Kasas Sûresi 23. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): V-r-d kökü, bir şeye ulaşmak, ona varmak ve ona yaklaşmak anlamlarını taşır. Ayetteki 'verede mâe Medyen' ifadesi, Hz. Musa'nın Medyen su kaynağına ulaştığını, oraya geldiğini ve suyun başına vardığını belirtir. Bu, sadece fiziksel bir varış değil, aynı zamanda suyun başına gelerek ondan istifade etme niyetiyle gerçekleşen bir eylemdir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): V-r-d fiili, bir yere gelmek, ulaşmak ve bir şeye varmak manasındadır. Ayetteki kullanımı, Hz. Musa'nın Medyen'deki su kaynağına gelmesini ve oradaki durumu gözlemlemesini ifade eder. Bu, bir yolculuğun son durağına ulaşma ve yeni bir ortamla karşılaşma durumunu anlatır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Ümmet kelimesi, aynı din, zaman veya mekânda bir araya gelmiş, ortak bir hedefi olan topluluk anlamına gelir. Ayetteki 'ümmeten mine'n-nâs' ifadesi, Medyen suyunda toplanmış, davarlarını sulama ortak gayesiyle bir araya gelmiş kalabalık bir insan grubunu tanımlar. Bu, sadece bir sayısal çokluk değil, aynı zamanda belirli bir amaç etrafında toplanmış bir cemaati ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ümmet' kavramının Kur'an'da genellikle belirli bir peygamberin etrafında toplanmış, ortak bir inanç ve yaşam tarzına sahip toplulukları ifade ettiğini belirtir. Bu ayette ise daha genel anlamda, belirli bir eylem (hayvanları sulama) için bir araya gelmiş, organize olmuş bir insan grubunu anlatır. Bu, sosyal bir birimi ve onun işlevini vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): S-k-y kökü, su vermek, sulamak ve içirmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'yeskûne' fiili, o topluluğun hayvanlarını su kaynağına getirip onlara su içirme eylemini, yani sulama işini yaptığını açıkça belirtir. Bu, o dönemin çobanlık ve hayvancılıkla geçinen toplumlarında hayati bir faaliyettir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): S-k-y fiili, canlılara su temin etme eylemini ifade eder. Ayetteki kullanımı, Medyen'deki erkeklerin kendi hayvanlarını suladıklarını ve bu işi bir düzen içinde gerçekleştirdiklerini gösterir. Bu, su kaynaklarının kullanımındaki önceliği ve toplumsal hiyerarşiyi de ima eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Z-v-d kökü, bir şeyi bir yerden uzaklaştırmak, engellemek ve defetmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'tezûdân' fiili, iki kadının kendi hayvanlarını diğer çobanların hayvanlarından uzak tutarak, onların suya yaklaşmasını engellediğini ve sulama sırasını beklediklerini ifade eder. Bu, onların zayıf konumlarını ve diğer erkek çobanların önceliğini gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Z-v-d fiili, bir şeyi itmek, geri çevirmek ve korumak anlamında kullanılır. Ayetteki bağlamda, iki kadının hayvanlarını diğer kalabalık çobanlardan ve onların hayvanlarından korumak, onları sudan uzak tutmak için gösterdikleri çabayı anlatır. Bu, onların toplumsal konumları gereği yaşadıkları zorluğu ve sabırlarını vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hatb kelimesi, önemli iş, büyük mesele, durum veya olay anlamına gelir. Ayetteki 'mâ hatbukumâ' ifadesi, Hz. Musa'nın iki kadına, onları diğer çobanlardan ayrı tutan ve hayvanlarını sulamalarını geciktiren önemli durumun, meselenin veya derdin ne olduğunu sorduğunu belirtir. Bu, onların içinde bulundukları zor durumu anlamaya yönelik bir sorudur.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Hatb, genellikle önemli ve üzerinde durulması gereken bir meseleyi ifade eder. Ayetteki kullanımı, Hz. Musa'nın iki kadının neden diğerleri gibi hayvanlarını sulamadıklarını, bu durumun arkasındaki özel ve önemli sebebi merak ettiğini gösterir. Bu, bir nevi 'sizin derdiniz nedir?' sorusunun karşılığıdır.