Kasas Sûresi 68. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Kasas 68Cüz 20 · Sayfa 393

Kasas Sûresi 68. Âyet

القصص

Verabbuke yaḣluku mâ yeşâu veyaḣtâr(u)(k) mâ kâne lehumu-lḣiyera(tu)(c) subhâna(A)llâhi vete'âlâ ‘ammâ yuşrikûn(e)

Rabbin, dilediğini yaratır ve seçer. Onların ise seçim hakkı yoktur. Allah, onların ortak koştuklarından uzaktır ve yücedir.

Kasas Suresi 68. ayet, Allah'ın yaratma ve seçme kudretini vurgularken, kulların bu konudaki acziyetini ve Allah'ın şirkten münezzeh olduğunu ifade eder. Ayet, ilahi iradenin mutlaklığını ve kulların sınırlı yetkilerini dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.

1يَخْلُقُh-l-q

Kök:خ ل ق—Allah'ın yoktan var etme, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzene göre yaratma fiilini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Halk (خلق), bir şeyi takdir etmek ve onu yoktan var etmektir. Ayetteki 'yahluku' (يخلق) fiili, Allah'ın dilediği şeyi, önceden bir örneği olmaksızın, kendi ilim ve kudretiyle var etmesini, ona bir ölçü ve düzen vermesini ifade eder. Bu, insan fiilinden farklı olarak, mutlak bir yaratma eylemidir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Halk (خلق), bir şeyi yoktan var etmek veya bir şeyi başka bir şeyden, belirli bir ölçü ve düzen içinde meydana getirmektir. Ayetteki 'yahluku' (يخلق), Allah'ın mutlak yaratıcılığını, varlıkları kendi iradesiyle ve hikmetiyle meydana getirmesini vurgular. Bu, O'nun rububiyetinin temel bir vasfıdır.

2يَشَآءُş-y-'-

Kök:ش ي أ—Allah'ın mutlak iradesini, dilemesini ve tercihini ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Meşîet (مشيئة), dilemek ve istemektir. Ayetteki 'yeşâ'u' (يشاء), Allah'ın yaratma ve seçme eylemlerinin tamamen kendi iradesine bağlı olduğunu, hiçbir dış etken veya zorlama olmaksızın dilediğini yaptığını gösterir. Bu, O'nun mutlak kudretinin bir tezahürüdür.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Meşîet (مشيئة) kavramı, Kur'an'da Allah'ın mutlak ve sınırsız iradesini ifade eder. 'Yeşâ'u' (يشاء) fiili, Allah'ın dilediği şeyi yapma gücünü, O'nun iradesinin her şeyin üstünde olduğunu ve hiçbir şeyin O'nun iradesi dışında gerçekleşemeyeceğini vurgular. Bu, O'nun yaratma ve seçme fiillerinin temelinde yatan ilahi bir niteliktir.

3وَيَخْتَارُh-y-r

Kök:خ ي ر—Allah'ın dilediği şeyi veya kimseyi seçme, tercih etme fiilini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): İhtiyar (اختيار), bir şeyi diğerleri arasından seçmek, tercih etmektir. Ayetteki 'veyahtar' (ويختار), Allah'ın yaratma eyleminin yanı sıra, yarattıkları arasından dilediğini seçme, üstün kılma veya belirli bir amaç için ayırma kudretini gösterir. Bu, O'nun hikmetinin ve takdirinin bir parçasıdır.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): İhtiyar (اختيار), bir şeyi diğerlerinden ayırıp üstün tutmak, seçmektir. 'Veyahtar' (ويختار) fiili, Allah'ın dilediği varlıkları, peygamberleri veya durumları kendi ilahi bilgisi ve iradesiyle seçtiğini, bu seçimin tamamen O'na ait olduğunu ve kulların bu konuda bir yetkisinin olmadığını vurgular.

4ٱلْخِيَرَةُh-y-r

Kök:خ ي ر—Kulların seçme, tercih etme hakkı veya yetkisini ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): El-Hıyera (الخيرة), seçme hakkı, tercih etme yetkisidir. Ayetteki 'mâ kâne lehumu'l-hıyera' (ما كان لهم الخيرة) ifadesi, yaratma ve seçme konusunda kulların hiçbir yetkisinin, tercih hakkının bulunmadığını, bu yetkinin tamamen Allah'a ait olduğunu kesin bir dille belirtir. Bu, ilahi irade karşısında beşeri acziyeti vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Hıyera (خيرة) kelimesi, Kur'an'da genellikle bir şeyi seçme, tercih etme yetkisi veya hakkı anlamında kullanılır. Bu ayetteki 'el-hıyera' (الخيرة), Allah'ın yaratma ve seçme fiillerinde kulların herhangi bir müdahale veya tercih hakkına sahip olmadığını, bu alanın tamamen ilahi kudret ve iradeye ait olduğunu açıkça ifade eder. Bu, tevhid inancının bir gereğidir.

5يُشْرِكُونَş-r-k

Kök:ش ر ك—Allah'a ortak koşma, O'nunla birlikte başka ilahlar edinme fiilini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şirk (شرك), bir şeyi iki veya daha fazla kişi arasında ortak kılmaktır. Ayetteki 'yüşrikûn' (يشركون) fiili, insanların Allah'ın yaratma ve seçme kudretine ortak koşarak, O'nunla birlikte başka varlıklara ilahlık atfetmelerini veya O'nun sıfatlarını başkalarına vermelerini ifade eder. Bu, tevhidin zıddı olan en büyük günahtır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Şirk (شرك) kavramı, Kur'an'da Allah'ın mutlak birliğini ve eşsizliğini ihlal eden her türlü inanç ve davranışı kapsar. 'Yüşrikûn' (يشركون) fiili, Allah'ın yaratma ve seçme gibi sadece kendisine ait olan yetkilerinde başkalarını ortak görmeyi, O'nun yüceliğini ve münezzehliğini zedelemeyi ifade eder. Ayet, Allah'ın bu tür şirkten tamamen uzak ve yüce olduğunu vurgular.

Kasas Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

Ve Rabbin, dilediğini, dilediği şekilde, dilediği mertebede dilediği isimlerinin zuhuru olarak, halkeder ve dilediğini Zât-ı için, dilediğini sıfatları için, dilediğini de isimlerinin zuhur yeri olması için, seçer. Ve seçim hakkı genelde onlara ait değildir. Bu arada yaptıkları fiilleri itibariyle seçim hakları vardır. İşte bu sınırlı seçimleri dolayısıyla kendilerinde bir benlik oluşursa bu şirk olur. Allah mutlak tenzîh’te Sübhan'dır ve teşbîhte şirk koştukları şeylerden yücedir.”

وَرَبِّكَ يَعْلَمُ مَا تُكِن صُدُورُهُمْ وَمَا يُعْلِنُونَ

(Ve rabbuke ya’lemu mâ tukinnu sudûrûhum ve mâ yu’linûn.)

(29/69) “Ve senin Rabbin, onların sinelerinde gizli olan şeyi ve alenî olan (gizlemedikleri) şeyi bilir.”

Senin Rabbin, derken kastedilen Muhammed (s.a.v.) Efendimizdir. O’nun Rabb’ı ise “Rabbül erbab” olan Allahtır, o ise insanları içten ihata-sarmış olduğundan sinelerinde gizli olan şeyi ve dıştan da ihata-sarmış olduğundan alenî olan (gizlemedikleri) şeyi de bilir.”

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(2)

Tesbih ve Zikir İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)