Âl-i İmrân Sûresi 101. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): K-f-r kökü, bir şeyi örtmek anlamına gelir. Şer'î anlamda ise, Allah'ın birliğini ve peygamberlerini inkar etmek, nimetlerini örtmek ve nankörlük etmek demektir. Ayetteki 'tekfurûne' ifadesi, Allah'ın ayetleri okunurken ve Peygamber aranızdayken bu gerçeği nasıl örtebilirsiniz, nasıl inkar edebilirsiniz sorusuyla bu nankörlüğü vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutsu, 'küfr' kavramını, Allah'ın lütfunu ve nimetlerini görmezden gelme, nankörlük etme ve dolayısıyla O'na karşı isyan etme olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın açık delilleri ve elçisi ortadayken bu nimetleri inkar etmenin ne denli büyük bir küfür olduğunu ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): T-l-v kökü, bir şeyi takip etmek, ardı sıra gelmek anlamındadır. Kur'an'da 'tilavet', ayetlerin okunması, takip edilmesi ve manalarının anlaşılması için tekrar edilmesi anlamında kullanılır. Ayette, Allah'ın ayetlerinin sürekli olarak okunup tebliğ edildiği bir ortamda inkarın anlamsızlığına işaret eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Tilavet, Kur'an'ın lafızlarını ve manalarını doğru bir şekilde okumak ve takip etmek demektir. Ayetteki 'tütlâ' fiili, ayetlerin sadece okunmakla kalmayıp, aynı zamanda manalarının da insanlara ulaştırıldığını ve dolayısıyla mazeretlerinin kalmadığını ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): R-s-l kökü, bir şeyi göndermek, yollamak anlamına gelir. 'Resul', Allah'ın emirlerini ve yasaklarını insanlara ulaştırmak üzere gönderdiği kişidir. Ayette, Peygamber'in fiziki varlığının ve tebliğ görevinin, inkar edenler için bir mazeret bırakmadığını vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Resul, Allah'tan vahiy alan ve bunu insanlara tebliğ etmekle görevlendirilen kişidir. Ayetteki 'Resuluhu' ifadesi, Peygamber'in sadece bir insan değil, aynı zamanda Allah'ın elçisi olması hasebiyle, onun varlığının inkarı imkansız kılan bir delil olduğunu belirtir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): A-s-m kökü, bir şeyi korumak, muhafaza etmek ve tutunmak anlamına gelir. 'İ'tisam', Allah'ın dinine veya Kitabına sarılarak günahlardan ve sapkınlıklardan korunmaktır. Ayette, Allah'a sarılmanın, doğru yola ulaşmanın ve sapmaktan korunmanın yegane yolu olduğu ifade edilir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'i'tisam' kavramını, Allah'ın emirlerine ve yasaklarına riayet ederek O'nun koruması altına girmek olarak açıklar. Ayetteki 'men ya'tasim billahi' ifadesi, kim Allah'ın dinine ve Kitabına sımsıkı sarılırsa, o kişinin doğru yola iletileceğini ve böylece kurtuluşa ereceğini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): S-r-t kökü, geniş ve açık yol anlamına gelir. Kur'an'da 'sırat', genellikle Allah'ın dini, hakikat yolu ve cennete götüren doğru yol anlamında kullanılır. Ayetteki 'sıratın müstakîm' ifadesi, Allah'a sarılanların ulaşacağı, eğriliği olmayan, dosdoğru ve kurtuluşa götüren yolu ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutsu, 'sırat-ı müstakim'i, Allah'ın belirlediği, hiçbir sapma ve eğrilik içermeyen, insanı nihai hedefe ulaştıran tek doğru yol olarak tanımlar. Ayette, Allah'a sarılmanın bu dosdoğru yola ileteceği ve böylece kurtuluşun sağlanacağı vurgulanır.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): K-v-m kökü, ayakta durmak, doğru olmak, istikamet üzere olmak anlamlarına gelir. 'Müstakim', eğriliği olmayan, dosdoğru olan demektir. Ayetteki 'sıratın müstakim' terkibi, Allah'ın yolunun hiçbir sapma içermeyen, hak ve adalete uygun, en doğru yol olduğunu pekiştirir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Müstakim, her türlü eğrilikten ve sapmadan uzak, doğru ve dengeli olan demektir. Ayette, Allah'a sarılanların ulaşacağı yolun, hem dünyevi hem de uhrevi anlamda en doğru ve istikametli yol olduğunu vurgular.