Kasas Sûresi 83. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'âhiret' kelimesinin 'sonra gelen, son' anlamındaki 'âhir' kökünden türediğini belirtir. Kur'an'da bu kelime, dünya hayatının zıddı olarak, ebedi kalış yeri olan öteki dünyayı ifade eder. Ayetteki kullanımı, dünya hayatındaki davranışların sonucunda elde edilecek olan nihai yurdu işaret eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'âhiret' kavramının Kur'an'da 'dünya' (ed-dünyâ) kavramıyla zıtlık içinde kullanıldığını ve bu zıtlığın, Kur'an'ın temel dünya görüşünü oluşturduğunu vurgular. Ayetteki 'ed-dâru'l-âhiret', dünya hayatının geçiciliğine karşılık, kalıcı ve gerçek yurdu temsil eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'uluvv' kelimesini 'yükselmek, üstün gelmek' anlamında açıklar. Ancak ayetteki bağlamda, bu yükselişin haksız ve zulme dayalı bir üstünlük taslama olduğunu, başkalarına karşı kibirlenme ve tahakküm etme arzusunu ifade ettiğini belirtir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'uluvv' kelimesinin mecazi olarak 'büyüklenme, kibir' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'lâ yürîdûne uluvven' ifadesi, yeryüzünde başkalarına karşı üstünlük taslama, makam ve mevki ile övünme arzusundan uzak durmayı ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'uluvv' kelimesinin hem maddi hem de manevi yükselişi ifade ettiğini, ancak Kur'an'da genellikle 'yeryüzünde haksız yere büyüklük taslama, kibir ve zulüm' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kullarına karşı kibirlenme ve onlara tahakküm etme arzusunun reddini vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'fesad' kelimesini 'salâh' (iyilik, düzen) kelimesinin zıddı olarak açıklar. Her türlü bozulma, kötüleşme ve düzenin dışına çıkma halini ifade eder. Ayetteki 'lâ yürîdûne fesâden' ifadesi, yeryüzünde toplumsal düzeni bozan, ahlaki değerleri zedeleyen ve zarara yol açan her türlü eylemden uzak durmayı amaçlar.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'fesad'ın bir şeyin asıl halinden çıkıp bozulması olduğunu belirtir. Kur'an'da bu kelime, genellikle yeryüzünde işlenen günahlar, zulümler ve toplumsal düzensizlikler için kullanılır. Ayetteki bağlamda, insanların huzurunu bozan, adaletsizliğe yol açan her türlü eylemi kapsar.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'fesad' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, maddi ve manevi her türlü bozulmayı içerdiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, özellikle toplumsal barışı ve düzeni tehdit eden, ahlaki çöküntüye yol açan davranışları reddetmeyi ifade eder.

Ebû'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'âkıbet' kelimesinin bir şeyin sonu, nihayeti anlamına geldiğini belirtir. Kur'an'da genellikle iyi veya kötü bir eylemin sonucunu ifade etmek için kullanılır. Ayetteki 'el-âkıbetü li'l-muttakîn' ifadesi, takva sahipleri için hayırlı ve güzel bir sonun olacağını müjdeler.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'âkıbet' kelimesinin 'bir şeyin ardından gelen' anlamındaki 'akab' kökünden türediğini ve genellikle bir işin sonucunu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, dünya hayatında 'uluvv' ve 'fesad'dan kaçınanların ahirette elde edecekleri güzel ve övgüye değer sonucu işaret eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'muttakîn' kelimesinin 'vikaye' (korunma, sakınma) kökünden geldiğini ve Allah'ın azabından, gazabından korunmak için O'nun emirlerine uyan ve yasaklarından kaçınan kimseleri ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, 'uluvv' ve 'fesad' gibi kötü davranışlardan sakınan, Allah'ın rızasını gözeten kişilerdir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'takva' kavramının Kur'an'da merkezi bir yere sahip olduğunu ve 'muttakîn'in, Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle hareket eden, O'nun sınırlarını aşmaktan sakınan kişiler olduğunu vurgular. Ayetteki 'el-âkıbetü li'l-muttakîn' ifadesi, bu ahlaki duruşun nihai mükafatını belirtir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'takva'nın sadece korku değil, aynı zamanda Allah'a karşı derin bir saygı ve O'nun hoşnutluğunu kazanma arzusuyla hareket etme olduğunu ifade eder. 'Muttakîn', bu bilinçle hareket ederek yeryüzünde 'uluvv' ve 'fesad'dan uzak duran, böylece ahiret yurduna layık görülen kimselerdir.