Kasas Sûresi 37. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hüdâ (هدى), lütuf ve inayetle doğru yola iletmek demektir. Ayetteki 'bi'l-hüdâ' ifadesi, Allah'tan gelen, insanları hakikate ulaştıran, şüpheleri gideren ve doğruyu yanlıştan ayıran ilahi rehberliği ifade eder. Bu, Hz. Musa'nın getirdiği mucizeler ve tebliğ ettiği mesajdır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Hüdâ (هدى), burada 'beyan' (açıklama) ve 'burhan' (delil) anlamındadır. Hz. Musa'nın Allah katından getirdiği şey, Firavun'a karşı hakikati ortaya koyan açık deliller ve açıklamalardır. Bu, Firavun'un iddialarını çürüten ve ilahi mesajın doğruluğunu kanıtlayan bir rehberliktir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Hüdâ (هدى) Kur'an'da genellikle 'doğru yolu gösterme', 'rehberlik etme' anlamında kullanılır ve Allah'ın insanlara bahşettiği bir lütuf olarak karşımıza çıkar. Ayetteki bağlamda, Hz. Musa'nın Allah'tan getirdiği, insanları sapkınlıktan kurtarıp doğru yola ileten ilahi mesaj ve öğretidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Akıbet (عاقبة), bir şeyin sonu ve neticesidir. Ayetteki 'âkıbetü'd-dâr' (evin/yurdun akıbeti) ifadesi, bu dünyadaki yaşamın veya belirli bir durumun nihai sonucunu, yani kimin zafer kazanacağını ve kimin helak olacağını belirtir. Hz. Musa, bu akıbetin Allah tarafından bilindiğini vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Akıbet (عاقبة), bir işin veya durumun ardından gelen sonuçtur. 'Âkıbetü'd-dâr' ifadesi, bu dünyadaki mücadelenin nihai sonucunu, yani kimin yeryüzüne varis olacağını ve kimin helak edileceğini ifade eder. Bu, Firavun ve kavminin sonu ile Hz. Musa ve inananların akıbeti arasındaki farkı ortaya koyar.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Akıbet (عاقبة), bir şeyin sonu ve nihai durumudur. Ayetteki kullanımıyla 'âkıbetü'd-dâr', Firavun ve Hz. Musa arasındaki çekişmenin sonucunu, yani kimin bu dünyada üstün geleceğini ve kimin sonunun kötü olacağını ifade eder. Bu, ilahi adaletin tecellisinin bir göstergesidir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Dâr (دار), genellikle 'ev' veya 'yurt' anlamına gelir. Ancak Kur'an'da bazen 'dünya' veya 'ahiret' gibi geniş anlamlarda da kullanılır. Ayetteki 'âkıbetü'd-dâr' ifadesinde 'dâr', bu dünya hayatını ve onun nihai sonucunu ifade eder. Yani, bu dünyada kimin galip geleceği ve kimin helak olacağı kastedilir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Dâr (دار), 'ikamet edilen yer' demektir. 'Âkıbetü'd-dâr' terkibinde ise 'dâr', bu dünya hayatını ve onun sonunu ifade eder. Hz. Musa, Firavun'a karşı mücadelesinde, bu dünyanın nihai akıbetinin Allah tarafından bilindiğini ve zalimlerin sonunun hüsran olacağını belirtir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Felâh (فلاح), hayra ulaşmak ve şerden kurtulmaktır. Ayetteki 'lâ yüflihu' (başarıya ulaşamazlar) ifadesi, zalimlerin ne bu dünyada ne de ahirette gerçek kurtuluşa ve başarıya erişemeyeceklerini vurgular. Onların çabaları ve zulümleri nihayetinde hüsranla sonuçlanacaktır.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Felâh (فلاح), 'zafer kazanmak' ve 'umduğuna kavuşmak' anlamlarına gelir. Ayetteki olumsuz kullanımıyla, zalimlerin hiçbir zaman gerçek bir zafer elde edemeyeceklerini, aksine sonlarının hüsran olacağını belirtir. Bu, ilahi adaletin bir tecellisidir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Felâh (فلاح) kavramı Kur'an'da genellikle dünya ve ahiret saadetini kapsayan geniş bir başarı ve kurtuluş anlamı taşır. Ayetteki 'lâ yüflihu' ifadesi, zalimlerin bu geniş anlamdaki başarıya ve kurtuluşa asla ulaşamayacaklarını, aksine hüsrana uğrayacaklarını kesin bir dille ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Zulüm (ظلم), bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haddi aşmak ve haksızlık etmektir. Ayetteki 'zâlimûn' (zalimler) ifadesi, Allah'ın emirlerine karşı gelen, insanlara haksızlık eden ve Firavun gibi kibirlenip haddi aşan kimseleri ifade eder. Onların başarıya ulaşamayacakları kesin bir hükümdür.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Zulüm (ظلم) Kur'an'da sadece başkalarına haksızlık etmek değil, aynı zamanda Allah'a karşı gelmek ve O'nun koyduğu sınırları aşmak anlamında da kullanılır. 'Zâlimûn' kavramı, Firavun'un ve onun gibi ilahi mesajı reddeden, insanlara eziyet eden ve kendilerini ilahlaştıran kimseleri kapsar. Ayet, bu tür zalimlerin nihai başarısızlığını ilan eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Zulüm (ظلم), 'bir şeyi yerinden etmek' ve 'haksızlık yapmak' demektir. 'Zâlimûn' ise bu fiili işleyenlerdir. Ayetteki bağlamda, Firavun ve onun destekçileri gibi Allah'ın ayetlerini inkar eden, Hz. Musa'ya karşı çıkan ve insanlara zulmeden kimseler kastedilir. Onların felaha (başarıya) ulaşamayacakları açıkça belirtilir.