Kasas Sûresi 56. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hidayet' kelimesini 'lütuf ve incelikle yol göstermek' olarak tanımlar. Ayetteki 'لَا تَهْدِى' ifadesi, peygamberin bile bu ilahi lütfu kendi iradesiyle veremeyeceğini, hidayetin ancak Allah'ın dilemesiyle gerçekleşen özel bir yönlendirme olduğunu belirtir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'hidayet'i 'yol göstermek' ve 'doğruya ulaştırmak' anlamlarında kullanır. Ayetteki 'لَا تَهْدِى' ifadesi, peygamberin görevinin sadece tebliğ ve davet olduğunu, kalplere hidayet verme gücünün ise yalnızca Allah'a ait olduğunu mecazi bir anlatımla ortaya koyar.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'hidayet' kavramının Kur'an'da hem 'yol gösterme' (irşad) hem de 'doğru yola ulaştırma' (tevfik) olmak üzere iki temel anlam taşıdığını belirtir. Ayetteki 'لَا تَهْدِى' ifadesi, peygamberin irşad görevini yerine getirse de, tevfikin yani kalbe hidayet verme gücünün Allah'a mahsus olduğunu vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hubb' kelimesini 'bir şeye karşı duyulan meyil ve arzu' olarak açıklar. Ayetteki 'مَنْ أَحْبَبْتَ' ifadesi, peygamberin şahsi sevgisinin, bir kişiyi hidayete erdirme konusunda yeterli olmadığını, ilahi iradenin bu sevginin ötesinde olduğunu gösterir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'hubb'u 'kalbin bir şeye yönelmesi ve ona meyletmesi' olarak tanımlar. Ayetteki kullanım, peygamberin sevdiği kişiye karşı duyduğu şefkat ve yakınlığın, onun hidayetini garanti etmediğini, hidayetin tamamen Allah'ın takdirinde olduğunu belirtir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'meşîet' kelimesini 'Allah'ın iradesi ve dilemesi' olarak açıklar. Ayetteki 'مَن يَشَآءُ' ifadesi, hidayetin tamamen Allah'ın mutlak iradesine bağlı olduğunu, hiçbir beşeri çabanın veya sevginin bu ilahi dileğin önüne geçemeyeceğini vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'meşîet'i 'Allah'ın bir şeyi var etmeye veya yok etmeye yönelik iradesi' olarak tanımlar. Ayetteki 'مَن يَشَآءُ' ifadesi, hidayetin Allah'ın yaratma ve yönlendirme kudretinin bir tezahürü olduğunu, O'nun dilemesi olmadan kimsenin hidayete eremeyeceğini açıkça belirtir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'meşîet'in Kur'an'da genellikle Allah'ın mutlak ve sınırsız iradesini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'مَن يَشَآءُ' kullanımı, hidayet konusunda Allah'ın iradesinin belirleyici ve nihai olduğunu, bu iradenin insan iradesinin üstünde olduğunu gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ilm' kelimesini 'bir şeyin hakikatini idrak etmek' olarak tanımlar. 'أَعْلَمُ' ise 'en iyi bilen' anlamına gelir. Ayetteki 'وَهُوَ أَعْلَمُ بِٱلْمُهْتَدِينَ' ifadesi, Allah'ın kimin hidayeti hak ettiğini, kimin kalbinin hidayete açık olduğunu en iyi bilen olduğunu, bu bilginin mutlak ve eksiksiz olduğunu vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'أَعْلَمُ' kelimesinin 'ism-i tafdil' (üstünlük ismi) olduğunu ve Allah'ın ilminin diğer tüm ilimlerin üstünde olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın hidayete erecek kişileri, onların potansiyellerini ve kaderlerini tam olarak bildiğini, bu bilginin O'nun adalet ve hikmetinin bir göstergesi olduğunu ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'mühtedî' kelimesini 'Allah'ın hidayetine nail olan, doğru yolu bulan kişi' olarak açıklar. Ayetteki 'بِٱلْمُهْتَدِينَ' ifadesi, Allah'ın hidayetini kabul eden ve bu yolda sebat eden kişileri kasteder ve Allah'ın bu kişileri en iyi bildiğini belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'mühtedî' kavramının Kur'an'da 'Allah'ın doğru yoluna yönelmiş ve bu yolda ilerleyen kişi' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'بِٱلْمُهْتَدِينَ' ifadesi, hidayetin pasif bir kabulden ziyade, aktif bir yöneliş ve çaba gerektirdiğini, ancak bu çabanın da Allah'ın bilgisi ve dilemesi dahilinde olduğunu ima eder.