Nûr Sûresi 51. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kavl (قول), bir şeyin dille ifade edilmesi, beyan edilmesi anlamına gelir. Ayetteki bağlamda, müminlerin Allah ve Resulü'nün hükmüne çağrıldıklarında gösterdikleri teslimiyetin sözlü ifadesidir; yani 'işittik ve itaat ettik' demeleridir. Bu, sadece bir ses çıkarma değil, aynı zamanda bir inanç ve kabul beyanıdır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kavl (قول), bir düşüncenin veya niyetin dil aracılığıyla dışa vurulmasıdır. Bu ayette, müminlerin kalplerindeki imanın ve teslimiyetin dışa vurumu olarak 'semî'nâ ve eta'nâ' (işittik ve itaat ettik) sözünü söylemeleri, onların imanlarının bir göstergesi ve Allah'ın hükmüne rızalarının bir ifadesidir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): De'â (دعا), birini bir şeye çağırmak, davet etmek demektir. Ayetteki 'dû'û' (çağrıldıkları vakit) ifadesi, müminlerin aralarındaki anlaşmazlıkların çözümü için Allah'ın ve Resulü'nün hükmüne başvurmaya davet edilmelerini ifade eder. Bu çağrı, şer'î bir hükmün uygulanması için yapılan bir davettir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): De'â (دعا) fiili, mecazi olarak bir şeyi talep etmek, istemek anlamına da gelir. Burada, müminlerin Allah ve Resulü'nün hükmüne çağrılması, onların bu hükme uymalarının ve onu kabul etmelerinin beklendiği bir davettir. Bu, sadece bir davet değil, aynı zamanda bir yükümlülük ve sorumluluk çağrısıdır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'da'wah' (دعوة) kavramı, genellikle Allah'a ve O'nun yoluna davet etme anlamında kullanılır. Bu ayetteki 'dû'û' (çağrıldıkları) ifadesi, müminlerin ilahi otoriteye ve peygamberin rehberliğine yönlendirilmesini, bu çağrıya icabet etmelerinin imanlarının bir gereği olduğunu gösterir. Bu, bir tür 'ilahi çağrıya' karşılık verme eylemidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hükm (حكم), bir şeyi engellemek, mani olmak ve bir şeyi sağlamlaştırmak anlamına gelir. Şer'î bağlamda ise, bir anlaşmazlığı çözmek, doğruyu yanlıştan ayırmak ve adil bir karar vermek demektir. Ayetteki 'liyahkume' (hüküm vermesi için) ifadesi, Allah ve Resulü'nün, müminler arasındaki ihtilafları adaletle çözme yetkisini ve bu yetkinin müminler tarafından kabul edilmesi gerektiğini vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Hükm (حكم), bir şeyi kesinleştirmek, sağlamlaştırmak ve bir meselede nihai kararı vermek demektir. Bu ayette, Allah ve Resulü'nün 'hüküm vermesi', onların kararlarının bağlayıcı ve nihai olduğunu, müminlerin bu kararlara tam bir teslimiyetle uyması gerektiğini ifade eder. Bu, ilahi adaletin tecellisidir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Hüküm (حكم) kelimesi Kur'an'da genellikle yargılama, karar verme, yönetme ve hikmet anlamlarında kullanılır. Bu ayette, 'liyahkume' ifadesi, Allah ve Resulü'nün müminler arasındaki anlaşmazlıklarda nihai otorite olduğunu ve onların hükmünün mutlak bir şekilde kabul edilmesi gerektiğini gösterir. Bu, aynı zamanda ilahi yasanın üstünlüğünü de belirtir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Sem' (سمع), kulağın sesi algılamasıdır. Ancak Kur'an'da genellikle sadece işitmek değil, aynı zamanda anlamak, idrak etmek ve kabul etmek anlamında da kullanılır. Ayetteki 'semî'nâ' (işittik) ifadesi, müminlerin Allah ve Resulü'nün çağrısını sadece duymakla kalmayıp, aynı zamanda onu anlayıp idrak ettiklerini ve gereğini yapmaya hazır olduklarını belirtir. Bu, bir tür 'kulak verme' ve 'anlama' eylemidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'semî'a' (سمع) fiili, sadece fiziksel işitme değil, aynı zamanda 'itaat etme' ve 'kabul etme' anlamlarını da içerir. 'Semî'nâ' ifadesi, müminlerin Allah'ın ve Resulü'nün emirlerini ve hükümlerini sadece işitmekle kalmayıp, aynı zamanda onlara gönülden boyun eğdiklerini ve itaat ettiklerini gösterir. Bu, imanın temel bir göstergesidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Tâ'at (طاعة), isteyerek ve gönüllü olarak boyun eğmek, emre uymak demektir. Ayetteki 'eta'nâ' (itaat ettik) ifadesi, müminlerin Allah ve Resulü'nün hükmüne karşı gösterdikleri tam bir teslimiyet ve gönüllü boyun eğişi ifade eder. Bu, sadece bir zorunluluktan değil, aynı zamanda bir inanç ve sevgiyle yapılan bir itaattir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Tâ'at (طاعة), bir emre veya yasağa uymak, boyun eğmek anlamına gelir. Bu ayette, 'eta'nâ' ifadesi, müminlerin Allah ve Resulü'nün hükmüne karşı gösterdikleri şartsız itaati ve bu itaatin onların imanlarının bir gereği olduğunu vurgular. Bu, imanın pratik bir tezahürüdür.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'tâ'ah' (طاعة) kavramı, Allah'a ve Resulü'ne karşı gösterilen mutlak itaati ifade eder. 'Eta'nâ' ifadesi, müminlerin ilahi otoriteye karşı tam bir teslimiyet içinde olduklarını ve O'nun emirlerine tereddütsüz bir şekilde uyduklarını gösterir. Bu, İslam'ın temel direklerinden biri olan 'teslimiyet' kavramının bir yansımasıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Felâh (فلاح), bir şeyi elde etmek, başarıya ulaşmak ve kurtuluşa ermek anlamına gelir. Ayetteki 'el-müflihûn' (kurtuluşa erenler) ifadesi, Allah ve Resulü'nün hükmüne itaat edenlerin dünya ve ahirette başarıya, saadete ve kurtuluşa ulaşacaklarını belirtir. Bu, ilahi vaadin bir sonucudur.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Felâh (فلاح), bir şeyden kurtulup başka bir şeye ulaşmak, özellikle de dünya sıkıntılarından kurtulup ahiret saadetine ermek demektir. Bu ayette, 'el-müflihûn' ifadesi, Allah'ın ve Resulü'nün hükmüne itaat edenlerin, bu itaatleri sayesinde hem dünyada huzur ve başarıya hem de ahirette cennet ve ebedi saadete kavuşacaklarını müjdeler.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'felâh' (فلاح) kavramı, genellikle nihai kurtuluş, başarı ve mutluluk anlamında kullanılır. 'El-müflihûn' ifadesi, Allah'ın emirlerine uyan ve O'nun yolunda yürüyenlerin, hayatın gerçek amacına ulaşanlar olduğunu ve hem bu dünyada hem de ahirette en yüksek mertebelere erişeceklerini vurgular. Bu, Kur'an'ın temel mesajlarından biridir.