Neml Sûresi 34. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'mülk' (ملك) kökünü, bir şey üzerinde tam bir kudret ve tasarruf sahibi olmak olarak açıklar. 'Melik' (ملك) ise bu kudrete sahip olan kişidir. Ayetteki 'el-mülûk' (hükümdarlar) ifadesi, bu kudreti kullanarak şehirleri idare eden ve dolayısıyla o şehirler üzerinde tasarruf yetkisine sahip olan yöneticileri ifade eder. Belkıs'ın sözlerinde bu kudretin yıkıcı yönüne dikkat çekilmiştir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'mülk'ü, bir şey üzerinde tam bir tasarruf ve hükmetme yetkisi olarak tanımlar. 'Melik' ise bu yetkiyi kullanan kişidir. Ayetteki 'el-mülûk' kelimesi, bu yetkiyi haiz olan ve girdikleri şehirlerde kendi iradelerini mutlak surette uygulayan yöneticileri anlatır. Belkıs, bu mutlak yetkinin şehirlerin düzenini bozma ve sosyal hiyerarşiyi değiştirme gücüne vurgu yapmaktadır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'duhûl' (دخول) kelimesini bir yere girmek, içeriye nüfuz etmek olarak açıklar. Ayetteki 'dehalû' (girdikleri zaman) ifadesi, hükümdarların bir şehre sadece fiziksel olarak girmelerini değil, aynı zamanda o şehrin idaresini ve düzenini ele geçirmelerini ima eder. Bu giriş, beraberinde bir değişimi ve dönüşümü getirir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'duhûl' kelimesinin mecazi anlamlarına da değinir. Ayetteki 'dehalû karyeten' (bir şehre girdikleri zaman) ifadesi, sadece fiziksel bir girişi değil, aynı zamanda o şehrin siyasi ve sosyal yapısına müdahaleyi de kapsar. Hükümdarların girişi, şehrin mevcut düzenini bozma ve kendi otoritelerini tesis etme eylemini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'fesâd' (فساد) kelimesini bir şeyin itidalden çıkması, bozulması, yararsız hale gelmesi olarak tanımlar. Ayetteki 'efsedûhâ' (onu bozarlar) ifadesi, hükümdarların şehre girdiklerinde mevcut düzeni, ahlaki değerleri ve sosyal yapıyı kendi çıkarları doğrultusunda değiştirerek, şehrin doğal ve sağlıklı işleyişini bozduklarını anlatır. Bu, hem maddi hem de manevi bir bozulmayı içerir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'fesâd' kavramını Kur'an'da 'salâh'ın (iyilik, düzen) zıttı olarak ele alır. 'Fesâd', bir şeyin doğal ve doğru halinden sapması, bozulması demektir. Ayetteki 'efsedûhâ' ifadesi, hükümdarların şehre girdiklerinde sadece fiziksel yıkım değil, aynı zamanda sosyal adaleti, ahlaki düzeni ve toplumsal uyumu da bozarak bir 'fesâd' durumu yarattıklarını gösterir. Bu, iktidarın kötüye kullanımının bir sonucudur.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'izzet' (عزة) kelimesini güç, şeref, yücelik ve üstünlük olarak açıklar. 'A'izze' (أعزة) ise bu özelliklere sahip olan, yani toplumda saygın bir konuma sahip, onurlu ve güçlü kişilerdir. Ayetteki 'a'izzete ehlihâ' (şehrin onurlu kimseleri) ifadesi, hükümdarların şehre girdiklerinde hedef aldıkları ve konumlarını değiştirdikleri, toplumun seçkin ve saygın tabakasını ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'izzet'i, yenilmezlik, üstünlük ve şeref olarak tanımlar. 'A'izze' ise bu niteliklere sahip olan, toplumda sözü geçen, güçlü ve saygın kişilerdir. Ayette, hükümdarların şehre girdiklerinde bu 'a'izze'yi 'ezille'ye (aşağılık kimselere) dönüştürdükleri belirtilerek, iktidar değişiminin sosyal hiyerarşi üzerindeki yıkıcı etkisi vurgulanır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'züll' (ذل) kelimesini boyun eğme, alçalma ve güçsüzlük olarak açıklar. 'Ezille' (أذلة) ise bu duruma düşürülmüş, aşağılanmış ve itibarsız kılınmış kişilerdir. Ayetteki 'a'izzete ehlihâ ezille' (onurlu kimselerini aşağılık yaparlar) ifadesi, hükümdarların iktidarı ele geçirmesiyle birlikte, daha önce saygın olan kişilerin konumlarının tersine çevrilerek hor görülen ve güçsüz duruma düşürüldüklerini belirtir. Bu, iktidarın sosyal statüleri değiştirme gücünü gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'züll'ü, 'izzet'in zıttı olarak, alçalma, horlanma ve güçsüzlük hali olarak tanımlar. 'Ezille' ise bu duruma maruz kalan, aşağılanan ve itibarsızlaştırılan kişilerdir. Ayetteki kullanım, hükümdarların yeni düzenlerinde, eski düzenin saygın kişilerini kasten aşağılayarak ve güçlerini ellerinden alarak onları 'ezille' konumuna getirdiklerini vurgular. Bu, iktidar mücadelesinin acımasız bir sonucudur.