Furkân Sûresi 74. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Furkân 74Cüz 19 · Sayfa 366

Furkân Sûresi 74. Âyet

الفرقان

Velleżîne yekûlûne rabbenâ heb lenâ min ezvâcinâ veżurriyyâtinâ kurrate a'yunin vec'alnâ lilmuttekîne imâmâ(n)

Onlar, "Ey Rabbimiz! Eşlerimizi ve çocuklarımızı bize göz aydınlığı kıl ve bizi Allah'a karşı gelmekten sakınanlara önder eyle" diyenlerdir.

Bu ayet, müminlerin Allah'tan eşleri ve çocukları için göz aydınlığı dilemelerini ve muttakilere önder olmayı talep etmelerini ifade eder. Anahtar kavramlar, bu dileklerin mahiyetini ve istenen nitelikleri dilbilimsel ve semantik derinlikleriyle ortaya koymaktadır.

1هَبْv-h-b

Kök:وهب—Allah'tan karşılıksız bir lütuf, bağış ve ihsan dileme fiilidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'vehb' kelimesinin karşılıksız ve ivazsız bir bağış olduğunu belirtir. Ayetteki 'heb' emri, kulun Allah'tan bir şeyi talep ederken, o şeyin kendi çabasıyla elde edilemeyecek, tamamen Allah'ın lütfuna bağlı bir ihsan olduğunu vurgular. Bu, eş ve çocukların göz aydınlığı olmasının ilahi bir bağış olduğunu gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'heb' fiilinin Kur'an'da 'vermek, bağışlamak' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kullarına eş ve çocuk gibi nimetleri lütfetmesini, onları hayırlı kılmasını ve bu nimetlerin kul için birer imtihan değil, birer sevinç kaynağı olmasını dilemeyi içerir.

2قُرَّةَ أَعْيُنٍk-r-r

Kök:قرر—Gözlerin ferahlaması, sevinç ve huzur kaynağı olması, gönül rahatlığı veren evlat ve eşler anlamına gelir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'kurretu a'yun' ifadesinin, gözün yaşının durması, yani üzüntünün sona ermesi ve sevinçle dolması anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki bağlamda, eş ve çocukların müminler için huzur, mutluluk ve gönül rahatlığı kaynağı olmaları dileğini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kurretu a'yun' ifadesini, gözün serinlemesi ve ferahlaması olarak yorumlar. Bu, Arap kültüründe sevinç ve mutluluğun bir göstergesidir. Ayette, eş ve çocukların sadece varlıklarıyla değil, aynı zamanda salih amelleri ve güzel ahlaklarıyla müminlere bu tür bir sevinç ve huzur vermeleri temenni edilir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'kurretu a'yun' ifadesinin Kur'an'da genellikle ilahi bir lütuf olarak bahşedilen, kişiye iç huzur ve mutluluk veren şeyleri ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, müminlerin aile hayatında aradıkları manevi tatmini ve huzuru dile getiren güçlü bir sembolik ifadedir.

3ٱجْعَلْنَاc-'-l

Kök:جعل—Allah'tan bir şeyi belirli bir hale getirmesini, bir konuma veya duruma dönüştürmesini isteme fiilidir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'ce'ale' fiilinin 'bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek, yaratmak, kılmak' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki 'vec'alnâ' ifadesi, müminlerin Allah'tan kendilerini muttakilere önder kılmasını, yani bu vasfı onlara bahşetmesini ve bu konuma yükseltmesini talep ettiklerini gösterir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'ce'ale' fiilinin bazen 'tayin etmek, atamak' anlamında da kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, müminlerin Allah'tan kendilerini muttakiler için birer rehber, örnek ve lider konumuna getirmesini, bu sorumluluğu onlara yüklemesini dilemeleri söz konusudur.

4لِلْمُتَّقِينَv-k-y

Kök:وقي—Allah'a karşı gelmekten sakınan, O'nun emirlerine uyan ve yasaklarından kaçınan kimselerdir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'takva' kelimesinin 'nefsi korkulan şeylerden korumak' anlamına geldiğini ve şeriat dilinde 'nefsi günahlardan korumak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'muttakin', Allah'ın azabından sakınan, O'nun emirlerine titizlikle uyan ve bu sayede kendilerini koruma altına alan kimselerdir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'takva' kavramının Kur'an'da merkezi bir rol oynadığını ve 'Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmek, O'nun sınırlarını aşmamak' anlamını taşıdığını vurgular. Ayetteki 'muttakin', bu sorumluluk bilincini en üst düzeyde taşıyan, dolayısıyla başkalarına örnek olabilecek nitelikteki müminlerdir.

5إِمَامًاe-m-m

Kök:أمم—Önder, rehber, lider veya örnek alınan kişi anlamına gelir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'imam' kelimesinin 'kendisine uyulan, önderlik edilen' kişi veya şey anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'imamen' ifadesi, müminlerin Allah'tan kendilerini muttakiler için sadece birer örnek değil, aynı zamanda yol gösterici, rehber ve lider konumuna getirmesini dilemelerini ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'imam' kelimesinin 'öncü, rehber, kendisine uyulan' anlamlarını taşıdığını ve hem hayırda hem de şerde kullanılabileceğini ancak Kur'an'da genellikle hayırda önderlik edenler için kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, muttakilere hayırda önderlik etme arzusu dile getirilmektedir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'imam' kelimesinin Kur'an'da 'önder, rehber, model' gibi anlamlarda kullanıldığını ve bu kavramın, bir topluluğa yön veren, yol gösteren kişiyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki talep, müminlerin sadece kendi kurtuluşlarını değil, aynı zamanda başkalarına da doğru yolu gösterme sorumluluğunu üstlenme arzusunu yansıtır.

Furkân Sûresi

“Vellezîne yekûlûne rabbenâ heb lenâ min ezvâcinâ vezurriyyâtinâ kurrate a’yunin vec’alnâ lilmuttekîne imâmâ(n)” Onlar, “Ey Rabbimiz! Eşlerimizi ve çocuklarımızı bize göz aydınlığı kıl ve bizi Allah’a karşı gelmekten sakınanlara önder eyle” diyenlerdir. (25/74)

Âyet rububiyet mertebesi âyetlerindendir.

Yine “Rabbenâ” bizim rabbimiz ifadesiyle âyet rububiyet-esmâ mertebesindendir. Eş, erkek ise akıl ve kadın ise nefis tir. Çocuklar ise veled-i kalb olan mertebe evlatlarıdır. Bunları bize göz aydınlığı kıl… Bizi eski nefsani haline düşmekten sakınıp Hakka olan muhabbetlerinden ileri geçip, Hakk’tan gafil olmak istemeyenlere önderler eyle . (Murat Derûni)

Eserin tamamını oku