hem malın temizlenmesi hem de nefsin arınması anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, zekâtın müminlerin sosyal sorumluluğunu ve malın şükrünü eda etme biçimini ifade ettiğini ve bu görevin ihmal edilmemesi gerektiğini vurgular.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'zekât'ın Kur'an'da sadece bir vergi olmanın ötesinde, toplumsal dayanışmayı ve bireyin manevi arınmasını sağlayan bir kavram olduğunu belirtir. Bu ayette, zekâtın da namaz ve zikir gibi, dünya meşguliyetlerine rağmen terk edilmemesi gereken temel bir ibadet olduğu vurgulanır.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'havf'ı 'bir şeyden dolayı duyulan endişe ve korku' olarak tanımlar. Ayetteki 'yahâfûne yevmen' (bir günden korkarlar) ifadesi, müminlerin kıyamet gününün dehşetinden ve o günün hesaplaşmasından duydukları derin endişeyi ifade eder. Bu korku, onları dünyevi meşguliyetlere rağmen Allah'a yönelmeye sevk eden önemli bir motivasyondur.
Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'havf'ın genellikle gelecekteki olumsuz bir durumdan duyulan endişe olduğunu belirtir. Ayetteki kullanım, müminlerin ahiret gününe olan inançlarının ve o günün şiddetinden duydukları korkunun, onların ibadetlerini aksatmama konusundaki kararlılıklarını pekiştirdiğini gösterir.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'havf'ın Kur'an'da genellikle Allah'tan veya ahiret azabından duyulan korku bağlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'korkma' eylemi, müminlerin ahiret bilincinin bir göstergesi olup, onları dünya ve ahiret dengesini gözetmeye teşvik eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'takallub'u 'bir halden başka bir hale geçmek, dönmek' olarak açıklar. Ayetteki 'tetekallebü fîhi'l-kulûbü ve'l-ebsâru' (kalplerin ve gözlerin döneceği/altüst olacağı) ifadesi, kıyamet gününün dehşetini ve o günkü şaşkınlığı, korkuyu ve çaresizliği tasvir eder. Kalplerin ve gözlerin korkudan yerinden oynaması veya halden hale geçmesi anlamındadır.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'tetekallebü' fiilini 'dönmek, değişmek' olarak yorumlar ve bu bağlamda kalplerin korkudan altüst olması, gözlerin ise şaşkınlıktan bir yere sabitlenememesi veya dehşetle dönmesi anlamında kullanıldığını belirtir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'tetekallebü' fiilini 'halden hale geçmek, değişmek' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, kıyamet gününün şiddetinden dolayı insanların kalplerinin ve gözlerinin büyük bir korku ve şaşkınlık içinde olacağını, durumlarının sürekli değişeceğini mecazi olarak ifade eder.
Bu âyetin tefsiri eserlerde henüz eşleştirilmedi.
Eşleştirme tamamlandıkça bu bölüm otomatik dolar.