Âl-i İmrân Sûresi 13. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Âl-i İmrân 13Cüz 3 · Sayfa 51

Âl-i İmrân Sûresi 13. Âyet

آل عمران

Kad kâne lekum âyetun fî fi-eteyni-ltekatâ(s) fi-etun tukâtilu fî sebîli(A)llâhi ve uḣrâ kâfiratun yeravnehum miśleyhim ra/ye-l'ayn(i)(c) va(A)llâhu yu-eyyidu binasrihi men yeşâ(u)(k) inne fî żâlike le'ibraten li-ulî-l-ebsâr(i)

Şüphesiz, karşı karşıya gelen iki toplulukta sizin için bir ibret vardır: Bir topluluk Allah yolunda çarpışıyordu. Öteki ise kafirdi. (Onları) göz bakışıyla kendilerinin iki katı görüyorlardı. Allah da dilediğini yardımıyla destekliyordu. Basireti olanlar için bunda elbette ibret vardır.

Âl-i İmrân 13. ayet, Bedir Savaşı'ndaki iki grubun karşılaşmasını tasvir ederek, Allah'ın yardımıyla müminlerin zaferini ve kâfirlerin psikolojik yenilgisini vurgular. Ayet, bu olayda basiret sahipleri için derin ibretler barındırdığını dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.

1ءَايَةٌe-y-y

Kök:أ ي ي—Bu kelime, bir işaret, delil veya ibret anlamına gelir ve Allah'ın kudretini gösteren bir olayı ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'âyet' kelimesinin, bir şeyin varlığına veya doğruluğuna işaret eden açık bir alamet olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, Bedir Savaşı'nda müminlerin azlığına rağmen zafer kazanması, Allah'ın kudretine ve yardımına dair açık bir delil ve ibrettir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'âyet'i 'alamet' ve 'nişane' olarak açıklar. Burada, iki fırkanın karşılaşmasında Allah'ın müminlere yardım etmesi ve kâfirlerin gözlerinin yanılması, Allah'ın varlığına ve gücüne dair bir alamet olarak sunulur.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'âyet' kavramının Kur'an'da hem kozmik işaretler (doğa olayları) hem de peygamberlerin mucizeleri gibi Allah'ın varlığını ve birliğini gösteren deliller için kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'âyet', Bedir Savaşı'nın kendisinin Allah'ın iradesini gösteren bir delil olduğunu ifade eder.

2فِئَتَيْنِf-e-v

Kök:ف أ و—Bu kelime, iki grup, iki topluluk veya iki cemaat anlamına gelir ve Bedir Savaşı'nda karşı karşıya gelen iki orduyu ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'fîe' kelimesini 'cemaat' ve 'topluluk' olarak açıklar. Ayetteki 'fîeteyn' ifadesi, Bedir'de savaşan Müslüman ve müşrik ordularını, yani iki ayrı grubu net bir şekilde belirtir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'fîe'nin, bir araya gelmiş, birbirini destekleyen bir grup insan olduğunu ifade eder. Ayetteki 'fîeteyn', birbirine karşı duran, farklı amaçlara sahip iki ayrı askeri birliği tanımlar.

3تُقَـٰتِلُk-t-l

Kök:ق ت ل—Bu kelime, savaşmak, mücadele etmek anlamına gelir ve Allah yolunda yapılan cihadı ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kıtâl' kelimesini, iki taraf arasında cereyan eden savaş ve öldürme eylemi olarak tanımlar. Ayetteki 'tukatilu', müminlerin Allah'ın rızası için, O'nun dinini yüceltmek amacıyla düşmanla savaştığını vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'kıtâl'in, düşmanla karşı karşıya gelip mücadele etmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'tukatilu fî sebîlillâh' ifadesi, bu savaşın sadece fiziksel bir çatışma olmadığını, aynı zamanda ilahi bir amaç taşıdığını gösterir.

4يُؤَيِّدُe-y-d

Kök:أ ي د—Bu kelime, desteklemek, güçlendirmek, yardım etmek anlamına gelir ve Allah'ın dilediği kimselere yardımını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'eyd' kökünden gelen 'te'yîd' kelimesini, bir şeyi güçlendirmek, kuvvetlendirmek ve desteklemek olarak açıklar. Ayetteki 'yüeyyidü bi-nasrihî', Allah'ın kendi yardımıyla dilediği kimseleri güçlendirdiğini ve onlara zafer verdiğini ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'te'yîd'i, 'takviye' ve 'kuvvetlendirme' olarak yorumlar. Ayette, Allah'ın müminleri kendi yardımıyla destekleyerek, sayıca az olmalarına rağmen üstün gelmelerini sağladığına işaret edilir.

5لَعِبْرَةًa-b-r

Kök:ع ب ر—Bu kelime, ibret, ders, öğüt anlamına gelir ve bir olaydan çıkarılması gereken dersi ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ibret' kelimesinin, bir halden başka bir hale geçmek, bir şeyden ders çıkarmak anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'le'ibretün li-üli'l-ebsâr', Bedir Savaşı'nın sonuçlarından akıl ve basiret sahiplerinin ders çıkararak Allah'ın kudretini ve adaletini anlamaları gerektiğini vurgular.

Ebû'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'ibret'i, bir olayın sonuçlarından hareketle geleceğe yönelik çıkarımlar yapmak ve ondan ders almak olarak tanımlar. Bu ayetteki ibret, Allah'ın yardımıyla zayıfın güçlüye galip gelebileceği gerçeğini gözler önüne serer.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'ibret'in, bir olayın dış görünüşünden öte, içsel anlamını kavrayarak ondan ders çıkarmak olduğunu ifade eder. Ayetteki 'ibret', sadece Bedir Savaşı'nın tarihsel bir olayı olmaktan ziyade, Allah'ın yasalarını ve iradesini gösteren derin bir anlam taşıdığını belirtir.

6ٱلْأَبْصَـٰرِb-s-r

Kök:ب ص ر—Bu kelime, basiretler, anlayışlar, idrakler anlamına gelir ve olayların iç yüzünü görebilen akıl sahiplerini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'basar' kelimesinin hem gözle görmeyi hem de kalple idrak etmeyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'üli'l-ebsâr', sadece fiziksel olarak görenleri değil, aynı zamanda olayların ardındaki hikmeti ve dersi kavrayabilen, derin anlayışa sahip kişileri ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ebsâr'ı 'akıllar' ve 'idrakler' olarak açıklar. Ayetteki 'üli'l-ebsâr', Bedir Savaşı'ndaki ilahi müdahaleyi ve sonuçlarını doğru bir şekilde yorumlayabilecek, akıl ve hikmet sahibi kimseleri kasteder.

Âl-i İmrân Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(13) (Kad kâne leküm Âyetün fiy fieteynil tekata* fietün tükatilü fiy sebiylillâhi ve uhra kâfiretün yeravnehüm misleyhim ra'yel ayn* vAllahu yüeyyidü Bi nasrihi men yeşâ'* inne fî zâlike le ıbreten liülil ebsar;)

“Hiç şüphesiz karşı karşıya gelen iki toplulukta size bir âyet, bir işaret ve ibret vardır. Onlardan biri Allah yolunda savaşıyordu, öbürü de kâfirdi ve karşılarındakini göz kararıyla kendilerinin iki katı görüyorlardı. Allah da gönderdiği yardımla dilediğini destekliyordu. Gören gözleri olanlar için elbette bunda apaçık bir ibret vardır.”

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Kelime-i Nûhiyye